I SA/Łd 2236/02

Dnia 23 stycznia 2004 rok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA del. W. Jarzębowski, Sędziowie NSA del. A. Świderska (spr.), J. Antosik, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za lata 1995 - 1998 oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł. – W. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku M. D. w sprawie rozłożenia na raty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 1995-1998, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia zaległości z tego tytułu w kwocie 2.322,70 złotych, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w kwocie 3.074,40 złotych oraz odmówił umorzenia zaległości podatkowych w kwocie 14.200,50 złotych wraz z odsetkami w wysokości 6.268,20 złotych. Na skutek odwołania wniesionego przez podatnika Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W toku postępowania ustalono następujący stan sprawy. Wnioskiem z dnia 10 marca 1999 roku podatnik wystąpił do Urzędu Skarbowego Ł.-W. o umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 1995-1998 w łącznej kwocie 16.523,20 złotych. Po zapoznaniu się z projektem decyzji odmownej pismem z dnia 20 kwietnia 1999 roku skarżący wniósł o rozłożenie istniejącej zaległości na 9 rat i umorzenie odsetek za zwłokę. Decyzją z dnia [...] urząd skarbowy odmówił umorzenia zarówno przedmiotowych zaległości jak i odsetek za zwłokę i rozłożył należność na 9 rat miesięcznych. Po rozpoznaniu odwołania Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podatnik zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 9.10.2001 roku wskazano, że wadliwe było ograniczenie rozpoznania żądania skarżącego tylko w granicach dotyczących rozłożenia należności podatkowej na raty w sytuacji, gdy z treści odwołania wynikało, iż strona kwestionuje także zasadność umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę. W związku z powyższym Izba Skarbowa uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W dniu 15 kwietnia 2002 roku podatnik złożył pismo, w którym ponownie sprecyzował swoje żądanie wnosząc o umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za lata 1995-1998 w łącznej kwocie 14.200,50 złotych wraz z odsetkami w wysokości 9.342,60 złotych. Ponadto oświadczył, że wniosek dotyczący rozłożenia zaległości na raty jest nieaktualny. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy analizując sytuację zawodową skarżącego ustalono, że od 1981 roku prowadził on działalność gospodarczą w zakresie usług stolarskich i budowlanych. Od 1990 roku forma traciła płynność finansową z uwagi na brak zleceń. Aby sprostać narastającym długom związanym z nieterminową spłatą pożyczek zaciągniętych na rozwój zakładu podatnik sukcesywnie sprzedawał maszyny stolarskie, działkę pod budowę zakładu oraz posiadłość wiejską. Działalność zakończył ostatecznie z końcem 1998 roku, kiedy to nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego. Ubiegając się o ulgę podatkową podatnik podniósł, że wpływ na jego obecną sytuację materialną miały okoliczności od niego niezależne w tym transformacja ustrojowa, bankructwo spółdzielni rzemieślniczej, w której miał udziały, upadek łódzkiego przemysłu, niepłacenie należności przez kontrahentów. Obecnie źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego bezrobotnej żony jest zasiłek przedemerytalny w wysokości 771 złotych. Żona skarżącego poważnie choruje na serce, gościec stawowy i ma przyznaną z tego tytułu III grupę inwalidzką. Wraz z rodzicami zamieszkuje bezrobotna córka i 13-letni wnuk, który otrzymuje 200 złotych alimentów i 41 złotych zasiłku rodzinnego. Oznacza to, że miesięczne dochody 4-osobowej rodziny wynoszą 1.012 złotych, z czego na stałe opłaty związane z utrzymaniem mieszkania należy przeznaczyć 545 złotych. Na utrzymanie pozostaje zatem 467 złotych. Rodzina zajmuje 4 pokojowe mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 93 metry. Odmawiając umorzenia zaległości podatkowej organy skarbowe przyznały, że sytuacja materialna skarżącego jest bardzo trudna. Stanęły jednak na stanowisku, że powołane przez skarżącego okoliczności o charakterze ogólnospołecznym, związane z transformacją ustrojową, dotyczą w równym stopniu wszystkich przedsiębiorców. Zaległości podatkowe są natomiast skutkiem ryzyka podjętego przez podatnika przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Okoliczności takie jak załamanie rynku, opóźnione terminy płatności i istnienie silnej konkurencji nie mogą być uznane za obiektywne rozumiany interes skarżącego. Przyjęcie odmiennego stanowiska byłoby wyrazem niesprawiedliwości społecznej wobec innych podatników płacących terminowo podatki. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że organy skarbowe całkowicie zignorowały jego aktualną sytuację finansową i ponownie powołał się na okoliczności niezależne od jego woli i działań, które w konsekwencji doprowadziły do bankructwa firmy. Skarżący wskazał także, iż w roku 1990 miał skończone 52 lata, a zatem nie mógł liczyć na uzyskanie w "nowej rzeczywistości" jakiegokolwiek zatrudnienia. W latach 1990-1998 sukcesywnie wyprzedawał dorobek swojego życia licząc, iż nastąpi poprawa gospodarki. Jednakże z dniem 31 grudnia 1998 roku zakończył działalność gospodarczą, ponieważ nie mógł sprostać narastającym obciążeniom. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że przed podjęciem decyzji wnikliwie rozpatrzono zebrany materiał dowodowy i dokonano analizy finansowej i rodzinnej skarżącego w celu ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki w postaci ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Aktualną sytuację skarżącego porównano z sytuacją pozostałych mieszkańców regionu łódzkiego i stwierdzono, iż sytuacja ta, mimo że jest trudna, przy prawie 20% bezrobociu nie nosi znamion nadzwyczajności. W ocenie Izby Skarbowej nie wystąpiły przesłanki uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi w postaci obiektywnie rozumianego interesu podatnika, a tym bardziej interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podatkowy zobowiązany jest do zbadania, czy istnieją przesłanki, o których mowa w cytowanym przepisie, a dopiero w przypadku wystąpienia takich przesłanek, po rozważeniu zasadności przyznania ulgi, do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Konsekwencją takiego charakteru decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych jest fakt, iż nawet, gdy w danej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia organ podatkowy może odmówić udzielenia ulgi. Bierze on bowiem pod uwagę nie tylko sytuację zobowiązanego, ale także interes społeczny i zasadę równości wobec prawa. Zasada ta w prawie podatkowym oznacza między innymi powszechny obowiązek płacenia podatków jako daniny publicznej. Sprawą zasadniczą jest zatem indywidualne zbadanie i wyjaśnienie sytuacji osoby ubiegającej się o udzielenie ulgi w spłacie podatku. Decyzja musi być wydana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i jedynie ta okoliczność stanowi przedmiot sądowej kontroli legalności decyzji uznaniowych podejmowanych przez organy podatkowe. Kontrola sądowa sprowadza się zatem do oceny, czy w danej sprawie organy podatkowe nie naruszyły reguł postępowania określonych w ustawie Ordynacja podatkowa, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt 3416/99). W rozpatrywanej sprawie jak wynika z akt sprawy organy podatkowe zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, zwłaszcza informacje o stanie majątkowym, rodzinnym i zdrowotnym podatnika, dający podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Przyznały także rację podatnikowi, iż jego sytuacja jest trudna, jednakże nie dopatrzyły się istnienia interesu publicznego uzasadniającego przyznanie wnioskowanej ulgi podatkowej, gdyż w równie trudnej sytuacji znajduje się wielu podatników. Odmowa udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę nie stanowi naruszenia przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż w sprawie zebrano pełny materiał dowodowy, a dokonana ocena dowodów mieści się w granicach swobodnej oceny przyznanej organom administracyjnym. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo należy zważyć, że odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie stwarza stanu res iudicata i na podstawie powoływanego przepisu w przypadku pogorszenia sytuacji osobistej bądź majątkowej można żądać umorzenia zaległości podatkowej tak długo, jak długo zaległość ta istnieje (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2000 r. o sygn. akt III SA 398/99). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270) oddalił skargę.