I SA/Łd 2296/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Z. Kmieciak, Sędziowie NSA del. A. Świderska (spr.), , P. Kiss, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A Spółki ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za listopad 2000 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w S. odmówił spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A z siedzibą w S. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2000 roku w kwocie 133.025,10 złotych oraz odsetek od tej zaległości w kwocie 51.746,60 złotych. Na skutek odwołania wniesionego przez podatnika Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 15 maja 2002 roku spółka wystąpiła do Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za listopad 2000 roku oraz odsetek od tej zaległości określonych w decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...]. Wydanie decyzji określającej zaległość było wynikiem wystąpienia formalnego błędu polegającego na przedwczesnym dokonaniu odliczenia podatku naliczonego z faktury importowej. Jak wynika z oświadczeń strony spółka jest jednym z trzech krajowych producentów płynów infuzyjnych do kroplówek oraz jedynym polskim wytwórcą zestawów woreczków foliowych z płynem do dializ nerek. Produkcja tych wyrobów wymaga koncesji Ministra Zdrowia i jest uwarunkowana koniecznością przestrzegania niemalże sterylnych warunków wytwarzania, co wiąże się z koniecznością ponoszenia wysokich nakładów finansowych. Spółka dokonała w latach 1999 - 2001 inwestycji na kwotę 32,5 mln złotych. Poczynienie nakładów wymagało dokonania dopłat do kapitału oraz zaciągnięcia pożyczki zagranicznej w kwocie 21,5 mln złotych, którą firma spłaca. Wskazany rodzaj produkcji powoduje duże obciążenia finansowe, natomiast rentowność tej produkcji nie jest wysoka. Odbiorcami towaru są bowiem głównie hurtownie farmaceutyczne zaopatrujące szpitale będące jednostkami budżetowymi. Należności regulowane są ze znacznym opóźnieniem, co powoduje, że spółka w istocie kredytuje jednostki budżetowe, a ostatecznie budżet państwa. Zdaniem strony znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej mimo osiągania zysku bilansowego w roku 2001 w wysokości 4.979.000 złotych. W ocenie podatnika działalność spółki na rynku jest w obecnej chwili niezwykle trudna, a przeznaczenie choćby części środków na uregulowanie należności podatkowych może mieć negatywny wpływ na działalność firmy, tj. jej plany rozwojowe i zwiększenie zatrudnienia. Oceniając przedstawiony stan faktyczny organy podatkowe uznały, że brak jest podstaw do uwzgędnienia wniosku podatnika. W wyniku analizy stanu finansowo - płatniczego strony ustalono, iż sytuacja spółki jest zadowalająca, a nawet dobra, albowiem spółka w roku 2002 uzyskiwała dochód w znacznej wysokości, miesięcznie zazwyczaj w kwocie przekraczającej 500.000 złotych. Ponadto uzyskiwała w tym okresie bezpośrednie zwroty podatku od towarów i usług, wyjątek stanowił miesiąc marzec 2002 roku, w którym spółka wykazała kwotę zobowiązania podatkowego w kwocie 23.917 złotych wpłaconą na rachunek urzędu skarbowego. Również zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2000 roku, której umorzenia domaga się spółka została uregulowana. Organy podatkowe stanęły na stanowisku, że ulgi udzielane w trybie przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stanowią odstępstwo od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania, dlatego też zastosowanie tego przepisu może nastąpić jedynie w wyjątkowych, niezawinionych przez podatnika sytuacjach. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa mające wpływ na wynik sprawy. Zdaniem spółki w ramach tego przepisu, który stanowił podstawę prawną wniosku o umorzenie zaległości podatkowej sytuację strony należało zbadać zarówno z punktu widzenia interesu publicznego, jak i interesu podatnika. Przewiduje on, że w ramach uznania administracyjnego należy podejmować rozstrzygnięcia sprawiedliwe i celowe, a za takie można uznawać wyłącznie rozstrzygnięcia orzekające o sankcjach współmiernych do stopnia zawinienia i indywidualnych okolicznościach dotyczących winowajcy. W rozpoznawanej sprawie ważny interes podatnika przejawiał się w ten sposób, że uregulowanie zaległych należności miało bardzo niekorzystny wpływ na prowadzoną przez spółkę działalność gospodarczą, w tym znacząco utrudniło jej bieżącą realizację planów inwestycyjnych zmierzających m. in. do zwiększenia zatrudnienia. Ponadto skarżący podniósł, iż nieuwzględnienie wniosku pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami sprawiedliwości, a w ten sposób z interesem społecznym. Należy bowiem wziąć pod uwagę fakt, iż uiszczenie należności pozbawiło spółkę prawa ubiegania się o restrukturyzację kwot objętych wnioskiem o umorzenie i spowodowało rażącą dysproporcję w uprawnieniach podatników na niekorzyść tych, którzy terminowo starają się uiszczać kwoty wynikające z decyzji podatkowych. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podatkowy podkreślił ponownie, że uznaniowa konstrukcja przepisu art. 67 Ordynacji podatkowej sprawia, że nawet wystąpienie przesłanek w nim określonych nie zobowiązuje organu do wydania pozytywnej dla podatnika decyzji. W ocenie Izby Skarbowej argumenty przedstawione przez spółkę na poszczególnych etapach postępowania podatkowego nie wskazują na wyjątkowe zdarzenia bądź okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na pozytywne rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że bezpośrednią przyczyną powstania zaległości podatkowej było działanie samej spółki niezgodne z przepisami prawa podatkowego. Za niesłuszny uznano argument podniesiony w skardze, iż wymierzona decyzją wymiarową "swoista kara" była niewspółmierna w swej wysokości do stopnia zawinienia. Decyzja określająca zaległość podatkową, odsetki oraz ustalająca zobowiązanie dodatkowe, których umorzenia odmówiono została bowiem wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego i nie ma nic wspólnego z pojęciem winy, a zatem nie mogła uwzględniać stopnia zawinienia ani jego powodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podatkowy zobowiązany jest do zbadania, czy istnieją przesłanki, o których mowa w cytowanym przepisie, a dopiero w przypadku wystąpienia takich przesłanek, po rozważeniu zasadności przyznania ulgi, do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Konsekwencją takiego charakteru decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych jest fakt, iż nawet, gdy w danej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia zaległości podatkowych organ podatkowy może odmówić uwzględnienia wniosku. Bierze on bowiem pod uwagę nie tylko sytuację zobowiązanego, ale także interes społeczny i zasadę równości wobec prawa. Zasada ta w prawie podatkowym oznacza między innymi powszechny obowiązek płacenia podatków jako daniny publicznej. Sprawą zasadniczą jest indywidualne zbadanie i wyjaśnienie sytuacji podmiotu ubiegającego się o udzielenie ulgi w spłacie podatku. Decyzja musi być także wydana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i jedynie ta okoliczność stanowi przedmiot sądowej kontroli legalności decyzji uznaniowych podejmowanych przez organy podatkowe. Kontrola sądowa sprowadza się zatem do oceny, czy w danej sprawie organy podatkowe nie naruszyły reguł postępowania określonych w ustawie Ordynacja podatkowa, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Warszawie z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt 3416/99). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, zwłaszcza informacje o sytuacji finansowo - płatniczej, dający podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Organy podatkowe nie dopatrzyły się istnienia ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego uzasadniającego przyznanie wnioskowanej ulgi podatkowej. Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie podziela pogląd prezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w wyroku z dnia 28 listopada 2001 roku o sygn. akt SA/Sz 1292/00, iż umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną i dlatego okoliczności uzasadniające umorzenie muszą posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem zaległości podatkowych będzie zatem możliwe w takich przypadkach, które nie są zależne od sposobu postępowania podatnika, bądź są spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu. Nie można bowiem z instytucji umorzenia zaległości podatkowej czynić środka prowadzącego do zwolnienia od obowiązku zapłaty podatku jako daniny publicznej. Odmowa udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę nie stanowi naruszenia przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż w sprawie zebrano pełny materiał dowodowy, a dokonana ocena mieści się w granicach swobodnej oceny przyznanej organom podatkowym. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo za bezzasadny należy uznać zarzut spółki, iż odmowa umorzenia zaległości podatkowej narusza zasady sprawiedliwości, gdyż poprzez fakt uregulowania należności strona nie mogła skorzystać z dobrodziejstw ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Stanowisko takie nie jest słuszne, gdyż podatnik jest ustawowo zobligowany do uiszczania należności na rzecz Skarbu Państwa, a fakt, iż obowiązek ten wykonał nie może uprawniać go do domagania się udzielenia kolejnych przywilejów czy ulg podatkowych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.Nr 153 poz. 1270) oddalił skargę.