I SA/Łd 225/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Protokolant : Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę I SA/Łd 225/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. odmówił A. S. umorzenia w całości zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1998 r. oraz okres od stycznia do marca 1999 r. w wysokości 18.538 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu podkreślił uznaniowy charakter decyzji wydanej w oparciu o treść przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a także wyjątkowy charakter ulg podatkowych obejmujących m.in. umorzenie zaległości. Organ podatkowy wydając wskazaną decyzję ustalił, iż najbliższa rodzina podatnika to żona i pełnoletni syn pozostający na utrzymaniu rodziców. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu zasiłku przedemerytalnego w wysokości 690 zł miesięcznie, jego żona otrzymuje emeryturę w kwocie 1.047 zł., natomiast miesięczne koszty utrzymania i leczenia członków rodziny wynoszą 882 zł. Przeprowadziwszy analizę sytuacji materialno-bytowej zobowiązanego Naczelnik ocenił, iż wnioskodawca i jego rodzina znajdują się w trudnej sytuacji życiowej, wykluczającej możliwość jednorazowej zapłaty zaległości podatkowej. Odmawiając przyznania ulgi podatkowej wskazał jednak, iż pojęcie ważnego interesu podatnika nie może być utożsamiane jedynie z jego problemami finansowymi i zdrowotnymi. Decyzję o umorzeniu zaległych zobowiązań - wobec braku jakiejkolwiek próby ich uregulowania - uznał za przedwczesną. Wskazał przy tym, iż ewentualna decyzja rozkładająca zaległości na możliwie niskie raty ułatwi stopniową spłatę zadłużenia i spowoduje wstrzymanie naliczania odsetek. W dniu 12 listopada 2004 r. A. S. odwołał się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wnioskując alternatywnie: o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, bądź też o jej zmianę i umorzenie w całości zaległego podatku od towarów i usług wraz z odsetkami. Podatnik zarzucił błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego jego sytuacji materialnej i osobistej; zakwestionował przyjęcie braku istnienia w sprawie "ważnego interesu podatnika" oraz "wyjątkowych okoliczności", a także nieuzasadnione uznanie, iż nie spełnia on przesłanek do zastosowania ulgi. Uzasadniając odwołanie podniósł, iż nie ponosi winy w powstaniu zaległości podatkowych, w żaden też sposób nie przyczynił się do ich powstania, gdyż zarząd Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A" z siedzibą w Ł., w skład którego wchodził, był wieloosobowy, decyzje zapadały większością głosów, a jego stanowisko dotyczące prowadzenia spraw spółki było często przegłosowywane. Wskazał również, iż przyczyną powstania tak znacznych zaległości podatkowych była niespodziewana utrata zlecenia, które miało przynieść spółce znaczny zysk. Utrata tego zlecenia stanowiła też nagłą i bezpośrednią przyczynę niewypłacalności spółki "A". Podatnik podniósł ponadto, iż on i jego rodzina znajdują się w niedostatku, a więc sytuacji wyjątkowej w rozumieniu przepisu art. 67 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego sytuacja finansowa, rodzinna i zdrowotna podatnika i jego rodziny, choć trudna nie miała charakteru wyjątkowego i nie odbiegała radykalnie od sytuacji wielu innych podatników. Organ podkreślił, iż ulgi podatkowe mają charakter wyjątkowy i powinny być przyznawane sporadycznie, zaś ważny interes podatnika będący jedną z przesłanek ich przyznawania nie może być utożsamiany jedynie z trudnościami finansowymi strony. Przyznając ulgi podatkowe, oprócz interesu podatnika, organy podatkowe muszą mieć również na względzie interes publiczny, czyli fakt że należności podatkowe stanowią podstawowe źródło dochodów budżetowych państwa. Podkreślono, że podnoszone przez A. S. argumenty dotyczące przyczyn powstania zaległości w spółce "A" nie mogły mieć wpływu na rozstrzygniecie wniosku o zastosowanie ulgi podatkowej. Przystąpienie bowiem do spółki wiąże się nie tylko z uzyskiwaniem dochodów lecz także z odpowiedzialnością za nieprawidłowe lub nieumiejętnie podejmowane decyzje gospodarcze. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej w dniu 9 lutego 2005 r. podatnik powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu. Dodał, iż w dacie wydawania zaskarżonej decyzji na utrzymanie członka jego rodziny pozostawała kwota 227 zł miesięcznie, a aktualnie jest to 200 zł ze względu na wzrost kosztów leczenia. Podniósł także, że jego udział w zawiązaniu spółki "A" spowodowany był brakiem innego zatrudnienia. Jego praca w spółce i kapitałowy udział w niej nie przyniosły dochodów, które mogłyby dać możliwość kumulacji środków pieniężnych na nieoczekiwane wydatki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszym rzędzie wypada podkreślić z całą mocą, iż zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy. Owa uznaniowość decyzji oznacza to, że do organu administracji państwowej (podatkowego) należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru. W tym sensie sądowa kontrola legalności aktów administracji o charakterze uznaniowym ma charakter ułomny, gdyż poza polem rozważań sądu pozostaje samo rozstrzygnięcie, a więc rzecz najistotniejsza dla podatnika. Z woli ustawodawcy kontrola sądowa dotyczy jedynie przestrzegania przez organy podatkowe procedury normowanej przez ordynację podatkową, w tym w szczególności kompletność ujawnionego materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu podatkowym. Innymi słowy sąd administracyjny, z woli ustawodawcy, jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania przywodzącego organ podatkowy do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Sąd ten nie ma natomiast instrumentów prawnych do kwestionowania rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Jeśli zatem sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procesowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) to nie ma podstaw prawnych do uchylania tej decyzji. Innym aspektem regulacji przedstawionej wyżej jest sytuacja, która wprawdzie nie występuje w rozpoznawanej sprawy, lecz winna być przytoczona dla lepszego zobrazowania zasad stosowania prawa. Otóż w zgodzie z prawem organ podatkowy może odmówić umorzenia zaległości podatkowej nawet wówczas, gdy w jego ocenie zachodzą przesłanki wymienione w art. 67 § 1 ordynacji podatkowej tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe obu instancji ustaliły – w tym w szczególności na podstawie oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez podatnika jego sytuację materialną i zdrowotną. Nie straciły także z pola widzenia sytuacji, w jakiej znalazła się najbliższa rodzina podatnika tj. żona i pełnoletni syn pozostający na utrzymaniu rodziców. Jak ustalono podatnik utrzymuje się z zasiłku przedemerytalnego w wysokości 690 zł miesięcznie, przy czym emerytura żony prowadzącej wraz z podatnikiem wspólne gospodarstwo domowe wynosi 1.047 zł. Uwzględniono także wysokość miesięcznych kosztów utrzymania określając je, na podstawie oświadczeń podatnika złożonych do protokołu na 882 zł (k.97-99 akt administracyjnych). W tych warunkach organ I instancji był uprawniony do stwierdzenia, że, o ile jednorazowe uregulowanie zaległości podatkowej jest nierealne, o tyle jej spłata w ratach rokuje nadzieję na zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Za zasadną w tej sytuacji uznać również należy kolejną tezę wymienionego organu, iż w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności, które stanowiłyby podstawę umorzenia zaległości. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący spośród wszystkich zarzutów najsilniej zaakcentował te, które dotyczyły przyczyn powstania przedmiotowej zaległości podatkowej. Podnieść zatem wypada, że argumenty te nie mogą wpływać na wynik postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Dotyczą one, bowiem wyłącznie postępowania wymiarowego, a w szczególności postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na skarżącego z tytułu pełnienia przez niego funkcji członka zarządu A Sp. z o.o. w Ł. i nie mogą być brane pod uwagę w przedmiotowym postępowaniu. W szczególności za nietrafny w ramach przedmiotowego postępowania uznać należy argument, iż zaległość podatkowa powstała na skutek nierzetelności kontrahentów spółki. Tego rodzaju przypadki nie są niestety wyjątkami w istniejącej rzeczywistości gospodarczej, co oznacza, iż trafnie organy podatkowe wywiodły, że podniesiony zarzut nie może być potraktowany jako istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego w rozumieniu art. 67 o.p. Z kolei w skardze do sądu administracyjnego nacisk położono w szczególności na argumenty dotyczące znacznych kosztów utrzymania przez skarżącego bezrobotnego syna oraz kosztów leczenia samego skarżącego i jego żony. Rację zatem wypada przyznać organowi odwoławczemu, który, po ich rozważeniu uznał, że nie stanowią one sytuacji wyjątkowej zasługującej na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Reasumując podnieść należy, że sąd administracyjny dostrzegając złożoność sytuacji materialnej i zdrowotnej, w jakiej znalazł się skarżący i jego najbliższa rodzina nie znajduje podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji gdyż nie narusza ona prawa. Jedynie na marginesie wypada zauważyć, że skarżący może w każdym czasie wystąpić z wnioskiem o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej, względnie, co, jak wyżej wskazano zasugerował organ I instancji wnioskować o rozłożenie należności na raty. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 22002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami należało orzec jak w sentencji.