I SA/Łd 250/14

Dnia 8 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej postanawia: odmówić przyznania skarżącej – B.H. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Pismem z dnia 7 stycznia 2015 roku skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten skarżąca następnie ponowiła w skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia, odrzuconej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 roku, sygn. akt I SA/Łd 250/14. W złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 752,38 zł. Nie posiada żadnego majątku. Oświadczyła przy tym, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. W uzasadnieniu wniosku skarżąca odwołała się do informacji zawartych w piśmie z dnia 7 stycznia 2015 roku, z którego wynika, że miesięczne wydatki skarżącej zamykają się kwotą 452,99 zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2015 roku wezwano skarżącą do nadesłania wyciągów z posiadanych lokat i rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, wskazania, czy w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą oraz wielkości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu, ewentualnie udokumentowania faktu wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej, udokumentowania wskazanych wydatków na opłaty eksploatacyjne, zakup lekarstw i środków czystości i pozostałe rachunki, wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżąca zamieszkuje oraz nadesłania odpisu zeznania podatkowego skarżącej za 2014 rok - w przypadku jego złożenia, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 15 lutego 2015 roku wyjaśniła, że lokal, w którym zamieszkuje, nie należy do niej. Nie posiada lokat bankowych i żadnych oszczędności. Jednocześnie skarżąca wskazała, że ma prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jej nie kontynuuje z uzasadnionych w jej ocenie względów wynikających m.in. z pozbawienia (wywozu) artykułów stanowiących przedmiot sprzedaży i wyposażenia sklepu oraz z zawiłości spraw sądowych i podatkowych, szczegółowo przez nią opisanych. Ponadto oświadczyła, że z uwagi na fakt, iż ZUS nie przesłał jej sprawozdania za 2014 rok, nie składała jeszcze zeznania podatkowego PIT-36. Postanowieniem z 24 lutego 2015 r. Starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że Referendarz sądowy błędnie ustalił wydatki skarżącej ponieważ nie zostały włączone do nich wydatki na pożywienie. Mając na uwadze powyższe skarżąca podniosła, iż egzystuje poniżej poziomu minimum socjalnego, nie posiada konta bankowego, ani innych dochodów poza emeryturą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie podnieść należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa art. 246 § 1 p.p.s.a. W żądanym przez stronę zakresie przyznanie pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 24 marca 2009 r., II FZ 101/09; publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA www.nsa.gov.pl). W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Wniosek skarżącej nie sprostał tak określonym kryteriom. Jak już Sąd wyżej zaznaczył, to wnioskodawca jest zobowiązany do wykazania, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym celu winien w sposób pełny i rzetelny przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości finansowe. Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżąca na żadnym etapie postępowania o przyznanie prawa pomocy nie wyjaśniła jednoznacznie kwestii prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z niej dochodu. W ocenie Sądu, skarżąca nadal uchyla się od dostatecznego wyjaśnienia swojej sytuacji majątkowej, a twierdzenia, że poza emeryturą nie posiada innych dochodów nie zasługują na przymiot wiarygodności. Uwagę zwraca przy tym fakt, że skarżąca nie udokumentowała w dostateczny sposób wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania i leczenia, które określiła na łączną kwotę 452,99 zł. Nadesłane paragony dokumentują wydatki jedynie na kwotę 136,76 zł. Gołosłowne twierdzenia skarżącej w tym zakresie nie mogą być zatem traktowane w kategoriach wystarczającego dowodu w rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza, że zastrzeżenia budzi ich prawdziwość. Argumentacja sprzeciwu opierająca się na stwierdzeniu, że Referendarz Sądowy nie uwzględnił wydatków na wyżywienie nie może przynieść oczekiwanego skutku, ponieważ to wnioskodawca winien wykazać okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy, a następnie je udokumentować. W niniejszej sprawie okoliczność ta została powołana ewidentnie na potrzeby argumentacji sprzeciwu, nadto nie została poparta żadnymi dokumentami. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że przedłożone dokumenty są w sposób oczywisty niekompletne, przez co nie obrazują w pełni sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawczyni. To powoduje, że Sąd nie może jednoznacznie ocenić, czy skarżąca jest w stanie ponieść całość kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czy też nie ma dostatecznych środków na ich pokrycie. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. Ake.