I SA/Łd 1982/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. A. Świderska (spr.), Sędziowie NSA P. Chmielecki, P. Kiss, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1995 r. 1) uchyla zaskarżone decyzję 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 8.371 (osiem tysięcy trzysta siedemdziesiąt jeden 70/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego . I SA/Łd 1982/02 Uzasadnienie. Decyzjami z dnia [...] o znakach [...] do [...] Urząd Skarbowy Ł.-W. określił dla Spółki A. zaległość w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca i od września do grudnia 1995 roku w łącznej kwocie 178.896 złotych, natomiast decyzjami o znakach [...] do [...] zostały określone odsetki od powyższych zaległości w łącznej kwocie 361.062 zł. Spółka odwołała się od decyzji organu I instancji w zakresie odsetek wnosząc o ich uchylenie bądź o umorzenie części odsetek od zaległości naliczonych od dnia 1 grudnia 1996 roku. Żądanie swoje uzasadniała przewlekłością postępowania prowadzonego przez urząd skarbowy w sprawie określenie zobowiązania i zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za 1995 rok. Izba Skarbowa w Ł. decyzjami z dnia [...] o znakach [...] uchyliła zaskarżone decyzje Urzędu Skarbowego Ł.-W. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego oraz argumentów strony organ I instancji w dniu [...] wydał decyzje o numerach [...] do [...] określające odpowiednio kwoty zaległości podatkowych w łącznej wysokości 57.704 złotych oraz kwoty odsetek w łącznej wysokości 154.994,70 złotych. Na skutek kolejnego odwołania wniesionego przez podatnika Izba Skarbowa w Ł. decyzjami z dnia [...] uchyliła zaskarżone decyzje w części i określiła odsetki w łącznej wysokości 154.265 złotych. Pismem z dnia 27 listopada 2001 roku Spółka podtrzymała swój wcześniejszy wniosek o umorzenie części odsetek, mimo iż zaległości podatkowe wraz z odsetkami w kwocie wynikającej z decyzji podatkowej zostały uregulowane w dniu 27.11.2001 roku. Po rozpatrzeniu żądania Spółki Urząd Skarbowy Ł. - W. decyzją z dnia [...] odmówił umorzenia odsetek w kwocie 119.646,88 złotych uznając, iż sytuacja finansowa podatnika jest dobra, na co wskazuje fakt uregulowania należności, i porównywalna z sytuacją innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na terenie właściwości Urzędu. Na skutek odwołania wniesionego przez podatnika Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka podniosła, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 67 ust. 1, art. 121, art. 125 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 2 i art. 77 Konstytucji RP, które to przepisy zostały naruszone w wyniku odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowych naliczonych za okres "bezprecedensowej przewlekłości postępowania" prowadzonego przez okres pięciu lat. Szczególnie skomplikowany charakter sprawy, na który powołują się organy podatkowe nie jest w stanie usprawiedliwić tak opieszałego prowadzenia sprawy oraz uzasadnić odmowy umorzenia odsetek powstałych z winy organów podatkowych. W ocenie skarżącego naruszenie zasady szybkości postępowania oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych nie może powodować ujemnych konsekwencji dla podatnika. Ponadto strona podniosła, że Izba Skarbowa umorzyła Spółce odsetki od zaległości podatkowej za rok 1994, które powstały również na skutek przewlekłości postępowania trwającego tylko dwa i pół roku. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. przyznała, iż bezsporne jest, że Urząd Skarbowy Ł. - W. prowadził postępowanie w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 1995 z rażącym naruszeniem ustawowych terminów do załatwienia sprawy, a zarzut przewlekłości postępowania był przedmiotem skargi na opieszałość Urzędu. Skarga w tym zakresie została przez Izbę uznana za zasadną, jednakże wzięto także pod uwagę fakt, iż Spółka nie regulowała zaległości, mimo że nie kwestionowała części stwierdzonych w toku kontroli ustaleń. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że Spółce została już udzielona ulga podatkowa polegająca na umorzeniu odsetek w kwocie 104.916 złotych od zaległości w podatku VAT za 1994 rok. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podatkowy zobowiązany jest do zbadania, czy istnieją przesłanki, o których mowa w cytowanym przepisie, a dopiero w przypadku wystąpienia takich przesłanek, po rozważeniu zasadności przyznania ulgi, do organu należy decyzja o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Podkreślenia wymaga jednak fakt, iż uznaniowa konstrukcja, na której opiera się przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę przewiduje, co prawda, pewną swobodę organu podatkowego w podejmowaniu decyzji, lecz nie dopuszcza dowolności w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu granice uznaniowości zostały przez organy podatkowe naruszone. Zdaniem Sądu nie jest argumentem przemawiającym przeciwko skarżącemu fakt, że decyzją z dnia [...] przy występowaniu takich samych przesłanek Izba Skarbowa przyznała Spółce ulgę polegającą na umorzeniu odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 1994. Jak ustalono w toku postępowania organ podatkowy mając na względzie przewlekłość postępowania przychylił się do wniosku Spółki i umorzył odsetki od zaległości podatkowej. W ocenie Sądu działanie organów podatkowych polegające na tym, iż przy istnieniu tych samych przesłanek zapadają dwa odmienne rozstrzygnięcia powoduje naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyrażonej w przepisie art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i świadczy o braku konsekwencji w działaniu organu. Po drugie w rozpoznawanej sprawie postępowanie w zakresie wymiaru podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1995 roku trwało od 8.10.1996 roku do 21.11.2001 roku, a zatem przez ponad pięć lat. Nie zostało ustalone, czy tak znaczna przewlekłość została w jakimkolwiek stopniu zawiniona przez stronę, czy też wynikała z opieszałości bądź nieporadności organów skarbowych, co w żadnym razie nie powinno rzutować na sytuację podatnika. Organy podatkowe podjęły wprawdzie próbę wyjaśnienia przyczyn przewlekłości w postępowaniu podatkowym w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1995 roku, jednak nie wykazały, że podatnik przyczynił się do tego swoim działaniem. Nie rozważono natomiast ewentualnych uchybień w tym zakresie organów podatkowych. Nie wyjaśniono między innymi na czym polegał szczególnie skomplikowany charakter sprawy nie zbadano na przykład, czy opóźnienie postępowania było związane z koniecznością przeprowadzania szczególnie zawiłego postępowania dowodowego, przesłuchiwania wielu świadków bądź dopuszczania dowodów z opinii biegłych. Strona nie może natomiast ponosić negatywnych skutków wadliwej pracy organów kontrolujących, zwłaszcza w zakresie swoich zobowiązań finansowych. Zauważyć należy, iż poddając ocenie przesłanki umorzenia zaległości podatkowych bądź odsetek za zwłokę organ podatkowy nie może pominąć interesu podatnika, który w przedmiotowej sprawie powinien zostać dokładnie przeanalizowany. W sytuacji, gdy podatnikiem jest osoba prawna, której zasadniczym zadaniem jest prowadzenie działalności gospodarczej podstawowym obowiązkiem organów jest zbadanie jej sytuacji ekonomicznej. Przesłanki tej nie spełnia ogólnikowe stwierdzenie, że kondycja finansowa Spółki jest relatywnie dobra, skoro strona dobrowolnie uregulowała zaległości podatkowe. Nie wyjaśniono bowiem skąd pochodziły wydatkowane środki i jak ich wyasygnowanie odbiło się na kondycji firmy. W postępowaniu sądowym strona przedłożyła dowody wskazujące na fakt, że uregulowanie należności w podatku VAT wymagało od niej zaciągnięcia pożyczek i nałożyło na wspólników obowiązek wniesienia dopłat. Okoliczności te powinny być ujawnione i wzięte pod uwagę już w postępowaniu podatkowym przed organami skarbowymi. Dlatego uznając, że postępowanie w sprawie udzielenia ulgi podatkowej było prowadzone w sposób pobieżny i naruszający zasady zawarte w art. 121,122 i 125 Ordynacji podatkowej Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Brak jest natomiast podstaw prawnych do podzielenia zarzutu o braku podstaw prawnych do naliczania odsetek za zwłokę po dniu 1 stycznia 1998 roku. Zgodzić się należy w tym zakresie ze stanowiskiem Izby Skarbowej, że ewentualny spór kompetencyjny pomiędzy Prezesem Narodowego Banku Polskiego i Radą Polityki Pieniężnej pozostaje poza zakresem rozpoznawanej sprawy. Podstawę obliczania odsetek za zwłokę stanowi stopa oprocentowania kredytu lombardowego, która każdorazowo jest zamieszczana w obwieszczeniu Ministra Finansów i ta wielkość była podstawą orzeczenia w sprawie niniejszej. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję.