I SA/Łd 253/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Świderska (spr.), Sędziowie NSA P. Kiss, W. Jarzębowski, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia lub odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn w wysokości 2.409,50 złotych oddala skargę Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. odmówił E. G. umorzenia lub odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn w kwocie 2.409,50 złotych. Na skutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W toku postępowania ustalono następujący stan sprawy. Pismem z dnia 30 września 2003 roku skarżąca wniosła o umorzenie lub odroczenie terminu płatności podatku od spadków i darowizn w wysokości 2.409,50 złotych. Zaległość podatkowa, której dotyczył wniosek, związana była ze spadkiem po zmarłych dziadkach skarżącej. Spadek ten stanowiło własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 47 m. kwadratowych. W uzasadnieniu wniosku o udzielenie ulgi strona podniosła, iż nie jest w stanie spłacić należności, gdyż nie osiąga żadnych dochodów. Skarżąca podała, że jest studentką studiów dziennych Uniwersytetu [...], nigdy nie pracowała i nie mogła zgromadzić żadnych środków finansowych na spłatę należności podatkowych. Podatniczka podniosła ponadto, że straciła prawo do ulgi mieszkaniowej, gdyż do matury mieszkała wraz z rodzicami. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że nie może liczyć na pomoc rodziców, gdyż sami znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Matka jest osobą bezrobotną, natomiast ojciec pozostaje na zasiłku rehabilitacyjnym. Stosownie do treści art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 - 2003, Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do Prezydenta Miasta Ł. o zajęcie stanowiska w sprawie przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił zgody na udzielenie ulgi w postaci umorzenia lub odroczenia terminu płatności podatku od spadków i darowizn. Organy podatkowe będąc związane negatywną opinią Prezydenta Miasta Ł. odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanej ulgi podatkowej. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż stanowisko Prezydenta Miasta Ł. jest wiążące dla organów podatkowych i w związku z powyższym nie ma możliwości podjęcia odmiennego rozstrzygnięcia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatniczka podniosła argumenty zawarte już uprzednio we wniosku o przyznanie ulgi podatkowej i w odwołaniu. Ponadto skarżąca stwierdziła, iż wszystkie decyzje, jakie zapadły w sprawie są krzywdzące i nieżyciowe dla ludzi startujących w dorosłe życie. Skarżąca kwestionuje ich zasadność w świetle przepisów Konstytucji RP dotyczących ochrony rodziny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zadaniem sądu administracyjnego jest badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, jednakże w rozpatrywanej sprawie badanie to jest w dużej mierze ograniczone. Stosownie do treści art. 48 § 1 pkt 2 oraz art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137 poz. 926 z późn. zm.), organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności zaległości podatkowej lub umorzyć zaległość podatkową. Jak wynika z powyższych przepisów, decyzje w powyższym zakresie opierają się na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że w przypadku wniesienia żądania przyznania ulgi podatkowej ustawodawca pozostawił organowi podatkowemu swobodę wyboru rozstrzygnięcia. Kontrola sądowa decyzji opartych na uznaniu administracyjnym sprowadza się zatem do oceny, czy w danej sprawie organy podatkowe nie naruszyły reguł postępowania określonych w ustawie Ordynacja podatkowa, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Warszawie z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt 3416/99), a więc do weryfikacji prawidłowości przeprowadzenia postępowania przez organy oraz badania, czy sformułowane wnioski są racjonalne i logiczne, a także czy uzasadnienie decyzji odpowiada warunkom formalnym. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż organ podatkowy nie ma obowiązku zastosowania wnioskowanej ulgi podatkowej nawet w sytuacji, gdy po stronie podatnika zachodzą przesłanki do jej przyznania. W tym właśnie tkwi istota uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej bądź odroczenia terminu jej płatności. Należy podkreślić, iż sąd administracyjny nie może ingerować w tego rodzaju rozstrzygnięcie, gdyż nie jest organem kolejnej (trzeciej) instancji, lecz jedynie bada zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. W rozpatrywanej sprawie należy także mieć na uwadze fakt, iż organ podatkowy, który był władny do wydania decyzji w przedmiocie przyznania ulgi podatkowej związany był w swym rozstrzygnięciu treścią art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 150, poz. 983 z późn. zm.). Zgodnie z powyższym przepisem w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, a takim jest bez wątpienia podatek od spadków i darowizn, urząd ten może odraczać, umarzać lub rozkładać na raty podatki oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania oraz wpłaty podatku lub zaliczek na podatek, wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Organ podatkowy może zrealizować przyznaną mu kompetencję odnośnie podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko i wyłącznie zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego jednostkę samorządu terytorialnego. Jest to uregulowanie odpowiednie do szczególnej pozycji organów skarbowych w odniesieniu do należności przypadających samorządowi terytorialnemu. Określony w ustawie organ tego samorządu ma kompetencję wierzycielską w zakresie takich dyspozycji jak udzielanie ulg, odraczanie, czy umarzanie podatków (por. art. 17 ust. 1 powołanej ustawy z 26 listopada 1998 roku). Natomiast naczelnik urzędu skarbowego, do którego kompetencji należy pobieranie podatków przypadających samorządowi terytorialnemu, został - ze względów pragmatycznych - niejako tylko przy okazji, wyposażony w kompetencję do wyrażania wobec zainteresowanych podatników rozstrzygnięć między innymi co do odraczania i umarzania podatku stanowiącego dochód jednostki samorządu terytorialnego. Jest to jednak kompetencja subsydiarna w stosunku do tej, która przysługuje organowi samorządowemu (art. 17 ust. 1 ustawy) i która wyraża się określonym uprawnieniem tego organu (art. 17 ust. 2 ustawy). W związku z powyższym, rozpatrując wnioski o umorzenie lub odroczenie terminu płatności zaległości podatkowych, organ wyraża decyzję mając na uwadze opinię wydaną w formie postanowienia na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Negatywna opinia na gruncie art. 17 ust. 2 ustawy o dochodach jednostkach samorządu terytorialnego oznacza w konsekwencji brak możliwości odroczenia lub umorzenia zaległości podatkowej bez zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. W rozpoznawanej sprawie uprawniony organ samorządu postanowieniem z dnia [...] negatywnie zaopiniował przedstawiony wniosek podatniczki, co wykluczało możliwość pozytywnego ustosunkowania się do wniosku skarżącej przez organy podatkowe. Dodatkowo także należy podnieść, że uzyskując na mocy dziedziczenia prawo do własnościowego lokalu spółdzielczego po swoich dziadkach i będąc osobą niepełnoletnią skarżąca miała możliwość, korzystając z pomocy swoich przedstawicieli ustawowych, uzyskać zgodę spółdzielni na wynajęcie lokalu i uzyskiwać z tego tytułu przychody, których część mogła być przeznaczona na uregulowanie należności podatkowych. Teza o braku jakichkolwiek środków finansowych ze strony właścicielki mieszkania była zatem wynikiem pewnego zaniechania z jej strony. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.