I SA/Łd 1956/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Z. Kmieciak, Sędziowie NSA A. Świderska, J. Antosik (spr.), Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Z.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejsowy w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., powołując się na art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających Z.P. z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego [...] w kwocie 8 367,14 zł. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł zobowiązany – Z.P., kwestionując prawidłowość prowadzonej przeciwko niemu egzekucji. Podniósł, że art. 2 § 1 ustawy egzekucyjnej nie przewiduje prowadzenia egzekucji na rzecz podmiotów takich jak Bank [...] oraz że wierzyciel nie przesłał mu wcześniej upomnienia oraz że nie miał zobowiązania wobec Banku [...]. Podniósł, że wierzyciel zaniechał wszczęcia egzekucji przez okres dwóch lat, w związku z czym zakwestionował naliczanie odsetek za zwłokę od 1.04.1994 r. i ich wysokość (70%). Zwłokę w podjęciu czynności egzekucyjnym zarzucił także organowi egzekucyjnemu. Ponadto zakwestionował zaliczenie wyegzekwowanych kwot na poczet kosztów egzekucyjnych zamiast na poczet zaległych składek ZUS. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] wystawionego przez Bank [...] w W. na Z.P. za niespłacony kredyt w wysokości 50 817,72 zł i odsetki w kwocie 12 760 zł ze wskazaniem daty 1 lipca 1994 r. do naliczania odsetek w wysokości 70%. W wyniku prowadzonych czynności egzekucyjnych poborca skarbowy doręczył zobowiązanemu w dniu 27 maja 1997 r. odpis tytułu wykonawczego, w dniu 30 maja 1997 r. dokonano w ZUS zajęcia świadczenia emerytalnego, a 24 czerwca 1998 r. został spisany protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej obciążenie zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi jest prawidłowe. Zgodnie bowiem z § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne... (DzU nr 47, poz. 281 ze zm.) opłaty te oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych, w wysokościach określonych w ust. 1 pkt 2 tego paragrafu, tj. za zajęcie świadczenia emerytalnego z ubezpieczenia społecznego - 4% od kwoty egzekwowanej należności, tj. 6 694,85 zł. Ponadto w myśl § 1 ust. 2 ww. rozporządzenia z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobiera się opłatę manipulacyjną, która wynosi 1% od kwoty egzekwowanych należności, tj. 1 670,79 zł. Koszty spisania protokołu o stanie majątkowym wynoszą 5% od kwoty egzekwowanej należności, a nie więcej niż 1,50 zł (§ 1 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia). Zaś przez kwotę egzekwowanej należności rozumie się należność z odsetkami za zwłokę przypadającymi w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty za czynności egzekucyjne, lecz bez kosztów egzekucyjnych. Naliczenia zatem powyższych kosztów dokonano zgodnie z ww. rozporządzeniem i koszty w łącznej kwocie 8 367,14 zł, którymi obciążono zobowiązanego, dotyczą czynności dokonanych w celu realizacji tytułu wykonawczego. Natomiast wysokość odsetek obciążających zobowiązanego została określona w tytule wykonawczym przez samego wierzyciela. Odpis tytułu zobowiązany otrzymał w dniu 27 maja 1997 r. i nie kwestionował wówczas określonej w tytule stopy procentowej. Organ egzekucyjny jest związany treścią tytułu wykonawczego i nie może podważać wysokości kwot w nim wymienionych, jak i wysokości odsetek naliczonych od tych kwot. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast zarzut nieotrzymania upomnienia wystosowanego przez wierzyciela był przedmiotem odrębnego postępowania (postanowienie Izby Skarbowej w tej kwestii z [...] zostało zaskarżone do sądu administracyjnego w sprawie I SA/Łd 2141/00). Nie jest również zasadny zarzut prowadzenia egzekucji na podstawie bankowego tytułu wykonawczego przez Urząd Skarbowy jako organ niewłaściwy; obowiązujący w czasie skierowania tytułu wykonawczego do realizacji (w 1996 r.) art. 53 ust. 2 Prawa bankowego (DzU z 1992 r. nr 72, poz. 359 ze zm.) pozostawiał wierzycielowi możliwość wyboru organu egzekucyjnego w celu realizacji swych należności. Odnośnie do kwestii pierwszeństwa pokrycia wierzytelności ZUS, to zgodnie z art. 115 § 1 ustawy egzekucyjnej z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspakaja się w pierwszej kolejności koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. W skardze do sądu administracyjnego Z.P. zarzucił Izbie Skarbowej niedochowanie należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego. Podniósł, że nie ustalono, jaka jest właściwa wielkość odsetek w tytule wykonawczym: czy 97 386,80 zł czy 12 760 zł oraz jaka była wysokość odsetek ustawowych w okresie od 1.07.1994 r. do 30.05.1997 r. Zarzucił także nieprawidłowości w prowadzonej przeciwko niemu egzekucji, podnosząc, że nie ustalono, czy Urząd Skarbowy miał prawo przyjąć tytuł wykonawczy do egzekucji i na jakiej podstawie prowadził egzekucję oraz że zajęcia jego emerytury dokonano z opóźnieniem (Bank złożył tytuł [...], a zajęcia dokonano 11.06.1997 r.). Ponadto podniósł, że nie wyjaśniono, czy Urząd Skarbowy otrzymał załącznik do tytułu wykonawczego odnoszący się do niego "jako podmiotu prawa" oraz dlaczego nie dokonano zajęcia jego poborów w [...] Izbie Gospodarczej. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że przedmiotem niniejszego postępowania są koszty egzekucyjne, a szczegółowe wyjaśnienia w tej kwestii zostały przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Co do wątpliwości dotyczących wielkości odsetek wskazanych w tytule wykonawczym, wyjaśniono, że odsetki w kwocie 12 760 zł naliczył wierzyciel, wskazując jednocześnie, że od daty 1 lipca 1994 r. odsetki za zwłokę wynoszą 70%. Natomiast kwota 97 386,80 zł na oryginale tytułu została wpisana ołówkiem, nie jest to zatem wyliczenie wiążące związane z obciążeniem tą kwotą zobowiązanego. Przy naliczaniu odsetek organ egzekucyjny jest zobowiązany stosować stawkę wskazaną przez wierzyciela w tytule wykonawczym, czyli 70%. Ponadto podniesiono, że nie wiadomo, o jaki załącznik do tytułu wykonawczego chodzi skarżącemu; wyjaśniono, że do tytułu były załączone wyciąg z ksiąg banku i potwierdzenie odbioru upomnienia. Natomiast niedokonanie czynności egzekucyjnej przez organ egzekucyjny nie stoi na przeszkodzie, aby zobowiązany sam uregulował ciążące na nim obowiązki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy zauważyć, że przedmiotem rozważań w rozpatrywanej sprawie mogą być wyłącznie kwestie dotyczące kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącego na podstawie bankowego tytułu wykonawczego z dnia [...] wystawionego przez Bank [...] w W. Natomiast w sprawie dotyczącej tych kosztów nie mogą być rozważane takie kwestie, jak istnienie egzekwowanego obowiązku, dopuszczalność egzekucji administracyjnej, doręczenie zobowiązanemu upomnienia, czyli takie, które mogą stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – DzU z 1991 r. nr 36, poz. 161 ze zm., obecnie tekst jednolity z 2002 r., DzU nr 110, poz. 968 ze zm.) czy wniosku o umorzenie tego postępowania (art. 59 tej ustawy). Zresztą, jak wynika z akt administracyjnym, postępowanie takie – z wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego – toczyło się i zostało ostatecznie i prawomocnie zakończone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], który odmówił umorzenia, uznawszy, że brak jest ku temu jakichkolwiek podstaw wskazanych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności uznał, że egzekucja administracyjna obowiązku wynikającego z wymienionego tytułu wykonawczego jest dopuszczalna i że do tego tytułu wierzyciel dołączył dowód doręczenia upomnienia. W wymienionej sprawie I SA/Łd 2141/00 został wydany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2003 r., którym oddalono skargę na postanowienie kasacyjne Izby Skarbowej, uchylające wcześniejsze postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego; natomiast od nowego postanowienia – wydanego w dniu [...] po postanowieniu kasacyjnym Izby Skarbowej – skarżący nie wniósł zażalenia. Oznacza to, że niezasadność podnoszonych przez skarżącego zarzutów kwestionujących w ogóle zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego została przesądzona w toczącym się z jego wniosku (o umorzenie egzekucji) postępowaniu zakończonym wymienionym postanowieniem z dnia [...]. Tak więc jedynymi zarzutami podlegającymi rozpatrzeniu w niniejszej sprawie są te, które odnoszą się do wysokości egzekwowanej należności, wynikającej z tytułu wykonawczego, a która stosownie do § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów nieruchomości (DzU nr 47, poz. 281 ze zm. w stanie prawnym obowiązującym w czasie powstania obowiązku uiszczenia tej opłaty; obecnie art. 64 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) stanowi podstawę naliczenia opłaty za zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego, a stosownie do § 1 ust. 2 tego rozporządzenia (art. 64 § 6 ustawy) – podstawę naliczenia opłaty manipulacyjnej. Natomiast przez kwotę egzekwowanej należności rozumie się należności z odsetkami za zwłokę przypadającymi w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty za czynności egzekucyjne, lecz bez kosztów egzekucyjnych (§ 1 ust. 6 rozporządzenia; art. 64 § 7 ustawy). Oznacza to, że opłaty za czynności egzekucyjne w rozpatrywanej sprawie powinny zostać naliczone od wynikającej z tytułu wykonawczego kwoty należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę. W tytule tym określono należność główną (kredyty) w kwocie 50 817,72 zł i odsetki w kwocie 12 760 zł oraz wskazano datę 1 lipca 1994 r. do naliczania odsetek za zwłokę według stopy 70 %. Dlatego należało przyjąć, że kwotę egzekwowanej należności, stanowiącej podstawę naliczenia opłat za czynności egzekucyjne, stanowią wskazane w tytule wykonawczym kwoty 50 817,72 zł i 12 760 zł oraz wyliczona przez organ egzekucyjny według stopy 70 % kwota odsetek za okres od dnia 1 lipca 1994 r. do dnia powstania obowiązku uiszczenia opłat, tzn: - w wypadku opłaty za zajęcie świadczenia emerytalnego – do dnia doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności (Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych) zawiadomienia o zajęciu (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, art. 64 § 9 pkt 2 ustawy), czyli do dnia 30 maja 1997 r., tj. kwota 103 501,10 zł (razem 167 371,22 zł), - w wypadku opłaty manipulacyjnej – do dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (§ 3 ust. 2 rozporządzenia, art. 64 § 10 ustawy), czyli do dnia 27 maja 1997 r., tj. 103 501,10 zł (razem 167 078,82 zł). I właśnie od w ten sposób wyliczonej kwoty egzekwowanej należności organ egzekucyjny naliczył wysokość opłat za czynności egzekucyjne, tzn. opłaty za zajęcie – 6 694,85 zł (4 % egzekwowanej należności) i opłaty manipulacyjnej – 1 670,79 zł (1 % egzekwowanej należności); stosowne wyliczenie znajduje się w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...]. Organ egzekucyjny ustalił także opłatę za spisanie protokółu stwierdzającego stan majątkowy zobowiązanego w obowiązującej w 1997 r. wysokości 1,50 zł (§ 3 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia). Odnośnie do dopisanej ołówkiem na tytule wykonawczym kwoty 97 386,89 zł, to należy zgodzić się z Dyrektorem Izby Skarbowej, że nie jest to wyliczenie wiążące, ponieważ – jak wynika z wyjaśnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 listopada 2002 r. – zostało dokonane przez pracownika Urzędu Skarbowego wyliczającego wysokość odsetek. Należy przy tym podkreślić, że zasadnie przy obliczaniu odsetek za zwłokę organ egzekucyjny nie przyjął stopy odsetek ustawowych, ale wskazaną w tytule wykonawczym stopę odsetek 70 % (jest powszechnie znane, że w wypadku udzielania kredytów banki stosują odsetki umowne a nie ustawowe). Organ egzekucyjny był związany określeniem treści podlegającego egzekucji obowiązku, w tym określeniem stopy odsetek za zwłokę, ponieważ stosownie do art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zakwestionowanie istnienia egzekwowanej należności lub jej wysokości, w tym odsetek za zwłokę, mogło nastąpić tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym wszczętym z powództwa skarżącego w trybie przewidzianym w przepisie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe (DzU z 1992 r. nr 72, poz. 359 ze zm.), obowiązującym w czasie wystawienia tytułu wykonawczego przez Bank [...] i wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tego tytułu. Na zasadność obciążenia skarżącego wydatkami egzekucyjnymi (art. 64c § 1 powołanej ustawy) i ich wysokość nie mogły też mieć wpływu powoływane w skardze okoliczności dotyczące opóźnionego – zdaniem skarżącego – dokonania zajęcia świadczenia emerytalnego i niedokonania zajęcia jego wynagrodzenia za pracę (jak wyjaśnił Dyrektor Izby Skarbowej skarżący był zatrudniony w [...] Izbie Gospodarczej tylko w okresie kwiecień-sierpień 1997 r.). Trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę, że niedokonanie czynności egzekucyjnej nie stało na przeszkodzie dobrowolnemu uregulowaniu obowiązku przez skarżącego bez oczekiwania na podjęcie czynności egzekucyjnych. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1271) orzeczono o oddaleniu skargi.