I SA/Łd 201/12

Dnia 12 kwietnia 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia za grudzień 2005 roku kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – J. M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia za grudzień 2005 roku kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie w złożonym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż wspólnie z żoną, synem, córką oraz wnuczkiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego, jego żonę oraz syna. Dochód rodziny z tytułu prowadzenia tej działalności zamyka się zaś kwotą 6.000 zł brutto. Skarżący oświadczył przy tym, że jest właścicielem trzech działek budowlanych o powierzchni: 1.000 m2 w K., 1.000 m2 w miejscowości C. II i 700 m2 w miejscowości C., a także samochodu osobowego Ford Galaxy z 2000 r. oraz busa transportowego Volkswagen z 2003 roku, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Jego syn jest właścicielem działki budowlano-rolnej o powierzchni 5.800 m2. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że jest obciążony obowiązkiem spłaty kredytu, którego rata wynosi 1.760 zł miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania określił na kwotę 610 zł (woda, energia elektryczna oraz ogrzewanie), dodatkowo około 500 zł wynoszą rachunki za telefony, a ponadto wskazał, iż wydatki na zakup wyżywienia zamykają się kwotą 2.500 zł miesięcznie. Natomiast w uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że nie jest w stanie ponieść opłat sądowych koniecznych do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym w dziewięciu sprawach. Suma opłat sądowych związanych z wniesieniem 9 skarg przekracza kwotę 6.500 zł, która znacznie przewyższa jego możliwości finansowe. Dodał, że posiadana przez niego nieruchomość została zajęta przez organy podatkowe, co uniemożliwia jej zbycie i poniesienie stosownych kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia [...] roku pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego, jego żonę oraz syna rachunków bankowych, w tym także rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą - z okresu ostatnich 3 miesięcy, przedstawienie deklaracji podatkowych potwierdzających wysokość wykazanych we wniosku dochodów z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, jego żonę oraz syna, wyjaśnienie przyczyny braku osiągania dochodu przez córkę skarżącego M. M. oraz udokumentowanie wykazanej we wniosku kwoty wydatków przeznaczanych miesięcznie na opłaty za rachunki telefoniczne (kwota: 500 zł), w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia [...] r. nadesłał dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych, a także dokumentów załączonych do akt sprawy o sygn. I SA/Łd 1481/11, wynika, że skarżący wspólnie z żoną, synem, córką i wnuczkiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza żony skarżącego i jego syna, przynosząca miesięczny dochód w wysokości 4.200 zł brutto. Skarżący aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż jak oświadczył - działalność tę zlikwidował z dniem [...] r., ponieważ przynosiła straty. Od dnia 21 grudnia 2011 r. skarżący przebywa na zwolnieniu lekarskim, które trwa nadal. W skład majątku wnioskodawcy wchodzą trzy nieruchomości budowlane i dwa samochody. Syn skarżącego pozostaje właścicielem odrębnej nieruchomości. Jednocześnie ze złożonych oświadczeń skarżącego i wskazanych powyżej dokumentów wynika, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem budynku (opłaty za wodę, energię oraz ogrzewanie) wynoszą 610 zł. Ponadto rodzina ponosi koszty wyżywienia w wysokości 2.500 zł i spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi 1.760 zł. W 2010 roku dochód żony skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się kwotą 19.811 zł, dochód skarżącego wyniósł 54.326 zł, dochód jego syna zamknął się kwotą 54.348 zł, zaś jego córka uzyskała dochód w wysokości 15.979 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika przy tym, że z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej osobiście skarżący uzyskał w listopadzie 2011 roku przychód rzędu 3.000 zł, zaś jego przychód za październik wyniósł 2.356 zł. Z kolei w grudniu 2011 r., jak wynika z księgi przychodów i rozchodów, skarżący osiągnął dochód w wysokości 10.801,34 zł. Natomiast działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w listopadzie przyniosła przychody w wysokości 348.722 zł, w październiku przychód wyniósł 62.836 zł. Ponadto w 2011 roku żona skarżącego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnęła dochód w wysokości 10.020,22 zł, a skarżący uzyskał dochód także z tego tytułu w wysokości 11.568,34 zł. Analiza nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz jego żony za ostatnie 3 miesiące dowodzi przy tym, że salda na tych rachunkach wykazują wartości dodatnie. W tym względzie zwraca szczególną uwagę fakt, że w okresie występowania ze skargą z dnia 16 stycznia 2012 roku, a zarazem z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych (tj. w okresie od 15 stycznia do [...] r.), saldo dostępne na rachunku bankowym skarżącego w Banku A w P. stanowiło kwotę ok. 1.831 zł, na rachunku prowadzonym przez Bank B SA wynosiło 11.375,83 zł (według stanu na dzień 12 stycznia 2012 r. – skarżący nie załączył zestawienia wszystkich operacji, pomijając stronę drugą wydruku obejmującą powyższy okres). Natomiast na rachunku należącym do żony skarżącego saldo wynosiło odpowiednio: 13.332,62 zł (na dzień:15 stycznia 2012 r.) i rosło do kwoty 34.658 zł (na dzień: 31 stycznia 2012 r.). Aktualnie saldo dostępne na rachunku żony skarżącego zamyka się kwotą 36.743,80 zł (na dzień 6 marca 2012 r.). Podkreślić przy tym należy także, iż nadesłane faktury za telefony nie odzwierciedlają wykazanej kwoty wydatków na ten cel w wysokości 500 zł miesięcznie. Wątpliwości budzi przy tym oświadczenie skarżącego w kwestii niepozostawania z nim we wspólnym gospodarstwie domowym córki M. W żadnej bowiem mierze skarżący nie udokumentował tego faktu, nie złożył także wyjaśnień w tej kwestii, oświadczając uprzednio, że dzieci (córka M. i syn J. ) prowadzą wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe (oświadczenie zawarte w rubryce 6, 8 i 10 urzędowego formularza PPF). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a także fakt, iż przed tutejszym Sądem ze skarg wnioskodawcy zawisło 9 spraw, w których łączna wysokość wpisów od skarg przekracza kwotę 6.000 zł, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż znajduje się w wyjątkowej sytuacji majątkowej warunkującej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, a tym samym uzasadniającej przerzucenie kosztów postępowania z jego skargi na ogół społeczeństwa. Referendarz sądowy zwraca przy tym uwagę, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ta sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła, środki zgromadzone na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony wskazują na zdolności płatnicze skarżącego pozwalające na poniesienie kosztów sądowych związanych z wniesieniem wskazanych na wstępnie dziewięciu skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny sytuacji majątkowej i realnych możliwości płatniczych skarżącego pozostaje przy tym fakt posiadania znacznego majątku w postaci chociażby wskazanych we wniosku trzech nieruchomości (działek budowlanych). Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.