I SA/Łd 240/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2007, 2008, 2010 i 2011 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 31 stycznia 2014 r. C. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. orzekającą o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "A" w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2007, 2008, 2010 i 2011 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł skarżący złożył wniosek o zwolnienie od obowiązku jego uiszczenia argumentując, że kwota ta stanowi ponad połowę jego miesięcznego dochodu. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów i wyjaśnień nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są ich emerytury w łącznej wysokości ok. 2.771 zł brutto, przy czym z uwagi na zajęcie emerytury wnioskodawcy do wypłaty przypada mu kwota 599 zł. Wnioskodawca oświadczył, że w ubiegłym roku z tytułu odprawy uzyskał kwotę 42.900 zł brutto (35.178 zł netto), z której uiszcza co miesiąc na rzecz swojej żony alimenty w wysokości 1.800 zł przyznane jej na mocy ugody sądowej z 13 sierpnia 2013 r. Skarżący w oparciu o służebność osobistą zamieszkuje w domu będącym własnością jego syna, jest w 1/6 współwłaścicielem działki o powierzchni 0,44 ha zabudowanej budynkiem jednorodzinnym w K., nie posiada innego majątku. Udokumentowane przez wnioskodawcę miesięczne koszty utrzymywania jego gospodarstwa domowego zamykają się kwotą około 700 zł (energia elektryczna, woda, ogrzewanie, wywóz nieczystości) nadto wnioskodawca ok. 110 zł miesięcznie płaci tytułem usług telekomunikacyjnych, 120 zł kosztuje ochrona nieruchomości i 30 zł miesięcznie jej ubezpieczenie. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, w którym zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż skarżący posiada środki pieniężne pozwalające na zapłatę wpisu od skargi w wysokości 500 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Wniósł o zmianę postanowienia i zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości lub w części. W uzasadnieniu podniósł, że od 13 lutego 2013 r. otrzymuje świadczenie przedemerytalne, natomiast wcześniej od 12 lipca 2012 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Oświadczył, że część odprawy, którą otrzymał w ubiegłym roku przeznaczył na spłatę zadłużeń powstałych w tym okresie, natomiast pozostałą część przeznaczył na alimenty, które płaci żonie. Stwierdził, że kwota, która pozostała mu do dyspozycji nie pozwoli na wypłatę alimentów do czasu, gdy nabędzie prawo do emerytury, tj. do 24 listopada 2014 r. Skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia są błędy dotyczące kwoty przychodów, albowiem łączny dochód skarżącego i jego żony wynosi 2.115 zł (599 +1.516), a nie jak wskazano w postanowieniu 2.200 zł. Skarżący, odmiennie od referendarza sądowego, ocenił, że wydatki na ochronę nieruchomości należy uznać za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. Wyjaśnił, że środki na ochronę nieruchomości obejmują koszt prowadzenia całodobowego nasłuchu sygnału alarmowego przez koncesjonowaną firmę ochrony mienia. Z instalacji alarmowej można również korzystać w przypadku nagłej choroby (wezwanie pomocy, zakup leków). Skarżący podniósł, że nieruchomość w K., której jest współwłaścicielem, nie stanowi źródła dochodu, wręcz przeciwnie "emituje koszty i wydatki". W małym 60-letnim domu mieszka matka skarżącego. Budynek ze względu na swój wiek wymaga częstych remontów. Matka skarżącego utrzymuje się emerytury rolniczej, w związku z tym skarżący był zobligowany przeznaczyć zgromadzone rezerwy finansowe na ww. remonty. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że obciążenie go obowiązkiem zapłaty wpisu w wysokości 500 zł, przy dochodzie wynoszącym 599 zł, oznacza że zostanie w niemal w całości pozbawiony dochodu. Konieczność poniesienia kosztów sądowych oznaczałaby faktyczne pozbawienie skarżącego prawa do sądu. Skarżący stwierdził, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 13 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako: "P.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 P.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 P.p.s.a.). Z przywołanych przepisów wynika, że na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącego pozwala stwierdzić, że wniosek jest niezasadny. Skarżący dowodzi w sprzeciwie, że zasługuje na zwolnienie od wpisu od skargi lub wręcz na zwolnienie od kosztów sądowych, m.in. porównując wysokość wpisu sądowego (500 zł) z wysokością swoich miesięcznych dochodów (599 zł). W ocenie sądu, gdyby pominąć pozostałe dane o stanie majątkowym skarżącego, to powyższy argument istotnie przemawia za uwzględnieniem wniosku. Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim dlatego, że skarżący posiada oszczędności pochodzące w odprawy wypłaconej przez syndyka masy upadłości Spółki z o.o. "B", w wysokości 35.178 zł (netto). Zaproponowane w sprzeciwie zestawienie wysokości dochodów z kwotą wpisu sądowego należy, zdaniem sądu uzupełnić o kwotę odprawy. Skoro skarżący posiada środki pieniężne, to nie spełnił przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Sąd nie uwzględnił podniesionego w sprzeciwie argumentu, zgodnie z którym oszczędności, które pozostały z otrzymanej odprawy, skarżący przeznaczył na regulowanie przyszłych świadczeń wobec żony. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa, zatem powinno się ograniczać do wypadków, w których strona faktycznie nie posiada środków finansowych, nawet wówczas gdy poczyni oszczędności we własnych wydatkach. Uwzględnienie argumentu strony oznaczałoby, że sąd zwalnia skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu nie tyle z uwagi na niemożność poniesienia pełnych kosztów sądowych, lecz dlatego by skarżący nie uszczuplił posiadanych oszczędności, które przeznaczył na spłatę swoich przyszłych zobowiązań wobec żony. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. mko