I SA/Łd 225/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zaniechanie poboru podatków 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia [...]r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku Z. K. o zaniechanie poboru podatków. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: W dniu 25 kwietnia 2012r. Z. K. złożył wraz z małżonką wspólne zeznanie podatkowe PIT-37 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy 2012, w którym wykazano: przychód/dochód małżonki podatnika z emerytur - rent krajowych w kwocie 11.109,73 zł, pobraną zaliczkę w wysokości 612,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 884,27 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 884,27 zł. Natomiast podatnik wykazał przychód/dochód z emerytur - rent krajowych w kwocie 8.960,70 zł, pobraną zaliczkę w wysokości 362,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 694,46 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 694,46 zł. W złożonym zeznaniu wykazano odliczenie od dochodu z tytułu poniesionych wydatków na zakup lekarstw w kwocie 2.200,00 zł, do złożonego zeznania nie załączono jednak załącznika PIT/O i PIT/D. Pismem z 11 czerwca 2013 r. podatnik został wezwany do skorygowania złożonego zeznania podatkowego z uwagi na zawarte w nim błędy. W dniu 18 czerwca 2013 r. do organu I instancji wpłynęła korekta zeznania PIT-37 za 2012 r., w którym skorygowano kwotę składek na ubezpieczenie społeczne małżonki podatnika z kwoty 649 zł do kwoty 0,00 zł. W załączonym do ww. korekty piśmie podatnicy wnieśli o "zaniechanie poboru podatków z tak niskich rent i emerytury". Zarówno w złożonym zeznaniu, jak i korekcie podatnika wskazywał odliczenia od dochodu w kwocie 2.200 zł z tytułu wydatków poniesionych na zakup lekarstw, na potwierdzenie czego nie złożono jednak wymaganego załącznika, a jego brak (mimo wezwań z 11 czerwca 2013 r. oraz 21 lipca 2013 r.) uniemożliwił organowi I instancji przeprowadzenie zasadności przyjętych wyliczeń, jak i ostateczne potwierdzenie poprawności złożonego dokumentu. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. odmówił skarżącemu i jego małżonce wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 18 czerwca 2013 r. o zaniechanie poboru podatków z tak niskich rent i emerytury, na podstawie art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami organy podatkowe nie są uprawnione do udzielania ulgi zaniechania poboru podatku, ponieważ w myśl art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa kompetencje w tym zakresie posiada wyłącznie Minister Finansów w drodze wydawanego rozporządzenia. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wskazując, że użyte w art. 165a Ordynacji podatkowej "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny, a jedną z przyczyn, która między innymi powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte jest brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego. W takim przypadku, stosownie do treści powyższego przepisu, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W skardze do sądu administracyjnego Z. K. wniósł o naprawienie szkód i strat wyrządzonych wieloletnimi egzekucjami i zwrot zwaloryzowanych, zagrabionych kwot oraz naprawienia szkód, wskazując, że temat tzw. pitów jest tematem zastępczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Kontrola sądowa dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia sprawy, poprawnego zastosowania przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, w świetle której sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Kierując się powyższymi zasadami Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z przepisami procedury podatkowej. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie o charakterze formalnym, tj. postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji, który odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie ze względu na brak podstaw prawnych do zaniechania poboru podatków w zakresie wskazanym przez skarżącego. W ocenie Sądu zarzuty skargi oraz powołane argumenty nie mogą podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia organu podatkowego. Artykuł 165a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Druga z wymienionych przesłanek, która była w niniejszej sprawie podstawą odmowy wszczęcia postępowania, nie została w przepisach Ordynacji podatkowej zdefiniowana lecz zgodnie z wypracowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa sądowoadministracyjnego przyczyny te mogą dotyczyć braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego; sytuacji gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, czy też przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. Dodatkowo należy podkreślić, że orzekając w zakresie odmowy wszczęcia postępowania organ odwoławczy nie rozstrzyga o zasadności żądania czy przedmiotowości postępowania w sprawie, lecz bada wyłącznie prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2006 r. o sygn. akt: II FSK 1517/05 LEX nr 331926). Organy podatkowe w stanie faktycznym niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie istnieją podstawy prawne do rozpatrzenia wniosku skarżącego. Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przysługujące Ministrowi Finansów na mocy art. 22 § 1 Ordynacji podatkowej uprawnienie do zaniechania poboru podatków i zwolnienie niektórych grup płatników z poboru podatków może być realizowane wyłącznie formie aktu normatywnego - rozporządzenia. Organy podatkowe nie mają zatem uprawnień do stosowania tego rodzaju ulg w drodze decyzji administracyjnej, a wydane rozporządzenie powinno odpowiadać wszystkim cechom tego aktu określonym w art. 92 Konstytucji RP. Nie może to być to zwłaszcza akt zindywidualizowany, adresowany do konkretnie oznaczonego podatnika (zob. Komentarz do art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa w: "Ordynacja podatkowa – komentarz C. Kosikowski, Leonard Etel, wydanie 5, wyd. Lex 2013 r.). Wobec powyższego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa organy podatkowe nie są uprawnione do udzielania ulgi zaniechania poboru podatku, czy też zwolnienia określonych grup płatników z obowiązku pobierania podatków, ponieważ nie istnieje wydane przez Ministra Finansów rozporządzenie, które przewidywałoby możliwość zaniechania poboru podatków w zależności o wysokości uzyskiwanej renty, czy emerytury. Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, z mocy art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku. Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania oparte zostało na art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490). ak