I SA/Łd 258/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, marzec, kwiecień, od czerwca do września oraz listopad i grudzień 2009 r. p o s t a n a w i a: odmówić Spółce A. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, marzec, kwiecień od czerwca do września oraz listopad i grudzień 2009 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W nadesłanym na wezwanie sądu formularzu PPPr spółka podniosła, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego ponieważ od 2012 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, a od stycznia 2015 r. jej działalność została zawieszona na okres dwóch lat. Skarżąca wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi "zero złotych", podobnie jak wartość środków trwałych. Zarządzeniem z 24 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej zobowiązany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe, rachunku zysków i strat oraz bilansu za rok 2014, w wypadku ponoszenia strat z prowadzonej działalności gospodarczej wskazanie źródeł pokrycia bieżącej działalności spółki, ewentualnie wielkości dopłat uczynionych przez jej wspólników. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej nadesłał bilans spółki na dzień 31 grudnia 2014 r. oraz rachunek zysków i strat z okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r., postanowienie sądu rejestrowego z dnia 15 stycznia 2015 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej przez spółkę z dniem 1 stycznia 2015 r. Pełnomocnik spółki wyjaśnił, że w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej spółka nie składała deklaracji dla potrzeb podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r. starszy referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pełnomocnik spółki wniósł sprzeciw od poważnego postanowienia, w którym zarzucił naruszenie a) art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez nieprawidłową ocenę okoliczności sprawy i odmówienie skarżącej przyznania prawa pomocy wobec uznania, że dodatni kapitał własny, w tym fundusz rezerwowy oraz zyski z lat ubiegłych mogą stanowić aktualnie źródło finansowania spółki, podczas gdy treść bilansu wskazuje, że na koniec roku 2014 suma aktywów była równa sumie pasywów, zatem brak jest podstaw do uznania że spółka może dysponować zyskami z lat ubiegłych i przeznaczyć je na wpis od skargi, b) naruszenie art. 255 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy mimo powzięcia przez referendarza sądowego wątpliwości co do stanu majątkowego nie wezwał strony do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dodtakowych dokumentów, c) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez nieprawidłowe ustalenie, iż sytuacja finansowa spółki pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w całości, w sytuacji gdy strona skarżąca nie jest w stanie ich ponieść. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że z bilansu za rok 2014 wynika, że suma aktywów była równa sumie pasywów, zatem brak jest podstaw do uznania, że spółka może dysponować zyskami z lat ubiegłych i przeznaczyć je na wpis od skargi. W ocenie pełnomocnika strony pominięto kluczową dla prawidłowego ustalenia sytuacji finansowej spółki okoliczność skonsumowania dochodu z zeszłego roku na bieżące wymagalne zobowiązania spółki. Pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił, że skoro referendarz ustalił, że skarżąca spółka jest udziałowcem spółki komandytowej, to z urzędu powinien zweryfikować aktualność tej informacji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wówczas dostrzegłby, że A. spółka z o.o. spółka komandytowa jest, od ponad roku w likwidacji, a jej komplementariusz zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, co świadczy o złej sytuacji finansowej spółki, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 13 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, a rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie jest zobligowany przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. W ocenie sądu spółka, w złożonym wniosku ani w sprzeciwie, nie przedstawiła argumentów, które uzasadniałyby ocenę, że nie posiada dostatecznych środków pieniężnych w wysokości 2.000 zł na uiszczenie wpisu od skargi. Według oświadczenia zawartego we wniosku, spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od 2012 r. Ze złożonego do akt postanowienia sądu rejestrowego z dnia 15 stycznia 2015 r. wynika, że spółka zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2015 r. Skarżąca spółka zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej w związku z powołaniem, przez spółkę oraz jej udziałowców, nowej spółki. Z informacji uzyskanych z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżąca spółka oraz jej udziałowcy w 2012 r. powołali do życia nowy podmiot gospodarczy "B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" spółka komandytowa z siedzibą w Ł.. Z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców wynika, że w dniu 27 grudnia 2013 r. wspólnicy spółki podjęli jednomyślną uchwałę o rozwiązaniu i likwidacji spółki. Z bilansu na dzień 31 grudnia 2014 r. wynika, że spółka nie posiada żadnych środków trwałych ani towarów. Aktywa spółki to należności krótkoterminowe, inwestycje krótkoterminowe w łącznej wysokości 802.285,85 zł, w tym środki w kasie spółki w wysokości 1.749,41 zł. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Jej kapitał własny na koniec 2014 r. zamknął się kwotą 929.380 zł, jej kapitał rezerwowy stanowi kwota 494.256 zł. Zyski spółki z lat ubiegłych na koniec 2014 r. zamykały się kwotą około 377.108 zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że w roku 2013 i 2014 jedynym źródłem przychodów spółki były dywidendy i udziały w zyskach. Z tego tytułu w 2013 r. spółka uzyskała przychód w wysokości 14.926 zł zaś w 2014 r. – 50,24 zł. Porównując wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (w rozpoznawanej sprawie 2.000 zł) z wysokością środków pieniężnych w kasie spółki (1.749,41 zł), sąd doszedł do przekonania, że spółka jest w stanie uiść opłatę sądową. W sprzeciwie pełnomocnik spółki podniósł wprawdzie, że spółka przeznaczyła dochód z ubiegłego roku na bieżące wymagalne zobowiązania spółki. Nie przedstawił jednak żadnych dokumentów na potwierdzenie tego oświadczenia. Biorąc pod uwagę, że spółka posiada fundusz rezerwowy na poziomie 494.256 zł oraz zyski z lat ubiegłych w wysokości 377.108 zł, sąd ocenił, że środki te mogą obecnie służyć pokryciu kosztów postępowania. Odmawiając uwzględnienia wniosku sąd wziął również pod uwagę, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, sąd ocenił, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 sygn. akt II FZ 799/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. sąd ocenił, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych na poniesienie kosztów sądowych. AKE.