I SA/Łd 1906/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Wrzesińska-Nowacka (spr.), Sędziowie NSA P. Janicki, P. Kiss, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004 roku sprawy ze skargi Z. H.-S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł.-P. odmówił Z. H.-S. umorzenia odsetek od zaległości z tytułu podatku dochodowego do osób fizycznych za 1993 r. Organ podatkowy ustalił, iż podatniczka ma 63 lata, uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 497, 24 zł ( po potrąceniu komorniczym na poczet przedmiotowej zaległości podatkowej). Osiąga też dochody z pisania w prasie [...] w wysokości ok. 20 zł miesięcznie. Jest zameldowana tymczasowo w S. Nie posada tam żadnego mienia. Pod stałym adresem zamieszkania w Ł. podatniczka zamieszkuje z córką, zięciem i dwójką wnucząt. Zajmowany przez nią lokal jest dawnym lokalem kwaterunkowym, obecnie prywatnym. Łącznie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, opłatami za telefon wynoszą 936,59 zł. Podatniczka pokrywa je do wysokości 220 zł, pozostałą część wydatków pokrywa jej córka. Na pozostałe wydatki podatniczce pozostaje kwota 277,24 zł miesięcznie. Oceniając wniosek podatniczki o umorzenie odsetek od zaległości podatkowej organ podatkowy zwrócił uwagę na zasadę powszechności opodatkowania i podniósł, iż umorzenie zaległości podatkowej winno w związku z tym następować tylko w wyjątkowych sytuacjach. Ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa zawsze na podatniku, który winien poszukiwać rozwiązania swoich problemów finansowych bez udziału budżetu Państwa, nie może na tenże budżet przerzucać skutków swoich niepowodzeń. Sytuacja finansowa i życiowa podatniczki nie może zatem w tym przypadku stanowić o pozytywnym załatwieniu jej wniosku. Nie jest ona wynikiem czynników, na które podatniczka nie miała wpływu. Przeciwnie, decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej podatniczka sama decydowała o sposobie jej prowadzenia. Winna też była zapoznać się z obowiązującymi przepisami prawa. W podobnej do podatniczki sytuacji znajduje się obecnie wiele podmiotów gospodarczych, które mimo to wywiązują się ze swoich obowiązków podatkowych. W ocenie Urzędu nie zachodzą zatem przesłanki, wymienione w art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137,poz. 926 z późn. zm.), uzasadniające uwzględnienie wniosku. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, iż w jej ocenie organ podatkowy nie zrozumiał jej wniosku i potraktował go jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, podczas gdy w rzeczywistości jest on wnioskiem o umorzenie odsetek od tej zaległości. Nie wziął też pod uwagę ważnego interesu podatniczki. Przyznając, iż znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej i życiowej, jednocześnie w sposób arogancki odmawia jej umorzenia odsetek tłumacząc, iż obciążają one innych podatników. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, iż podatniczka wyjaśniła, iż z uwagi na brak środków i tym samym niemożność skorzystania z usług księgowej, nieprawidłowo wypełniła swoje zeznanie podatkowe za rok 1993. Nie dokonała wpłaty podatku, wynikającego z tego zeznania, w związku z czym Urząd Skarbowy decyzją z [...] określił jej podatek w wysokości wynikającej z zeznania. Swój wniosek o umorzenie odsetek od zaległości podatniczka uzasadniała trudną sytuacją finansową. Powołując się na art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż udzielenie przewidzianej w nim ulgi uzasadnione może być jedynie wyjątkowymi okolicznościami. Stanowisko takie znalazło aprobatę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto zauważył, iż ustanawiający tę ulgę przepis wprowadza konstrukcję tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, iż organ podatkowy nie jest zobligowany do przychylenia się do wniosku podatnika nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył także, iż z prowadzeniem działalności gospodarczej wiąże się wiele obowiązków, w tym terminowego płacenia podatków, prawidłowego prowadzenia dokumentacji księgowej, wypełniania deklaracji miesięcznych i zeznań rocznych oraz zabezpieczenie środków na pokrycie istniejących i przyszłych zobowiązań podatkowych i terminowe wywiązywanie się z tych obowiązków. Przerzucanie ryzyka, wiążącego się z prowadzeniem działalności gospodarczej na budżet Państwa, a tym samym na całe społeczeństwo nie może być uznane za ważny interes podatnika, a tym bardziej interes publiczny. Tylko wypadki społeczne i gospodarcze noszące cechę wyjątkowości mogą uzasadniać umorzenie zaległości podatkowej. Obowiązek zapłaty odsetek od zaległości podatkowej powstaje przy tym z mocy prawa i służy ochronie interesu budżetów publicznych. W skardze na powyższą decyzję Z. H.- S. ponownie podniosła, iż organy podatkowe oceniały jej wniosek jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Świadczą o tym cytowane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące właśnie umorzenia zaległości. Nie wskazano, jakie przepisy prawa zrównują zaległość podatkową z odsetkami za zwłokę. Podatniczka stwierdziła, iż skoro według organu odwoławczego jej trudna sytuacja finansowa nie stanowi dostatecznej podstawy do umorzenia odsetek, to trudno jest wskazać, co taką podstawę mogłoby stanowić. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, wskazując na argumenty, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego –Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w sprawie nią wszczętej nie zostało do tego dnia zakończone. Zgodnie z art. 97 § 1, art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153,poz. 1271 z późn.zm.) i art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 )sprawa ta podlegała zatem rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim należy przypomnieć, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych –Dz.U. Nr 153,poz. 1269 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz.U. Nr 153,poz. 1270). Badając legalność zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej nie stwierdzono naruszeń prawa materialnego czy procesowego, skutkujących koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej, a także odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej została uregulowana w art. 67 powołanej wyżej Ordynacji podatkowej. Jest ona, jak trafnie podkreśliły organy podatkowe, instytucją wyjątkową, przewidującą odstępstwo od wyrażonej w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady równości i powszechności opodatkowania ( por. też pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, opubl. przez Wydawnictwo Prawnicze LEX w Systemie Informacji Prawnej LEX-Temida pod nr 78300). Instytucja ta zbudowana została przy zastosowaniu konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, iż nawet w przypadku stwierdzenia przez organ podatkowy zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie ( interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika) może on, ale nie musi uwzględnić wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Decyzja organu jest oparta w znacznej mierze na elementach natury słusznościowej, bowiem ustawowe przesłanki umorzenia zostały określone za pomocą pojęć nieostrych. Stąd kontrola sądu administracyjnego ogranicza się w tym przypadku jedynie do prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego, wyjaśnienia sprawy i sposobu wyciągnięcia wniosków z ustalonego przez organ podatkowy stanu faktycznego ( por. poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2001 r.,sygn. SA/Sz 1228/00, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX-Temida pod nr 78 299 czy z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99, opubl. tamże pod nr 47090). Podkreślić należy ponownie, wobec treści jednego z zarzutów skargi, iż te same przesłanki decydują o umorzeniu zaległości podatkowej, jak i odsetek za zwłokę ( art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej). W tym przypadku organy podatkowe przeprowadziły wnikliwe postępowanie dowodowe, ustalając aktualną sytuację rodzinną i finansową podatniczki, badając wysokość przychodów jej i jej rodziny oraz wysokość wydatków. Przyznały, iż jest sytuacja materialna strony jest trudna. Wskazały także, dlaczego w ich ocenie jedynie ta okoliczność nie może przemawiać za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Wywiodły to zarówno z okoliczności powstania zaległości, jak i z porównania sytuacji podatniczki z innymi podatnikami, wypełniającymi swoje zobowiązania względem budżetu państwa. Wskazały, iż sytuacja, w jakiej znalazła się obecnie podatniczka nie jest wynikiem nadzwyczajnych, nieprzewidzianych okoliczności. Stwierdzić zatem należy, iż w postępowaniu podatkowym wyjaśniono w sposób dostateczny okoliczności sprawy, mające wpływ na jego wynik. Postępowanie w tym zakresie nie narusza art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe dokonały także oceny zebranego materiału dowodowego, a ocena ta nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, w szczególności zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i wyjaśnienie, dlaczego niektórym z twierdzeń podatniczki nie dano wiary, a także podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Podnieść też należy, iż sytuacja finansowa i rodzinna podatniczki nie uległa w ostatnim czasie żadnym niespodziewanym zmianom. Sąd podziela zaś pogląd organów podatkowych, iż umorzenie zarówno zaległości podatkowej, jak i odsetek jest instytucją nadzwyczajną i winno następować tylko w przypadku wystąpienia niespodziewanych zdarzeń. Te zaś w tym przypadku nie miały miejsca. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż organy podatkowe potraktowały wniosek podatniczki jak wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, cytując orzecznictwo odnoszące się do umorzenia zaległości ponownie należy przypomnieć, iż również w odniesieniu do umorzenia odsetek za zwłokę przesłanki umorzenia są identyczne. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić. Wynik postępowania przesądza o tym, iż każdą ze stron obciążają poniesione przez nią koszty postępowania ( art. 199 i 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).