I SA/Łd 26/17
PostanowienieWSA w Łodzi2017-03-06
Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, prowadząca działalność gospodarczą i gospodarstwo rolne, posiadająca znaczący majątek, może zostać częściowo zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania rodziny?Ratio decidendi
Strona może zostać częściowo zwolniona od kosztów sądowych, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku znaczących przychodów z działalności gospodarczej i posiadania majątku, zwolnienie powinno być ograniczone do kwoty, która nie narusza koniecznego utrzymania, a całkowite zwolnienie może być niezasadne.Stan faktyczny
Strona A. S. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok oraz odsetek za zwłokę. Wraz ze skargą wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona prowadzi gospodarstwo domowe z trójką dzieci, jest wdową, posiada dom, grunty rolne, budynki gospodarcze, samochód i wózek widłowy. Jej źródła utrzymania to działalność gospodarcza, dochód z gospodarstwa rolnego, renta rodzinna oraz świadczenie "500+". Strona wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w trzech zawisłych sprawach (łącznie 3.600 zł), ale jej dochody z działalności gospodarczej i posiadany majątek nie uzasadniają całkowitego zwolnienia.Rozstrzygnięcie
1. Przyznano A. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł. 2. Oddalono wniosek w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 marca 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...], UNP:[...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok oraz odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek za III i IV kwartał 2011 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać A. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych); 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.
W dniu 6 grudnia 2016 roku A. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą jej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok oraz odsetki za zwlokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek za III i IV kwartał 2011 roku. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji i dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trójką dzieci. Skarżąca jest wdową. Majątek rodziny stanowi dom o powierzchni 200 m2, w którym rodzina zamieszkuje, grunty rolne o powierzchni 5,96 ha, budynki produkcyjno-gospodarcze o powierzchni 330 m2, samochód osobowy Mercedes C200 z 2008 roku oraz wózek widłowy. Źródłem utrzymania rodziny skarżącej jest prowadzona przez nią działalność gospodarcza z której zadeklarowała ona dochody na poziomie 900 zł miesięcznie, dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 250 zł netto miesięcznie, renta rodzinna 770 zł miesięcznie oraz świadczenie z programu "500+" 1000 zł miesięcznie. Dodatkowym źródłem utrzymania rodziny są także dopłaty bezpośrednie do rolnictwa ze środków UE. Z tego tytułu strona w 2016 roku otrzymała kwotę 3.458 zł. Z nadesłanych przez wnioskodawczynię na wezwanie referendarza sądowego zeznań podatkowych wynika, że w 2015 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała ona przychody w wysokości 306.252 zł poniosła koszty tej działalności w wysokości 300.137 zł uzyskując dochód rzędu 6.114 zł. Dodatkowo z tytułu renty jej dochód wyniósł 10.493 zł z innych źródeł 336 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w 3 kwartale 2016 roku przychód strony z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 18.139 zł, w tym okresie poniosła ona wydatki na zakup towarów i usług na poziomie 32.729 zł, w 4 kwartale 2016r. przychody skarżącej wyniosły 84.606 zł zaś zakupy 78.723 zł. Z nadesłanego odpisu z księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2016 roku wynika, że przychód wnioskodawczyni za 2016 roku wyniósł 205.696 zł koszty zamknęły się kwotą 219.124 dając w rezultacie stratę 13.428 zł. W styczniu 2017 roku wnioskodawczyni nie uzyskała przychodów z działalności gospodarczej poniosła jedynie koszty w wysokości 3.635 zł. Wnioskodawczyni nadesłała także wyciągi z dwóch rachunków bankowych za pośrednictwem których nie prowadzi praktycznie żadnych operacji bankowych. . Ponadto dla zobrazowania wysokości środków z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz dopłat bezpośrednich do rolnictwa skarżąca przedstawił fragment wyciągu bankowego z Banku A. w L. za okres od 4 listopada do 1 grudnia 2016 roku, z którego wynika, że saldo tego rachunku było cały czas dodatnie i nadzień 1 grudnia 2016 roku wyniosło ponad 12.000 zł. Najstarszy syn strony oświadczył, że był zatrudniony w okresie wrzesień – grudzień 2016 roku aby zarobić na kurs prawa jazdy kategorii E do C i obecnie odbywa kurs prawa jazdy aby zwiększyć swoje szanse na rynku pracy. Z informacji udzielonych przez wnioskodawczynię do sprawy sygn. akt I SA/Łd 876/16 wynika, że w styczniu 2017 roku zakończyła spłatę kredytu hipotecznego z ratą w wysokości 507 zł miesięcznie. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej zamykają się kwotą ok. 1518 zł (energia elektryczna, opłata za wodę, wywóz odpadów, telefon, telewizję cyfrową, składka na ubezpieczenie społeczne).
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek jest częściowo zasadny.
Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż wspólnie z trójką dzieci prowadzi gospodarstwo domowe. Majątek rodziny stanowi dom o powierzchni 200 m2, w którym rodzina zamieszkuje, grunty rolne o powierzchni 5,96 ha, budynki produkcyjno-gospodarcze o powierzchni 330 m2 , samochód osobowy Mercedes C200 z 2008 roku oraz wózek widłowy. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 250 zł netto miesięcznie, renta rodzinna 770 zł miesięcznie oraz świadczenie z programu "500+" 1000 zł miesięcznie. W 2015 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podatniczka uzyskała przychów w wysokości 306.252 zł poniosła koszty w wysokości 300.137 zł uzyskując dochód rzędu 6.114 zł. Z nadesłanego odpisu z księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2016 roku wynika, że przychód wnioskodawczyni za 2016 roku wyniósł 205.696 zł koszty zamknęły się kwotą 219.124 dając w rezultacie stratę 13.428 zł. W styczniu 2017 roku wnioskodawczyni nie uzyskała przychodów z działalności gospodarczej poniosła jedynie koszty w wysokości 3.635 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w 3 kwartale 2016 roku przychód strony z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 18.139 zł, w tym okresie poniosła ona wydatki na zakup towarów i usług na poziomie 32.729 zł, w 4 kwartale 2016r. przychody skarżącej wyniosły 84.606 zł zaś zakupy 78.723 zł. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej zamykają się kwotą ok. 1.500 zł (energia elektryczna, opłata za wodę, wywóz odpadów, telefon, telewizję cyfrową, składka na ubezpieczenie społeczne). Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej 1.500 zł, oraz fakt, że ze skarg wnioskodawczyni równocześnie przed tutejszym sądem zawisły trzy sprawy i łączna wysokość obciążających ja wpisów sądowych wynosi 3.600 zł stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego, w celu umożliwienia realizacji jej prawa do sądu zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za niezasadny. Przede wszystkim wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej na poziomie 200.000 zł rocznie stawia pod znakiem zapytania prawdziwość oświadczenia skarżącej o braku jakichkolwiek środków mogących stanowić źródło pokrycia kosztów postępowania. Wątpliwości te pogłębia fakt nie przedstawienia przez stronę wyciągów z rachunków bankowych pozwalających na przeanalizowanie przepływów gotówkowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz dokumentujących ponoszone koszty utrzymania. Z nadesłanego fragment wyciągu bankowego z Banku A. w L. za okres od 4 listopada do 1 grudnia 2016 roku wynika, że saldo tego rachunku było cały czas dodatnie i nadzień 1 grudnia 2016 roku wyniosło ponad 12.000 zł. Niewątpliwie dodatkowe źródło dochodów strony stanowi także prowadzone przez nią gospodarstwo rolne. Przedstawione okoliczności nie pozwalają na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawczynię.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
AKE.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło