I SA/Łd 224/05

WyrokWSA w Łodzi2005-04-28

Skład orzekający: Sędzia NSA A. Świderska, Sędzia NSA T. Porczyńska, Sędzia NSA Z. Kmieciak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki, uwzględniając jego odwołanie z funkcji członka zarządu i sytuację finansową spółki w okresie poprzedzającym odwołanie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe nie zastosowały się do wskazań poprzedniego wyroku NSA i nie usunęły wad postępowania. W szczególności, nie odniosły się do zarzutu strony, że w czasie, gdy skarżący miał wpływ na działalność spółki, jej sytuacja finansowa była stabilna, co wykluczało obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość. Ponadto, sąd wskazał, że ocena winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość powinna uwzględniać jego odwołanie z funkcji i pozbawienie prawa wstępu do firmy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności G. K. za zaległości podatkowe spółki A w podatku VAT. Organy podatkowe orzekły o jego odpowiedzialności, mimo że skarżący twierdził, iż został odwołany z funkcji członka zarządu przed powstaniem zaległości, a spółka była wypłacalna. Poprzedni wyrok NSA uchylił decyzję organu, wskazując na nieustaloną datę odwołania i brak analizy sytuacji finansowej spółki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organy podatkowe ponownie orzekły o odpowiedzialności, ale z uwzględnieniem częściowych ustaleń dotyczących sprzedaży majątku i daty odwołania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 5.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Świderska, Sędziowie NSA T. Porczyńska (spr.), Z. Kmieciak, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [..] nr [..] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 5.100 zł (pięć tysięcy sto zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy decyzję [...] Urząd Skarbowy Ł. – B. z dnia [...] orzekającą o odpowiedzialności G. K. za zaległości podatkowe A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. w podatku od towarów i usług za 1999 rok w kwocie 128.074 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż w odniesieniu do strony nie zachodzi żadna z przesłanek, od których prawo uzależnia wyłączenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki powstałe w podatku od towarów i usług. W maju 1999 roku G. K. był członkiem zarządu Spółki A. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż z dniem 1 czerwca 1999 r. został odwołany z funkcji i w terminie składania deklaracji oraz płatności podatku nie był członkiem zarządu. Zgodnie bowiem z art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) odpowiedzialność członka zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu. Izba Skarbowa zauważyła także, iż w świetle zebranych w sprawie dowodów data odwołania G. K. z funkcji członka zarządu w czerwcu 1999 roku budzi wątpliwości, bowiem w informacji dodatkowej do bilansu na dzień 31 grudnia 1999 roku wymieniono go jako osobę wchodzącą w skład tego organu, a w informacji dodatkowej do bilansu na dzień 31 lipca 2000 roku wskazano, iż zrezygnował on z pełnienia tej funkcji w dniu 16 czerwca 1999 roku. Ponadto w ocenie Izby Skarbowej stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu podatkowym, natomiast podatnik zaniedbał obowiązku powiadomienia organu podatkowego o zmianie miejsca zamieszkania. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej podkreślił, że wskazane okoliczności – zwolnienie z funkcji członka zarządu i rozwiązanie stosunku pracy z dniem 1 czerwca 1999 roku spowodowało, iż nie mógł on podjąć działań, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Spółka A znajdowała się wówczas w dobrej kondycji finansowej, a mienie Spółki, okazało się wystarczające do zaspokojenia zobowiązań podatkowych. W ocenie strony brak jest w decyzji organu pierwszej instancji szczegółowego wyliczenia kwot, które zostały zapłacone przez Spółkę A i pozostałych członków zarządu. Niezgodna z prawdą jest także informacja o wysokości kwoty uzyskanej w wyniku sprzedaży nieruchomości będącej własnością Spółki, ponieważ uzyskana z jej sprzedaży kwota pokryłaby w całości zobowiązanie Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc maj 1999 roku. Skarżący podniósł także zarzut nie doręczenia decyzji, określającej wysokość zaległości podatkowej Spółki, oraz brak możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym dotyczącym postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Spółki A oraz postępowań w stosunku do pozostałych członków zarządu. Po rozpoznaniu skargi, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 27 listopada 2003r. (sygn. akt I S.A./Łd 1420/02) uchylił zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu, iż organy podatkowe nie ustaliły w sposób niewątpliwy daty odwołania G. K. z funkcji członka zarządu. Dokumenty w postaci informacji dodatkowych do bilansu na dzień 31 lipca 2000 roku i 31 grudnia 1999 roku nie mogą stanowić miarodajnego dowodu na tę okoliczność. Zgodnie z art. 197 w zw. z art. 195 § 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 czerwca 1934 roku - Kodeks handlowy (Dz.U. nr 57, poz.502 z późn. zm.) członków zarządu odwołują wspólnicy uchwałą. Kompetencji tej nie mogą scedować na radę nadzorczą (art. 213 kodeksu handlowego). Organy podatkowe nie ustaliły natomiast, czy i kiedy powzięta została uchwała o odwołaniu skarżącego z funkcji członka zarządu (wskazać bowiem należy, iż czym innym jest stosunek pracy nawiązany między Spółką a skarżącym, a czym innym stosunek nawiązany między Spółką a osobą powołaną do pełnienia funkcji w ramach władz Spółki ). Ponadto w stosunku do Spółki A została wydana decyzja, określająca wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za maj 1999 roku przed wydaniem decyzji o odpowiedzialności skarżącego za jej zobowiązania. Sąd podkreślił, że możliwość żądania spełniania zobowiązania podatkowego od członka zarządu spółki uzależniona jest od bezskuteczności egzekucji w stosunku do Spółki, a organy podatkowe winny wykazać, w stosunku do jakiego majątku spółki została skierowana egzekucja i w jakim stopniu doprowadziła ona do zaspokojenia zobowiązań podatkowych. Nie wystarczy bowiem - jak uczyniły to organy podatkowe w tym przypadku - ogólnikowe (orientacyjne) podanie kwot uzyskanych ze sprzedaży poszczególnych składników majątku i ogólnikowe określenie majątku, do którego skierowano egzekucję. Organy podatkowe nie odniosły się także do zarzutu strony skarżącej, iż w czasie, gdy powstało zobowiązanie podatkowe spółki czyli w momencie kiedy skarżący miał wpływ na działanie spółki jej sytuacja finansowa była na tyle dobra, iż nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o jej upadłość bądź też podania o otwarcie postępowania układowego. Okoliczność ta mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia poparta została przez stronę wykazem majątku Spółki, z którego wynika, iż dopiero od końca czerwca bądź od września 1999 roku Spółka faktycznie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. W tym przypadku istotne też jest ustalenie, w jakiej dacie skarżący przestał być członkiem zarządu spółki. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [..] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. orzekł o odpowiedzialności G. K. za zaległości podatkowe Spółki A w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 1999 roku w kwocie 127.970,90 zł. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że podjęte w celu zabezpieczenia powstałych zaległości, czynności egzekucyjne okazały się bezskuteczne, ponieważ pod wskazanym adresem Spółka nie prowadziła działalności gospodarczej. Podjęte zaś po dniu 31 maja 1999 roku czynności egzekucyjne pozwoliły na uzyskanie łącznie kwoty 207.963,39 zł, z czego kwota 188.362,79 zł została przeznaczona na pokrycie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług, kosztów egzekucyjnych oraz zaległości w opłacie skarbowej, zaś kwota 127.970,90 pozostała do uregulowania. Z przedłożonych natomiast przez Wydział Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego Ł. – Ś. dokumentów wynika, że w dniu 30 czerwca 1999 roku odbyło się posiedzenie Zgromadzenia Wspólników Spółki z o.o. "A", w wyniku którego na mocy uchwały nr 7, w związku z rezygnacją, odwołano członka zarządu – G. K. Zaś z pisma Prezesa Zarządu Spółki – P. K. oraz świadectwa pracy skarżącego wynika, że z dniem 1 czerwca 1999 roku G. K. został odwołany ze stanowiska dyrektora, i w tym samym dniu podjęto uchwałę o jednoosobowym zarządzie Spółki w osobie dotychczasowego Prezesa. W oparciu natomiast o wystawione tytuły wykonawcze ustalono, że problemy finansowe Spółki istniały już w grudniu 1994 roku, a w okresie kiedy podatnik był członkiem zarządu czyli do dnia 30 maja 1999 roku powstały zaległości podatkowe oraz zaległości w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 24 lutego 1999 roku firma "B" wypowiedziała Spółce umowę dealerską ze skutkiem od dnia 25 czerwca 1999 roku, a od miesiąca marca 1999 roku Spółka wykazywała straty. W miesiącu kwietniu i maju 1999 nastąpił około 30% spadek osiąganego miesięcznie obrotu w stosunku do obrotów uzyskiwanych w styczniu, lutym i marcu 1999 roku. Wobec powyższego zaistniały podstawy do wystąpienia przez podatnika – będącego członkiem zarządu z wnioskiem z ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego w miesiącu lutym 1999 roku. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik podnosząc zarzut naruszenia art. 116, art. 124, art. 210 § 4, art. 123 i art. 200 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 1 § 1, art. 4 § 1, art. 5 § 1 w związku z art. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 roku (tekst jedn. Dz.U. Dz 1991r., Nr 118, poz. 512 ze zm.) – Prawo upadłościowe, wniósł o jej uchylenie. Wskazał, iż nie mógł zgłosić upadłości Spółki, ponieważ w tym samym dniu tj. 30 czerwca 1999 roku podatnik został odwołany z funkcji członka zarządu i został rozwiązany stosunek pracy bez możliwości wstępu do firmy. W takcie natomiast pełnienia funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, gdyż Spółka była wypłacalna, a posiadany majątek wystarczał na pokrycie powstałych zaległości podatkowych. Podniósł, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do orzekania o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki A, ponieważ nie można sprawdzić czy organ podatkowy zabezpieczył cały majątek Spółki i prawidłowo przeprowadził postępowanie egzekucyjne, skoro Spółka dysponowała dużym majątkiem, który w pełni wystarczyłby na pokrycie wszystkich należności (nie przedstawiono protokołów zajęcia i oszacowania poszczególnych składników majątku). Organ podatkowy powinien wykazać w stosunku do jakiego majątku Spółki została skierowana egzekucja i w jakim stopniu doprowadziła do zaspokojenia powstałych zobowiązań. Ogólnikowe wskazanie kwot oraz majątku poddanego egzekucji wskazuje na fakt nie wykazania przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec majątku Spółki. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej kwoty 73.614,90 zł i w tym zakresie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż organ podatkowy pierwszej instancji dokonując zaliczenia środków uzyskanych w wyniku podjętych czynności egzekucyjnych na poczet wpłat za okres czerwiec lipiec i sierpień 1996 roku przed uregulowaniem zaległości powstałych za miesiąc maj 1999 roku naruszył zasadę wynikającą z treści art. 62 ustawy – Ordynacja podatkowa, który stanowi, że dokonane wpłaty zalicza się na poczet pokrycia podatku, zaliczki na podatek, raty podatku lub zaległości podatkowej, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu podkreślono, że wchodząca w skład majątku nieruchomość obciążona hipoteką została sprzedana za kwotę 400.000,00 zł, która po odliczeniu kosztów związanych z transakcją została rozliczona pomiędzy wierzycielami Spółki. Na podstawie zaś porozumienia pomiędzy wierzycielami Spółki egzekucja prowadzona była do kwoty 192.418,21 zł. W dniu 11 i 12 maja 200 roku oraz 13 czerwca 2000 roku dokonano zajęcia wskazanych przez Spółkę ruchomości. Protokoły z zajęcia ruchomości, w których dokonano ich oszacowania nie zostały przez Spółkę zakwestionowane. Analiza zaś zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (uchwała Zgromadzenia Wspólników nr 7 z dnia 30 czerwca 1999 roku) pozwoliła na ustalenie, że podatnik odpowiada za zobowiązania podatkowe Spółki do dnia pełnienia funkcji członka zarządu tj. do dnia 30 czerwca 1999 roku. Bez znaczenia pozostaje natomiast fakt, iż w dniu 1 czerwca 1999 roku podatnik został odwołany ze stanowiska dyrektora Spółki. Zaznaczono bowiem, że czyn innym jest stosunek pracy nawiązany pomiędzy Spółką a podatnikiem, a czym innym stosunek nawiązany między Spółką a osobą powołaną do pełnienia funkcji w ramach jej zarządu. Dokonując oceny sytuacji finansowej Spółki w oparciu o składane deklaracje podatkowe oraz bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 1998 roku ustalono, że na koniec roku 1998 nastąpił spadek wartości majątku Spółki, a wypowiedzenie przez Firmę "B" umowy dealerskiej pozbawiło Spółkę głównego źródła finansowania jej działalności i stało się przyczyną zmiany profilu prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Z deklaracji podatkowych wynika, że od marca 1999 roku Spółka wykazywała stratę, zaś w miesiącu kwietniu i maju nastąpił spadek osiąganych obrotów. Zaległości podatkowe oraz należności na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dzień 30 czerwca 1999 roku wynosiły 245.479,30 zł, a od maja Spółka zaprzestała regulować na bieżąco podatek od towarów i usług. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący podtrzymując zarzuty przedstawione w odwołaniu oraz dodatkowo podnosząc zarzut naruszenia art. 298 Kodeksu handlowego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż organy podatkowe nieprawidłowo przyjęły, iż do dnia 30 czerwca 1999 roku podatnik pełnił funkcję członka zarządu, skoro z dniem 1 czerwca 1999 roku został odwołany ze stanowiska dyrektora Spółki. W okresie natomiast kiedy skarżący pełnił funkcje członka zarządu nie istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, ponieważ sytuacja finansowa Spółki była dobra. Przeprowadzone zaś przeciwko Spółce postępowanie egzekucyjne wykazuje istotne uchybienia pozbawiając możliwości oceny czy organ podatkowy prawidłowo zabezpieczył cały majątek Spółki i czy prawidłowo zostało przeprowadzone postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie niniejszych rozważań należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozpoznawanej sprawie pierwszoplanowe znaczenie ma fakt, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 27 listopada 2003r. (sygn. akt I SA/Łd 1420/02) uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie zaś z treścią art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1271) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Z uwagi na powyższe dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, a tym samym zasadności skargi niezwykle istotna jest analiza uzasadnienia wyroku i ocena czy organy podatkowe zastosowały się do wskazówek Sądu i usunęły zaistniałe wady postępowania podatkowego. Przystępując zatem do oceny zgodności z prawem, zaskarżonej decyzji należy na wstępie podnieść, że zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 ustawy za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Osoba trzecia odpowiada za cudze zobowiązania podatkowe wówczas, gdy podatnik nie wykonuje lub wykonuje nienależycie swoje zobowiązania podatkowe. Odpowiedzialność osoby trzeciej uzależniona jest od istnienia zobowiązania podatkowego oraz od jego realizacji, co oznacza, że odpowiedzialność ta ma charakter akcesoryjny i subsydiarny (posiłkowy). W przypadku, gdy podatnikiem lub płatnikiem posiadającym zaległości podatkowe jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej). Aby jednak członek zarządu odpowiadał za zaległości spółki, spełnione muszą być następujące przesłanki: zaległość podatkowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi wynikać z decyzji określającej jej wysokość (art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej), zaległość ta powstała w okresie, gdy członek zarządu pełnił tę funkcję w spółce (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej), a ponadto egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej). Ciężar wykazania zaistnienia wskazanych wyżej okoliczności zgodnie z regułą wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej spoczywa na organach podatkowych. W przypadku spełnienia tych przesłanek organ podatkowy zobowiązany jest wydać decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki. Odpowiedzialność członka zarządu może zostać wyłączona – strona może się od niej zwolnić – jeżeli wykaże, że właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub gdy członek zarządu wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej in fine). Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, iż skarżący na którego przeniesiona została odpowiedzialność za zaległości podatkowe "A" Spółki z o.o. z siedzibą w Ł., w czasie w którym powstało zobowiązanie podatkowe był członkiem Zarządu Spółki. Ustalenia te potwierdzają także, że egzekucja przeciwko spółce w zakresie spornej kwoty okazała się bezskuteczna. Podnieść tu należy, że ewentualne nieprawidłowości w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego mogły być kwestionowane w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych. Nie zgłosił także wniosku o upadłość ani nie wszczął postępowania układowego. Rozpoznając jednakże ponownie sprawę organy podatkowe wbrew wskazówkom i zaleceniom Naczelnego Sądu Administracyjnego nie odniosły się do zarzutu strony, iż w czasie gdy skarżący miał wpływ na działalność Spółki jej sytuacja finansowa była na tyle stabilna i dobra, że nie istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o jej upadłość lub otwarcie postępowania układowego. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 1 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1943r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 1991r., Nr 118, poz. 512 ze zm.) uznany za upadłego będzie przedsiębiorca, który zaprzestał płacenia długów. Dopiero bowiem mające trwały charakter wstrzymanie płacenia długów zobowiązuje przedsiębiorcę do zgłoszenia w terminie dwóch tygodni od zaprzestania ich płacenia wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 5 § 1w związku z art. 2 Prawa upadłościowego). Przesłanką złożenia podania o otwarcie postępowania układowego jest również zaprzestanie płacenia długów bądź przewidywanie, iż w najbliższym czasie dojdzie do zaprzestania ich spłaty (art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej upadłościowego dnia 24 października 1934r. – Prawo o postępowaniu układowym /Dz.U. Nr 93, poz. 836 ze zm./). Z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej wynika, że Spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań od miesiąca maja 1999 r. /str.12 wiersz 31 i następne/. Rozważenia wymaga więc czy nieuregulowania zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zobowiązań podatkowych za miesiąc maj 1999 r. powinno być uznane już w miesiącu czerwcu 1999 r. za trwałe zaprzestanie płacenia długów, zobowiązujące w świetle przepisów prawa upadłościowego do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przypomnieć należy, że zgodnie z art.2 Prawa upadłościowego "krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów wskutek przejściowych trudności nie jest podstawą ogłoszenia upadłości." Ustalić zatem należy czy w dacie, w której zgodnie z przepisami prawa upadłościowego zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, skarżący mógł taki wniosek złożyć. Ogłoszenia upadłości nie może się domagać były członek zarządu, jeżeli nie jest jednocześnie wierzycielem Spółki (nie został wymieniony w art. 4 § 1Prawa upadłościowego). Nie może on również żądać otwarcia postępowania układowego bowiem prawo takie przysługuje tylko przedsiębiorcy – dłużnikowi (art. 1 – Prawa układowego). Jeżeli zatem w dacie odwołania skarżącego z funkcji członka Zarządu nie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości bądź otwarcia postępowania układowego, to należy uznać, iż późniejsze niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź otwarcie postępowania układowego nastąpiło bez winy skarżącego – nie miał on bowiem prawnej możliwości zgłoszenia takiego żądania. Brak winy strony – jako przesłanka wyłączająca odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki musi być oceniona indywidualnie w odniesieniu do okoliczności każdego rozpatrywanego przypadku oraz do każdego z członków zarządu. Okolicznością mogącą mieć wpływ na ewentualną winę skarżącego jest także fakt odwołania Go ze stanowiska Dyrektora i pozbawienia prawa wstępu do firmy już z dniem 1.VI.1999 r., oraz podjęcie w tym dniu przez Zgromadzenie Wspólników uchwały o ustanowieniu jednoosobowego zarządu Spółki w osobie jej dotychczasowego Prezesa. W tej sytuacji ze względu na uchybienie przepisom Ordynacji podatkowej regulującym postępowanie wyjaśniające - art. 122, art. 187 § 1 i art. 191, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło