I SA/Łd 259/06

Dnia 24 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Asesor WSA Cezary Koziński (spr.), Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006 roku przy udziale - sprawy ze skargi W. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc sierpień 2004 r. oddala skargę I SA/Łd 259/06 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] określił Panu W. A. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc sierpień 2004 r. w kwocie 13.787,- zł, w związku ze sprzedażą samochodu osobowego marki BMW 5/D 520 o nr nadwozia [...] przed jego pierwszą rejestracją na terytorium kraju. Decyzja ta została doręczona stronie za pośrednictwem Poczty w dniu 16 sierpnia 2005 r. (Pan W. A. odebrał ją osobiście). W dniu 16 września 2005 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pierwszy z tych wniosków pełnomocnik strony uzasadnił tym, że w okresie od 15.08.2005 do 10.09.2005r. podatnik nie był w stanie samodzielnie podejmować decyzji i świadomie kierować swoim postępowaniem. Załączono przy tym zaświadczenie lekarskie z dnia [...] 2005 r., z którego wynikało, że Pan W. A. zgłosił się jako pacjent w dniu 15 sierpnia 2005 r. w stanie upojenia alkoholowego i podjęto leczenie stosując środki odtruwające i przeciwbólowe; pacjent w okresie od 15.08.2005 – 10.09.2005 nie był w stanie samodzielnie podejmować decyzji i świadomie kierować swoim postępowaniem. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., powołując się na przepis art. 163 § 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż strona została pouczona o terminie do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. i skoro decyzja ta została doręczona w dniu 16.08.2005 r., to termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 30 sierpnia 2005 r. Podkreślono, iż kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba uchybiająca terminowi musi zatem uwiarygodnić, iż mimo swej staranności nie mogła, z uwagi na niezależną od niej przeszkodę, dokonać w terminie danej czynności. Jak wskazano, trudno w zachowaniu Pana W. A. doszukać się braku jego winy oraz zachowania szczególnej staranności. Skoro podatnik wiedział, że toczy się wobec niego postępowanie podatkowe i osobiście odebrał w Urzędzie Pocztowym w dniu 16.08.2005 r. przesyłkę listową – decyzję organu podatkowego I instancji – w jego interesie leżało takie zachowanie, które doprowadziłoby do możliwości skorzystania z prawa odwołania do organu podatkowego osobiście lub przez pełnomocnika. Zdaniem organu odwoławczego w postępowaniu o przywrócenie terminu chodzi o ustalenie, czy zainteresowany jest winny uchybienia. Kryteria oceny winy powinny być dość surowo sformułowane. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, a Pan A. wykazał się w przedmiotowej sprawie całkowitym brakiem staranności i dbałości o własne interesy. Stan upojenia alkoholowego w jakim znajdował się Pan A. był stanem, którego powstanie zależne było tylko i wyłącznie od woli zainteresowanego. Organ odwoławczy stwierdził, iż podatnik w omawianym przypadku nie tylko nie dochował szczególnej, czy należytej staranności, ale nawet zwyczajnej staranności. Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej pełnomocnik Pana W. A. złożył w dniu 11 stycznia 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ drugiej instancji, względnie o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: naruszenie przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji, mimo uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek, które winny skutkować przywróceniem terminu – tj. braku winy strony w uchybieniu terminu; oraz przepisu art. 123 Ordynacji podatkowej, poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału we wszystkich stadiach postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż zgodnie z zaświadczeniem lekarskim, dołączonym do wniosku o przywrócenie terminu, skarżący w okresie od 15.08.2005 r. do dnia 10.09.2005 r. był na tyle chory, że nie mógł samodzielnie podejmować czynności. Rozważania organu administracji, jakoby stan upojenia alkoholowego, trwający ponad trzy tygodnie, był okolicznością, która nie wyłącza winy strony, są sprzeczne z ogólnie przyjętymi medycznymi opiniami, iż alkoholizm jest chorobą. Jest to jednostka chorobowa sklasyfikowana przez Światową Organizację Zdrowia, a jej istnienie nie jest zależne od woli chorego. Podobnie jak inne stany, uznawane powszechnie za choroby, jest leczona, w tym również farmakologicznie. Choroba ta może być na tyle poważna, że nierzadko wyłącza świadome podejmowanie decyzji i kierowanie ich postępowaniem. Strona skarżąca wskazała, iż przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują jak należy rozumieć pojęcie "winy", a zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle art. 58 § 1 Kpa – odpowiadającego w swej treści art. 192 Ordynacji podatkowej – strona zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie, aż do wystąpienia z wnioskiem). Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, pozwalający na przyspieszenie postępowania. Zatem pomimo uprawdopodobnienia przez stronę pozostawania w stanie wyłączającym świadome podejmowanie czynności, organ uznał, iż nie jest to okoliczność powodująca brak winy w uchybieniu terminowi. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Termin do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej jest terminem zawitym, a uchybienie temu terminowi powoduje, że dokonanie czynności jest bezskuteczne prawnie i w konsekwencji organ podatkowy ma obowiązek stwierdzić - w trybie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z póź. zm.) - uchybienie terminu do wniesienia odwołania, czego skutkiem jest to, że decyzja organu I instancji staje się ostateczna. Jednakże zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei § 2 tego artykułu stanowi, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego uregulowania wynika zatem, że aby mogło dojść do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej muszą zaistnieć następujące przesłanki: 1) wniesienie przez zainteresowanego wniosku w tym zakresie, 2) brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, 3) zachowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. W niniejszej sprawie niewątpliwie pełnomocnik skarżącego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. złożył stosowne odwołanie w terminie sześciu dni od ustania wskazanej przez siebie przeszkody do dokonania tej czynności procesowej. Spór natomiast sprowadza się do tego, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w niemożności złożenia w terminie odwołania i uwiarygodnił swoją argumentacją staranność oraz fakt, że przeszkoda (choroba alkoholowa, stan upojenia alkoholowego) była od niego niezależna i istniała do czasu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie i orzecznictwie panuje jednolity pogląd, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, E. Iserzon, J. Starościak, Warszawa 1970 r., str. 136; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r. o sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409). Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jak i w skardze skierowanej do Sądu nie wyjaśnił, czy zatrucie alkoholowe podatnika było związane z jego długotrwałą chorobą alkoholową i spożywaniem alkoholu od dłuższego czasu, czy też wynikało z jego jednorazowego upojenia alkoholowego. W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej (sporządzenia odwołania) i nadania tego pisma za pośrednictwem poczty - osobiście lub przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 19.09.2000 r. sygn. akt I SA 1072/00, wyrok NSA z 1.03.1999 r. sygn. akt II SA 45/99, wyrok NSA z 30.12.1999 r. sygn. akt III SA 1259/98). Dlatego też okoliczności, na które powołuje się skarżący, (choroba alkoholowa, czy też długotrwałe zatrucie alkoholowe) nie uprawdopodobniają, zdaniem Sądu, braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Należy zatem uznać, iż w przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji dokonał poprawnej oceny stanu faktycznego stwierdzając, że skarżący nie wykazał, aby zły stan zdrowia, na który powołał się we wniosku, wykluczał możliwość wniesienia odwołania w ustawowym terminie, zwłaszcza że w następnym dniu po zgłoszeniu się do lekarza z zatruciem alkoholowym, skarżący osobiście odebrał w placówce pocztowej awizowaną przesyłkę zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] nr [...]. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało skargę oddalić.