I SA/Łd 221/13
PostanowienieWSA w Łodzi2013-11-13
Skład orzekający: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu po terminie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, może skutkować przyznaniem prawa pomocy, mimo wcześniejszego zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z powodu niezłożenia formularza w terminie?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.). Jednakże, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania powoduje utratę mocy tego zarządzenia i przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi. W sytuacji, gdy strona złożyła wniosek na urzędowym formularzu po terminie, ale wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a sąd uwzględnił wniosek o przywrócenie terminu i przyznał prawo pomocy, wcześniejsze zarządzenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania traci moc.Stan faktyczny
Strona P.O. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawnego) w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu, w związku z czym strona została wezwana do jego uzupełnienia w terminie 7 dni. Termin ten upłynął bezskutecznie. Referendarz sądowy zarządzeniem pozostawił wniosek bez rozpoznania. Następnie strona złożyła wniosek na urzędowym formularzu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, powołując się na stan zdrowia żony. Referendarz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu, ale przyznał prawo pomocy i umorzył postępowanie z ponownego wniosku. Strona wniosła sprzeciw od zarządzenia referendarza o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd pozostawił wniosek bez rozpoznania, jednakże w uzasadnieniu wskazał, że prawo pomocy zostało już przyznane skarżącemu w całości postanowieniem referendarza z dnia 30 października 2013 roku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. O. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik i listopad 2010 r. oraz uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2011 r. oraz określenia wysokości zwrotu podatku za luty 2011 r. postanawia: pozostawić wniosek bez rozpoznania.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2013 roku P.O. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wskazując, iż wnosi o ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2013 roku (sygn. akt I SA/Łd [...]), oddalającego jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2010 roku oraz uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2011 roku i określenia wysokości zwrotu podatku za luty 2011 roku, oraz, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym.
Z uwagi na fakt, iż wniosek ten nie został złożony na urzędowym formularzu (PPF), zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 września 2013 roku zobowiązano skarżącego do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu oraz zwrócenia go do Sądu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie w powyższej kwestii zostało doręczone w dniu 23 września 2013 roku. Termin do nadesłania wypełnionego formularza urzędowego (PPF) upłynął więc w dniu 30 września 2013 roku. W zakreślonym terminie skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego zarządzeniem z dnia 4 września 2013 roku.
Mając na względzie powyższe, Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 października 2013 roku pozostawił powyższy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 29 października 2013 roku.
Pismem z dnia 22 października 2013 roku P. O., załączając złożony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, wyjaśnił przyczyny swego opóźnienia związane ze stanem zdrowia jego żony i koniecznością zajmowania się domem oraz dziećmi. W związku z tym wniósł o ewentualne przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o urzędowy formularz PPF. Po rozpoznaniu powyższego wniosku, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi postanowieniem z dnia 30 października 2013 roku odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (pkt 1 sentencji), przyznał mu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego (pkt 2 sentencji) i umorzył postępowanie z ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 3 sentencji).
Następnie w dniu 4 listopada 2013 roku skarżący wniósł sprzeciw od powyżej wskazanego zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 21 października 2013 roku o pozostawieniu jego wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący wskazał, że w razie nieuwzględnienia sprzeciwu wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego jego skargę oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Z treści powołanego przepisu wynika, że skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej zarządzenia referendarza ex lege i przejście sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu do właściwości Sądu. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy wiążącej orzeczenia bądź zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego.
Stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór ten określony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu udokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy składa ten wniosek na formularzu urzędowym zatyt. "Formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej" oznaczonym symbolem "PPF".
Natomiast w świetle art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzy (PPF) jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na tymże formularzu.
W sprawie niniejszej bezspornym pozostaje fakt, iż skarżący, pomimo doręczenia w dniu 23 września 2013 roku formularza urzędowego (PPF) i zobowiązania do jego wypełnienia oraz nadesłania do Sądu - w terminie 7 dni, nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na tymże formularzu w powyższym terminie. Brak zaś spełnienia wymogów formalnych przez powyższy wniosek skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.
Wyjaśnić przy tym należy jednak, że w niniejszej sprawie skarżący korzysta z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym ewentualnych kosztów postępowania kasacyjnego, na podstawie postanowienia Referendarza sądowego z dnia 11 maja 2013 roku (sygn. akt I SA/Łd 221/13). A ponadto mocą postanowienia Referendarza sądowego z dnia 30 października 2013 roku (sygn. akt I SA/Łd 221/13), po rozpoznaniu kolejnego wniosku (złożonego wraz z pismem z dnia 22 października 2013 roku) przyznano skarżącemu także prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. Aktualnie Sąd zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Ł. o wyznaczenie dla skarżącego radcy prawnego z urzędu w niniejszej sprawie. Kierowanie zatem kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy będzie ocenione jako bezprzedmiotowe w niniejszej sprawie, albowiem prawo pomocy zostało przyznane już skarżącemu w całkowitym zakresie, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 257 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak sentencji.
AK.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło