I SA/Łd 210/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Porczyńska (spr.), Sędziowie NSA W. Jarzębowski, A. Wrzesińska-Nowacka, Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2004r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Izby Skarbowej stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Izby Skarbowej z dnia [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...]. Organy podatkowe ustaliły następujący stan sprawy: Decyzją z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy Ł. określił Panu P. M. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 w wysokości 74.436,90 zł. Decyzja ta została doręczona w dniu 14 marca 2003r. na adres zamieszkania skarżącego ( ul. A 1 m. 19). Odbiór decyzji potwierdził ojciec skarżącego – Pan R. M. Odwołanie od powyższej decyzji został nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 31 marca 2003r. Postanowieniem z dnia [...] Izba Skarbowa w Ł. stwierdziła, że odwołanie Pana P. M. od decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 zostało wniesione z uchybieniem terminu, przewidzianego w art. 223 § 2 pkt. 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy wskazał, że termin do wniesienia odwołania od decyzji organu wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji i w sprawie niniejszej upłynął w dniu 28 marca 2003r., zaś odwołanie zostało złożone w dniu 31 marca 2003r. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydanym na skutek wniosku skarżącego, odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], uznając, że przesyłka zawierająca decyzję Urzędu Skarbowego, określającą skarżącemu zaległość podatkową za rok 1998, została doręczona prawidłowo w sposób zastępczy. W zażaleniu na to rozstrzygnięcie skarżący ponowił wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...], zarzucając wydanie go z rażącym naruszeniem przepisów prawa tj. art. 223 § 2 w zw. z art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżący podniósł, że nie doszło do prawidłowego doręczenia przesyłki, gdyż odbierający ją nie zobowiązał się do przekazania jej adresatowi, a ponadto, że doręczenie powinno nastąpić na adres jego ówczesnego pobytu, tj. za granicą. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że pismo zostało dręczone na adres zamieszkania skarżącego, pełnoletniemu domownikowi, odbiór decyzji potwierdził ojciec skarżącego, przesyłka była zaadresowana na nazwisko skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego, złożenie podpisu na potwierdzeniu odbioru pisma jednoznacznie oznacza zobowiązanie się do oddania pisma adresatowi. Ponadto organ stwierdził, że skarżący nie zawiadomił organów o zmianie swego adresu, zatem skuteczne było doręczenie pod adresem dotychczasowym. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek stanowiąca podstawę do wzruszenia ostatecznego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2004r. na postanowienie ostateczne Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] skarżący wniósł uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz stwierdzenie nieważności postanowienia Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], zarzucając postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. rażące naruszenie przepisów prawa, mające istotny i decydujący wpływ na wynik sprawy, tj: a) art. 223 § 2 w zw. z art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną interpretację, b) art. 146 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, c) art. 122 w zw. z art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niewyjaśnienie w dostatecznym stopniu okoliczności sprawy, które stanowiłyby podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia, którego konsekwencje powodują pozbawienie podatnika możliwości obrony swych praw d) art. 191 poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, która w niniejszej sprawie przyjęła cechy oceny dowolnej. Zdaniem skarżącego, wydając kolejne postanowienia w sprawie organy podatkowa błędnie przyjęły, że przesyłka zawierająca decyzję Urzędu Skarbowego została skutecznie doręczona, bowiem ojciec skarżącego odbierając przesyłkę nie zobowiązał się przekazać ją adresatowi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, nie znajdują się żadne adnotacje, że odbierający przesyłkę wyraża zgodę na jej doręczenie. Doręczenie zastępcze jest możliwe wówczas, gdy dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi, a w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Skarżący podniósł, że w chwili próby doręczenia przesyłki, przebywał za granicą, przy czym jego pobyt trwał nie dłużej niż dwa miesiące, nie miał zatem obowiązku ustanawiać pełnomocnika do doręczeń na czas swojej nieobecności. Podniósł, że w sprawie nie miał zastosowania powołany przez organ odwoławczy przepis art. 146 ustawy Ordynacja podatkowa, natomiast w sytuacji jaka zaistniała w sprawie nie można posługiwać się instytucją doręczenia zastępczego, lecz zaczekać aż podatnik powróci do kraju i wtedy doręczyć mu pismo do rąk własnych pod adresem zamieszkania. Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 247 § 1 pkt. 3 ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że przepisy prawa nie przewidują sytuacji, "zaczekania aż podatnik powróci do kraju i wtedy doręczenia mu pisma do rąk własnych pod adresem jego zamieszkania". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga nie może być uwzględniona. Skarżący upatruje rażącego naruszenia przepisu art. 223 § 2 w zw. z art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa w przyjęciu przez organy podatkowe, że odwołanie od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] zostało przez skarżącego wniesione z uchybieniem terminu, gdyż decyzja została prawidłowo doręczona zastępczo w dniu 14 marca 2003r. Skarżący uważa, że doręczenie decyzji nie było prawidłowe. Podstawową kwestią do rozstrzygnięcia jest zatem prawidłowość doręczenia decyzji wydanej przez Urząd Skarbowy. Oceny skuteczności tego doręczenia należy dokonać na podstawie przesłanek określonych w art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 poz. 926 ze zm.). Przepis ten wprowadza instytucję doręczenia tzw. "zastępczego" i stosownie do jego treści w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W sprawie niniejszej niesporne jest, że decyzja Urzędu Skarbowego została doręczona na adres zamieszkania skarżącego, czyli na ul. A 1 m. 19 w Ł., awizowana w dniu 13 marca 2003r. i odebrana przez ojca skarżącego – Pana R. M. w dniu 14 marca 2003r. Odbierając przesyłkę ojciec skarżącego, będący dorosłym domownikiem skarżącego potwierdził jej otrzymanie na urzędowym dowodzie doręczenia. Należy zgodzić się ze skarżącym, że doręczenie będzie skuteczne gdy osoba wskazana w przepisie art. 149 Ordynacji podatkowej podejmie się oddania pisma adresatowi oraz nastąpi pokwitowanie pisma. Zdaniem Sądu właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z treści druku "potwierdzenia odbioru przesyłki listowej" wynika, że urząd poczty doręcza przesyłkę adresatowi bądź pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi. Fakt wydania przesyłki ojcu podatnika oznacza w świetle zapisu na druku potwierdzenia odbioru ( k. 110 akt administracyjnych), że urzędnik ustalił, iż ojciec jest osobą uprawnioną do odbioru przesyłki /dorosłym domownikiem/ i zobowiązał się oddać przesyłkę adresatowi. Także fakt potwierdzenia odbioru przesyłki przez ojca w Urzędzie Poczty na druku, w którego treści widnieje zapis "oznaczoną wyżej przesyłkę doręczono ... pełnoletniemu domownikowi,.....który podjął się oddania pisma adresatowi", jest równoznaczny zdaniem Sądu ze zobowiązaniem się odbierającego do jej przekazania adresatowi, albowiem podpisując druk tej treści godził się na wypełnienie obowiązku oddania pisma adresatowi. Zbędne było w tej sytuacji żądanie od ojca skarżącego pisania odrębnego zobowiązania się do oddania pisma. Z uwagi na treść skargi należy także wyjaśnić, że zastępczy sposób doręczania pism, opisany w art. 149 ustawy, może znaleźć zastosowanie w każdym przypadku czasowej nieobecności adresata w miejscu zamieszkania także wówczas, gdy nieobecność ta spowodowana jest pobytem adresata poza granicami kraju, przez czas nie dłuższy niż 2 miesiące i braku obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń. Żaden przepis ustawy nie przewiduje dla organów podatkowych obowiązku powstrzymania się od doręczenia wydanej decyzji i "zaczekania aż strona powróci do kraju" i dopiero wówczas doręczenia jej decyzji. Doręczenie decyzji zgodnie z art. 149 ustawy jest, jak wskazano wyżej, prawnie skuteczne wobec strony, a zatem jego data jest miarodajna dla oceny, czy środek odwoławczy wniesiony został w ustawowym terminie. W sytuacji, gdy zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, zaś w stanie faktycznym niniejszej sprawy doręczenie w trybie art. 149 ustawy dokonane zostało w dniu 14 marca 2003 roku, stwierdzić należy, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 28 marca 2003r. Wniesienie odwołania z uchybieniem tego terminu (w terminie późniejszym – 31 marca 2003r.) stanowiło zatem dla organu odwoławczego podstawę faktyczną do wydania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, którego podstawę prawną stanowi art. 228 § 1 pkt.2 ustawy. Zarzut skarżącego naruszenia przepisu art. 223 § 2 w zw. z art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa uznać należy za chybiony. Zdaniem Sądu w sprawie nie występuje żadna z przesłanek określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Pojęcie rażącego naruszenia prawa (art. 247 § 1 pkt.3) nie ma ściśle określonego znaczenia, co jednak nie oznacza, że kategoria rażącego naruszenia prawa ma charakter całkowicie abstrakcyjny. O rażącym naruszeniu prawa możemy mówić, gdy występuje oczywista sprzeczność decyzji z przepisami prawa. W niniejszej sprawie jak wykazano powyżej taka sprzeczność nie miała miejsca. Organy podatkowe nie dopuściły się także zarzucanych im naruszeń przepisów postępowania, wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy a wydając rozstrzygnięcie organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.