I SA/Łd 2357/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. A. Cudak (spr.), Sędziowie NSA del. J. Antosik, Z. Kmieciak, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. OZ w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] nr. [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S., postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] w sprawie obciążenia zobowiązanego J. S. kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3.154,18 zł. Organ egzekucyjny ustalił, że w dniu 19 lipca 2002 r. zobowiązany J. S. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek zawierający prośbę o umorzenie kosztów egzekucyjnych, dotyczących tytułów wykonawczych [...] i [...]. W uzasadnieniu wskazał, że koszty egzekucyjne zostały naliczone w dużej mierze od tytułów, które nie były już aktualne ze względu na częściowe spłaty zobowiązań. Ponadto każde dodatkowe obciążenia pogarszają sytuację finansową zakładu zobowiązanego, co przyczyni się w pewnej mierze do redukcji zatrudnienia, a co za tym idzie wzrostu bezrobocia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., postanowieniem z dnia [...], obciążył zobowiązanego J. S. kosztami egzekucyjnymi w kwocie 3.154,18 zł. Jako podstawę prawną wskazano art. 64c§1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 36, poz. 161 z 1991 r.). Jednocześnie w uzasadnieniu zaznaczono, że postanowienie to wydano w związku ze złożonym wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnym. Organ egzekucyjny odrębnie rozpoznał wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Powyższe postanowienie zobowiązany zaskarżył zażaleniem. W swym środku zaskarżenia wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie i uchylenie postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S., po rozpoznaniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia precyzyjnie wskazano sposób obliczenia kwoty kosztów egzekucyjnych. Postanowienie to zobowiązany zaskarżył do Sądu skargą. Ten środek odwoławczy zawiera identyczną treść, co zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie i uchylenie postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97§21 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie organu egzekucyjnego o kosztach egzekucyjnych. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność (art. 64c§6 u.p.e.a.) w toku postępowania egzekucyjnego. Należy jednak podkreślić, że powyższa ustawa nie wprowadza zasady ustalania kosztów egzekucyjnych w formie postanowienia, w każdym wypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 64c§7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego. Natomiast z urzędu wydawane jest postanowienie tylko wówczas, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Zatem organ egzekucyjny uprawniony jest wydać postanowienie o ustaleniu kosztów egzekucyjnych, obciążających zobowiązanego tylko wtedy, gdy taki wniosek złoży zobowiązany. Jak wynika z akt administracyjnych zobowiązany nie złożył żądania, przewidzianego w art. 64c§7 u.p.e.a. Wniosek z dnia 19 lipca 2002 r. (k. 36 ) zawierał prośbę J. S. o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z art. 64e§2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Należy podkreślić, że ustalanie kosztów egzekucyjnych i umarzanie kosztów egzekucyjnych to dwa odrębne tryby prawne (zob. wyrok NSA z dnia 19 lutego 1999 r., I S.A./Łd 126/97, ONSA 2000, nr 1, poz. 29). Zatem wniosek zobowiązanego, inicjujący postępowanie zmierzające do umorzenia kosztów egzekucyjnych, nie może być traktowany jednocześnie jako żądanie wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o kosztach egzekucyjnych. Odmienny jest bowiem cel tych postępowań. Zobowiązany składa żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy kwestionuje zasadę obciążenia go tymi kosztami lub, gdy nie zgadza się z ich wysokością. Natomiast wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych jest aktualny wówczas, gdy zobowiązany nie kwestionuje powyższych elementów, a więc akceptuje zasadę odpowiedzialności za koszty egzekucyjne oraz ich wysokość. Również brak jest podstaw prawnych do przyjęcia tezy, że warunkiem koniecznym dla rozpoznania wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych jest ich uprzednie ustalenie postanowieniem organu egzekucyjnego. Stąd też stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu postanowienia organu egzekucyjnego, że postanowienie jest wydane w związku ze złożonym wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych, nie znajduje oparcia w treści art. 64c§7 u.p.e.a. ani w treści art. 64e u.p.e.a. Z treści wniosku J. S. nie wynika także, że wolą zobowiązanego było to, aby organ egzekucyjny wydał postanowienie o kosztach. Wyraźnie akcentuje zobowiązany prośbę o umorzenie kosztów egzekucyjnych, a więc o zwolnienie go od obowiązku ich zapłaty w całości. Takie samo stanowisko zobowiązany prezentuje w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji oraz w skardze na postanowienie organu drugiej instancji. Zresztą treść tych środków odwoławczych jest całkowicie zbieżna z środkami podnoszonymi w postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że organ egzekucyjny wydał postanowienie o kosztach egzekucyjnych obciążających zobowiązanego, bez żądania zobowiązanego, a więc wbrew treści art. 64c§7 u.p.e.a. Z uwagi na to uchybienie, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji.