I SA/Łd 228/13

Dnia 26 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2008 roku postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2008 roku. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zakwestionowanej decyzji. W jego uzasadnieniu podniosła, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko i aktualnie uzyskiwane wynagrodzenie w przypadku zajęcia nie pozwoli jej na opłacenie rachunków bytowych oraz studiów syna, które – ze względu na brak środków finansowych – będzie musiał przerwać. Wskazała, że obecnie przed WSA w Łodzi toczą się dwie sprawy z jej skarg, w których łączna kwota podatku należnego wynosi 183.000 zł, zaś Urząd Skarbowy zajął jej wszystkie rachunki bankowe na poczet ww. zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Taka regulacja prawna prowadzi do wniosku, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa podatkowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową instytucją, a przesłanki uzasadniające jej zastosowanie nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę już we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004r., sygn. akt FZ 496/2004, LexPolonica). Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązując stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakłada na nią jednak obowiązku ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Uprawdopodobnienie zaistnienia tych przesłanek oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością – zmaterializowania się trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonego aktu. W interesie wnioskodawcy leży zatem takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności i jego uzasadnienie, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skarżąca, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniosła, że aktualnie uzyskiwane wynagrodzenie w przypadku zajęcia nie pozwoli jej na opłacenie rachunków bytowych oraz studiów syna. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca nie wykazała, że zachodzi jakiekolwiek prawdopodobieństwo, iż ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje zagrożenie jej istotnych interesów ani też, że poniesie ona jakąkolwiek inną szkodę. Należy podkreślić, że szkoda występuje wówczas, gdy nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 25 października 2005r., I OZ 1074/05, nie publ.). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004r., GZ 138/04 – nie publ.). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie jakiejkolwiek decyzji określającej zobowiązanie podatkowe ma dla jej adresata niekorzystne konsekwencje. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Ponadto skarżąca może skorzystać z przewidzianej w ustawie Ordynacja podatkowa instytucji odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, umorzenia jej w całości lub części wskazując właśnie na ważny interes podatnika lub interes publiczny (art. 67a § 1). Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącej, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (vide: postanowienie NSA z dnia 7 października 2009r., sygn. akt II FSK 1549/09). Z wniosku będącego przedmiotem oceny Sądu wynika, że podatniczka przewiduje, że organ podatkowy może podjąć działania zmierzające do wyegzekwowania należności z rachunku bankowego. Przewidywanie co do możliwości zastosowania środka egzekucyjnego, nawet jeśli jest prawdopodobne, nie jest równoznaczne z niebezpieczeństwem wyrządzenia szkody znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków. Należy również zwrócić uwagę, że zajęcie rachunku bankowego nie wiąże się, co do zasady z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, podatnik może oczekiwać zwrotu wyegzekwowanych należności podatkowych od organu egzekucyjnego. Wprawdzie nie można wykluczyć, że w konkretnych sytuacjach na skutek egzekucji z rachunku bankowego wystąpią okoliczności, które będą groziły powstaniem szkody znacznych rozmiarów lub innych skutków, które trudno odwrócić, jednak takich okoliczności we wniosku nie wskazano. W szczególności za okoliczność taką nie można – w ocenie Sądu – uznać subiektywnej obawy utraty możliwości dokończenia studiów przez syna podatniczki poza miejscem zamieszkania (studiuje w trybie stacjonarnym w Szkole A w W.). W tym zakresie wskazać bowiem trzeba, że zobowiązania prywatnoprawne podatnika (np. pokrywanie kosztów kształcenia poza miejscem zamieszkania) nie mogą mieć pierwszeństwa przed zaspokojeniem roszczeń publicznoprawnych. Ze względu na treść art. 64 § 3 w związku z art. 134 p.p.s.a. sąd z urzędu na podstawie akt sądowych dokonał też analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy pomimo, że niewątpliwie inne są przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a inne przyznania prawa pomocy. Wprawdzie postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, lecz nie oznacza to automatycznie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o jakich stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Gdyby tak przyjąć, to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności wymagają zatem odrębnej oceny pod kątem tego, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez skarżącą okoliczności takie jak: niski dochód (w chwili obecnej zasiłek chorobowy podatniczki w wysokości ok. 1.100 zł i renta rodzinna syna w wysokości 828 zł miesięcznie) oraz brak jakiegokolwiek majątku, wręcz sprzeciwiają się uznaniu, iż w sprawie istnieje prawdopodobieństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków. Gdyby bowiem nawet organ wszczął postępowanie egzekucyjne i przystąpił do wyegzekwowania wynikającego z zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego to, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz zasadę zapewnienia minimum egzystencji zobowiązanego, egzekucja administracyjna byłaby bezskuteczna, a jakiekolwiek zajęcia niedopuszczalne. Podnieść nadto należy, iż samo wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają zatem charakter wyłącznie tymczasowy. Co do zasady więc, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, okres obowiązywania ochrony tymczasowej i tak kończy się z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Orzeczeniami tymi będą zarówno wyroki, jak i postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania. Konkludując Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała, by wykonanie zaskarżonej decyzji wiązało się z realnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub mogło spowodować trudne do odwrócenia skutki. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. AK.