I SA/Łd 200/13

Dnia 17 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za marzec 2001 r., do zwrotu na rachunek bankowy za styczeń, kwiecień, czerwiec, wrzesień i październik 2001 r., zobowiązania podatkowego za luty, maj, lipiec, sierpień, listopad i grudzień 2001 r. postanawia: zawiesić postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. M.S. zaskarżył do tutejszego Sądu decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy, odnosząc się do kwestii przedawnienia, argumentował, że w sprawie ma zastosowanie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, gdyż 10 kwietnia 2006 r. dokonano zabezpieczenia wykonania zobowiązań w VAT za 2001 r. poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do skarżącego. W skardze został podniesiony zarzut naruszenia art. 70 § 8 w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. W dniu 8 października 2013 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną w sprawie SK 40/12 dotyczącą stosowania hipoteki przymusowej. W wydanym w tym dniu wyroku orzekł, że: 1. Art. 33 § 2 pkt 2 w związku z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, 848, 1101, 1342 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1027 i 1036), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r., w zakresie, w jakim uzależnia zabezpieczenie należności podatkowej w toku kontroli podatkowej od przesłanki "uzasadnionej obawy" niewykonania zobowiązania podatkowego, jest zgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 70 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie. Do dnia 17 października 2013 r. orzeczenie to nie zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Tego rodzaju zależność wystąpiła w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi jest decyzja dotycząca rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. Jako okoliczność umożliwiającą wydanie decyzji wymiarowej mimo upływu terminu przedawnienia, organ powołał ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego. Kwestia ta od 1 stycznia 2003 r. jest unormowana w art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), zaś w okresie wcześniejszym regulował ją art. 70 § 6 tej ustawy. W zakresie skutków ustanowienia hipoteki przymusowej oba przepisy zawierają analogiczne rozwiązanie. We wskazanym wyżej wyroku z 8 października 2013 r. (SK 40/12) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., z ustawą zasadniczą. W ocenie Sądu istotna pozostaje znajomość motywów tego orzeczenia, bowiem uwagi sformułowane przez Trybunał mogą mieć także odniesienie do stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 2003 r., a zatem wyrok byłby ważną wskazówką przy orzekaniu w niniejszej sprawie. W komunikacie prasowym dostępnym na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego przeczytać można, że płacenie podatków jest obowiązkiem powszechnym, a konstytucja nie przewiduje "prawa do przedawnienia" należności podatkowych. Niemniej, jeżeli już ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie tej instytucji, powinien przestrzegać w tym zakresie standardów konstytucyjnych. Całkowity brak przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką przymusową podczas kontroli podatkowej powoduje wydrążenie z treści instytucji przedawnienia i jej pozorność. Skutkiem tej regulacji jest zróżnicowanie zakresu czasowego obowiązków podatników w zależności od arbitralnego kryterium, tj. posiadania nieruchomości, na których można ustanowić hipotekę przymusową, bez względu na genezę, charakter i zakres zaległych należności podatkowych czy postawę podatnika podczas kontroli podatkowej. Ten sam cel (tj. zapewnienie maksymalnej ściągalności podatków) można osiągnąć mniej dolegliwymi dla podatnika metodami, tj. przerwaniem biegu przedawnienia na czas kontroli podatkowej. Całkowity brak przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką przymusową stanowi więc przekroczenie zakresu swobody regulacyjnej, przysługującego ustawodawcy w zakresie prawa podatkowego. Zaznaczyć należy, że analizowany wyrok nie został jeszcze ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a zgodnie z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji i art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 643 ze zm.) orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie dopiero z chwilą ogłoszenia. W świetle uwag wyrażonych przez Trybunał, oczekiwanie na publikację wyroku w sprawie SK 40/12 oraz sporządzenie pisemnych jego motywów uzasadnia zawieszenie postępowania sądowego do tego czasu, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. mak