I SA/Łd 240/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za okresy: lipiec-październik i grudzień 2008 r. i pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., postanowieniem z [...] r. stwierdził, że odwołanie A spółki z o.o. w P. z [...] r., od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z [...] r., wydanej w przedmiocie podatku VAT za okresy: lipiec-październik i grudzień 2008 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, określonego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. W związku z powyższym odwołanie pozostawił bez rozpatrzenia. Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za lipiec i październik 2008 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za sierpień, wrzesień i grudzień 2008 r. Rozstrzygnięcie organu wysłano na adres elektronicznej skrzynki podawczej pełnomocnika podatnika, wskazanej na platformie ePUAP w dniu 15 września 2016 r. Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (UPD) dołączonego przez organ pierwszej instancji do akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi 22 września 2016 r. (data odbioru: 2016-09-22). Termin do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. upłynął 6 października 2013 r., natomiast odwołanie od przedmiotowej decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 10 października 2016 r. W konsekwencji organ stwierdził, że odwołanie zostało złożone z naruszeniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p., przewidującego czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, od dnia doręczenia decyzji stronie. Owo uchybienie ustawowemu terminowi spowodowało bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. Zaznaczono przy tym, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zamieścił w decyzji stosowne pouczenie o terminie i trybie odwoławczym, zaś postanowieniem z [...] r. odmówiono przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie: - art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p., poprzez uchylenie się od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez zignorowanie dowodów i okoliczności wskazanych w piśmie strony z 8 listopada 2016 r.; - art. 191 o.p., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów która przyjęła znamiona oceny arbitralnej, zwłaszcza przez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na treści urzędowego poświadczenia doręczenia, z pominięciem okoliczności wskazanych przez stronę w piśmie z 8 listopada 2016 r. i 2 grudnia 2016r.; - art. 124, w związku z art. 210 § 4 o.p., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę, a nade wszystko przyczyn dla których innym dowodom, zwłaszcza przemawiającym na korzyść strony, wiarygodności odmówił czym dodatkowo naruszył zasadę przekonywania strony; - art. 152 § 3, w związku z art. 152a § 1 pkt. 3 o.p., poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja została doręczona stronie 22 września 2016 r., podczas gdy doręczenie nastąpiło 26 września 2016 r.; - art. 228 § 1 pkt 2 o.p., poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 26 września 2016 r., zaś wniesienie odwołania w dniu 10 października 2016 r., tj. z zachowaniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania; - art. 14 i 15 rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 971), w związku z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114 ze zm.), w związku z art. 152a § 6 o.p., poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie urzędowego poświadczenia doręczenia, podczas gdy dokument ten jest wynikiem wadliwego doręczenia za pośrednictwem systemu ePUAP, albowiem doręczenie to nie spełnia wymogów określonych w powołanych przepisach; - art. 121 § 1 o.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów podatkowych. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik spółki chciał odebrać jedną z dwóch przesyłek czekających w systemie ePUAP, tj nadaną przez Urząd Skarbowy w B. a nie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł.. Po odbiorze przesyłki system wygenerował kod autoryzacyjny, który został przesłany smsem, a następnie wpisany w celu odbioru przesyłki. Po wpisaniu kodu autoryzacyjnego interfejs graficzny systemu traktował przedmiotową przesyłkę jak przesyłkę niedoręczoną, a tym samym wizualizacja dokumentu nie była możliwa. Bez podjęcia jakichkolwiek dodatkowych czynności, system wygenerował kolejny kod i oczekiwał jego wpisania. W przeświadczeniu, że system oczekuje kolejnego kodu w celu odebrania przesyłki z Urzędu Skarbowego w B., pełnomocnik wpisał drugi kod autoryzacyjny, co spowodowało, że przedmiotowa wiadomość została odebrana. W doręczonej wiadomości znajdował się jedynie komunikat, iż z uwagi na rozmiar dokumentu, zostanie on wysłany drogą pocztową. Brak było w załączeniu jakiegokolwiek dokumentu. System przypisał jeden z dwóch kodów autoryzacyjnych kolejnej przesyłce oczekującej tego dnia na odbiór, tj. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł.. System odebrał przesyłkę, pomimo że pełnomocnik nie poczynił żadnych kroków zmierzających do jej odebrania. System omyłkowo wybrał kolejnego nadawcę z listy nadawców, przypisał kod sms i błędnie uznał, że doręczono również drugą przesyłkę, pomimo że nie podjęto żadnych działań w celu jej odebrania. W opinii pełnomocnika, nawet gdyby uznać za słuszne stanowisko organu kontroli skarbowej, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, lecz wskutek wadliwości systemu ePUAP, który błędnie uznał, że decyzja z [...] r. została doręczona 22 września 2016 r., podczas gdy rzeczywiste doręczenie tego rozstrzygnięcia nastąpiło 26 września 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 228 § 1 punkt 2 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W judykaturze niekwestionowany jest pogląd, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (wyrok NSA z 8 lipca 2010 r., II FSK 372/09, LEX nr 786866). Z powyższych względów, stwierdziwszy w przedmiotowej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS w Ł. z dnia [...] r., organ odwoławczy był zobligowany do wydania zaskarżonego postanowienia. Owo stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania znajduje podstawę prawną w treści art. 223 § 2 punkt 1 o.p., w myśl którego odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpoznawanej sprawie sporna jest właśnie data doręczenia stronie decyzji z [...] r. Zgodnie z wyrażoną wprost wolą strony doręczenia korespondencji następowało w sprawie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Na podstawie art. 152a § 1 punkt 3 o.p. zawiadomienie wysyłane na adres elektroniczny strony celem doręczenia pisma drogą elektroniczną musi zawiera pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. Warunkiem skutecznego doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest potwierdzenie odbioru takiego pisma podpisem w sposób określony w art. 20a ustawy z 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r., poz. 1114 ze zmianami) tj. bezpiecznym podpisem elektronicznym lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP na urzędowym poświadczeniu odbioru. Urzędowe poświadczenie odbioru zostało zdefiniowane w art. 3 punkt 20 cytowanej ustawy z dnia 17 lutego 2005 r., jako dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny; 2) datę i godzinę doręczenia dokumentu elektronicznego określone jako data i czas wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego; 3) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 lub 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny; 4) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe dysponują urzędowym poświadczeniem doręczenia, spełniającym powyższe wymogi (k. 156 akt administracyjnych). Z dokumentu tego wynika wprost, ze przedmiotową decyzję Dyrektora UKS w Ł. doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki w dniu 22 września 2016 r. Świadczy o tym nie tylko data odbioru dokumentu wskazana jako 22 września 2016 r. lecz także identyfikator przedmiotowej decyzji to jest znak [...] nadany przez organ pierwszej instancji. Zdaniem sądu pierwszej instancji dane te były wystarczające i uprawniały organ odwoławczy do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 22 września 2016 r. Konsekwencją tego ustalenia było zaś stwierdzenie, że złożenie odwołania od tej decyzji w dniu 10 października 2016 r. nastąpiło po upływie terminu wyznaczonego w art. 223 § 2 punkt 1 o.p. Dlatego też na podstawie cytowanego wyżej art. 228 § 1 punkt 2 o.p. organ odwoławczy był zobowiązany stwierdzić w zaskarżonym postanowieniu uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W świetle dowodów zebranych przez organ odwoławczy zarzuty skargi uznać należy za bezzasadne. W szczególności nie została podważona wiarygodność urzędowego poświadczenia doręczania przedmiotowej decyzji Dyrektora UKS w Ł.. Organ odwoławczy zasadnie wskazał w zaskarżonym postanowieniu i odpowiedzi na skargę, że strona nie podważyła wiarygodności tego dowodu. Po pierwsze, mimo starań i pism wysyłanych do administratora systemu ePUAP nie wykazała, że w dniu 22 września 2016r. miała miejsce awaria systemu. Po wtóre nie wykazała, że w dniu 22 września 2016r. system przekazał przesyłkę "pomimo, że nie zostały poczynione żadne działania zmierzające do jej odebrania". Przeciwnie, z dokumentu UPD załączonego do akt wynika nie tylko brak awarii systemu, lecz, jak wyżej wskazano, fakt doręczenia przesyłki tego właśnie dnia. Podnieść w tym miejscu należy, że trafnie organ zaakcentował zwiększona moc dowodową dokumentu UPD, równoważąc ją z wartością dowodową zwrotnego poświadczenia odbioru wezwania funkcjonującego w systemie doręczeń pocztowych. Podnieść przy tym należy, że podobnie jak przy zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki w obrocie pocztowym zapoznanie z treścią doręczonej korespondencji przy doręczeniach elektronicznych następuje po złożeniu podpisu przez odbiorcę. W przypadku doręczeń elektronicznych warunkiem złożenia podpisu jest uprzednie otrzymanie kodu autoryzacyjnego w postaci wiadomości tekstowej w telefonie użytkownika. Skoro zaś, jak twierdzi strona po wpisaniu kodu autoryzacyjnego wizualizacja dokumentu nie była możliwa, już wówczas odbiorca, jako profesjonalny pełnomocnik, winien podjąć określone kroki celem wyjaśnienia sytuacji, w tym zwłaszcza skontaktować się z administratorem systemu celem dowiedzenia się o istnieniu przeszkód w doręczeniu przesyłek. Tymczasem strona w takiej sytuacji spowodowała wygenerowanie drugiego kodu autoryzacyjnego, co, w ocenie sądu, było równoznaczne z wyrażeniem woli odbioru obu oczekujących przesyłek w dniu 22 września 2016 r. Sugerowane w skardze zaistnienie omyłki systemu polegającej na błędnym przypisaniu stronie kodu autoryzacyjnego i nieprawdziwym uznaniu, że wyraziła wolę odbioru obu przesyłek (w tym przedmiotowej decyzji Dyrektora UKS) nie zostało udowodnione. Zdaniem sądu nie ma zatem podstaw by kwestionować wiarygodność dokumentu UPD, o którym mowa wyżej i zgodnie z którym doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 22 września 2016 r. Nie są też uzasadnione zarzuty naruszenia § 14 i 15 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych w związku z art. 16 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Za nietrafne uznać należy wykazywanie odmienności między doręczeniem tradycyjnymi i elektronicznym poprzez wskazywanie, że w tym ostatnim adresat wpisując kod nie ma wiedzy do jakiej przesyłki kod ten będzie przypisany. Zauważyć należy, że przy doręczeniu tradycyjnym podpisując zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki adresat również nie zna treści doręczanej korespondencji, jednak okoliczność ta nie może być traktowana jako powód do uznania, że do doręczenia korespondencji nie doszło. Znany jest tylko nadawca oraz wskazywany często za pomocą skrótu rodzaj doręczanego pisma. Przy tym podnieść należy, że jest wiedzą notoryjną, iż w postępowaniu podatkowym dana sprawa dotycząca określonego przedmiotu np. zobowiązania podatkowego w podatku VAT, nie ma stałej sygnatury w danej instancji podatkowej, na podstawie której można zorientować się jakiej sprawy dotyczy doręczana przesyłka. Wobec tego podpisując przy doręczaniu tradycyjnym zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki, analogicznie jak przy doręczaniu elektronicznym, adresat nie zna treści korespondencji ani nie ma nawet pewności co do przedmiotu doręczonej przesyłki. Mając powyższe na względzie uznać należy, że zawarte w skardze żądanie uznania doręczenia elektronicznego za niezgodne z powołanymi wyżej przepisami jest nieuzasadnione i nie może spowodować przyjęcia, że do doręczenia przedmiotowej decyzji Dyrektora UKS nie doszło. Pamiętać przy tym należy, że, jak wskazano na wstępie, w rozpoznawanej sprawie przedmiotem badania sądu jest wynikająca z treści art. 228 § 1 punkt 2 o.p. okoliczność czy organ podatkowy trafnie uznał, że nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem sądu I instancji z przyczyn wyłożonych powyżej nie może być wątpliwości, że zasadnie organ przyjął, że do doręczenia doszło w dniu 22 września 2016 r., wobec czego złożenie odwołania w dniu 10 października 2016 r. nastąpiło z uchybieniem terminu. Nie ma przy tym racji strona skarżąca wywodząc, że organ naruszył wymienione w skardze przepisy proceduralne. W ocenie sądu zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla rozstrzygnięcia, ocenione zostały wszystkie istotne dowody i wyjaśnił dlaczego dał prymat okoliczności wynikającej z treści UPD, a odrzucił dowody akcentowane przez stronę. Organ nie uchybił przy tym zasadzie zaufania i przekonywania Jednocześnie należy nadmienić, że dokumenty przedstawione przez stronę jako załączniki do skargi w tym zwłaszcza zrzuty ekranu obrazują jedynie tryb doręczania przesyłek w formie elektronicznej, nie są zaś dowodami, które pozwoliłyby przyjąć, ze nie doszło do doręczenia przedmiotowej przesyłki w dniu 22 września 2016 r. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718) należało orzec jak w sentencji. mko