I SA/Łd 23/16

Dnia 14 marca 2016 roku Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...], UNP:[...] w przedmiocie: orzeczenia o odpowiedzialności jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 i 2010 roku oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2010 i 2011 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu P. M. M. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 8 grudnia 2015 roku P. M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku orzekającą o jego odpowiedzialności jako Prezesa Zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 i 2010 roku oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2010 i 2011 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na wezwanie sądu urzędowym formularzu PPF skarżący rozszerzył swój wniosek o prawo pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego J. W. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jego wynagrodzenie za prace w wysokości 2.337 zł netto oraz wynagrodzenie z umowy zlecenia 500 zł netto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Od 2008 roku pozostaje w orzeczonej sądownie separacji z żoną i zamieszkuje w przyznanym jej w wyniku podziału majątku wspólnego na wyłączną własność lokalu mieszkalnym. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że wnioskodawca ponosi koszty utrzymania związane z tym lokalem na kwotę ok. 190 zł miesięcznie (opłaty za prąd, telewizję i internet). Wnioskodawca oświadczył ponadto, że kwotę ok 240 zł miesięcznie wydaje na leczenie (choruje na nadciśnienie, cukrzycę i depresję), często środki te pochodzą ze wsparcia finansowego od syna. Wnioskodawca nadesłał także ugodę sądową z 18 grudnia 2015 roku, na mocy której jest zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz swojej żony w wysokości po 1.700 zł miesięcznie. Dodatkowo z tytułu umowy o kredyt konsolidacyjny jest obciążony obowiązkiem spłaty rat w wysokości 718 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał ponadto, że z dniem 15 stycznia br. organ podatkowy dokonał zajęcia jego wynagrodzenia na kwotę 510 zł miesięcznie oraz rachunku bankowego na kwotę blisko 300.000 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącego jest częściowo zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o prace i umowy zlecenia w łącznej kwocie ok. 2.800 zł netto miesięcznie, z którego w związku z zajęciem komorniczym potrąca na jest kwota ok. 500 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. Od 2008 roku pozostaje w orzeczonej sądownie separacji z żoną i zamieszkuje w przyznanym jej w wyniku podziału majątku wspólnego na wyłączną własność lokalu mieszkalnym. Wnioskodawca ponosi koszty utrzymania związane z tym lokalem na kwotę ok. 190 zł miesięcznie (opłaty za prąd, telewizję i internet). Ponadto ok 240 zł miesięcznie wydaje na leczenie (choruje na nadciśnienie, cukrzycę i depresję), jest także obciążony rata kredytu konsolidacyjnego w wysokości 718 zł miesięcznie i zobowiązany do łożenia alimentów na żonę w wysokości1.700 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie 500 zł, oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Odnośnie wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżący zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w osobie J. W. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajduje się jednak pełnomocnictwo z 15 września 2014 roku udzielone przez skarżącego temu pełnomocnikowi do reprezentowania w sprawach administracyjnych, podatkowych i sądowoadministracyjnych dotyczących jego odpowiedzialności za zobowiązania A sp. z o.o. z siedzibą w Ł. Pełnomocnikowi temu w dniu 9 listopada 2015 roku doręczona została zaskarżona decyzja organu II instancji. Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżący pozostaje w stosunku prawnym z radcą prawnym pochodzącym z wyboru, a jego wniosek o ustanowienie tego samego pełnomocnika w ramach prawa pomocy uznać należy za stanowiący nadużycie prawa, a tym samym niedopuszczalny stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a.. Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.C.