I SA/Łd 262/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. przy udziale --- sprawy ze skargi D. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego zaległości podatkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić adwokat E. W.-Ł. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 240,- (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Pismem z dnia 15 listopada 2002 r. D.Ż. wniósł o restrukturyzację należności podatkowych w łącznej kwocie 142.506,50 zł. W uzasadnieniu podał, że ma na utrzymaniu czworo niepełnoletnich dzieci. Ponadto opiekuje się rodzicami, przy czym jego ojciec przebył już trzy udary mózgu. Wskazał ponadto że złożył również wniosek o restrukturyzację należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. z uwagi na sporny charakter zgłoszonych do restrukturyzacji należności zawiesił postępowanie w przedmiocie wniosku podatnika. Po jego podjęciu pismem z dnia 15 marca 2007 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku przez określenie przeznaczenia pomocy o jaką wystąpił oraz – w zależności od dokonanego wyboru – podanie informacji świadczących, iż spełnia warunki przyznania takiej pomocy. Organ pierwszej instancji wskazał, iż z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej nastąpiła zasadnicza zmiana procedur udzielania pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Wyjaśnił następnie szczegółowo iż, co do zasady udzielenie takiej pomocy uzależnione zostało od zgody Komisji Europejskiej, natomiast wyjątki od tej zasady dotyczyły małych i średnich przedsiębiorców objętych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 września 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania małym i średnim przedsiębiorcom pomocy publicznej na restrukturyzację niektórych należności publicznoprawnych (Dz.U. nr 169 poz. 1202), bądź też rozporządzeniem Komisji Europejskiej z dnia 12 stycznia 2001 r. nr 69/2001 w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis. Ponieważ wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 18 maja 2007 r. ponownie wezwał go do zadeklarowania rodzaju pomocy jakiej oczekuje, w terminie siedmiu dni, informując go jednocześnie o skutkach nie uzupełnienia wniosku tj. o możliwości pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na to wezwanie podatnik, powołując się na długotrwałą chorobę i ograniczone możliwości poruszania, zwrócił się z prośbą o wydłużenie terminu złożenia brakujących dokumentów, proponując jednocześnie nowy termin uzupełnienia braków. Przed upływem tego terminu ponownie zwrócił się o jego wydłużenie, powołując się na tę samą przyczynę, która uniemożliwiła mu wykonanie wezwania organu. Podobne pismo wnioskodawca złożył przed upływem kolejnego, proponowanego przez siebie, terminu uzupełnienia braków. Łącznie podatnik 21 razy wnosił o przedłużenie terminu uzupełnienia wniosku, powołując się za każdym razem na chorobę. W ten sposób wykazał swoją niezdolność do podjęcia czynności procesowych w okresie od 4 czerwca 2007 r. do 30 lipca 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., powołując się na art. 169 § 1 i 4 oraz art. 217 Ordynacji podatkowej, pozostawił wniosek D.Ż. bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że podatnik mimo wezwania do uzupełnienia wniosku nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. Odnosząc się do jego stanu zdrowia wskazał, że choroba nie stanowiła przeszkody do prowadzenia korespondencji w zakresie przedłużania terminu wykonania wezwania organu podatkowego. Organ pierwszej instancji podkreślił, że spełnienie żądań zawartych w wezwaniu z dnia 18 maja 2007 r. nie wymagało osobistego stawiennictwa strony. Wskazał ponadto na fakt czynnego prowadzenia przez podatnika w czasie ww. choroby działalności gospodarczej w szczególności – składania deklaracji podatkowych dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego i podatku od towarów i usług związanego z prowadzeniem tej działalności. Stan zdrowia nie uniemożliwiał zatem, zdaniem organu pierwszej instancji, wypełnienia przez stronę nałożonych nań obowiązków. W zażaleniu na to postanowienie podatnik przyznał, że nadal prowadzi w ograniczonym zakresie działalność gospodarczą, a środki stąd uzyskane przeznacza na leczenie. Choroba bardzo ogranicza jego możliwości fizyczne, natomiast zabiegi rehabilitacyjne – możliwości czasowe. Przy tym trybie życia – jak podkreślił – ledwo starcza mu czasu na bieżącą egzystencję. Podatnik wyjaśnił, że ma skomplikowany uraz kręgosłupa, który ogranicza jego możliwości ruchowe. By przygotować odpowiedź na wezwanie Urzędu Skarbowego jest zmuszony przeszukać różnych dokumentów, do których – z uwagi na swój stan zdrowia – nie ma dostępu. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] utrzymał je w mocy. Organ odwoławczy, podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji, podkreślił, że samo posiadanie zwolnienia lekarskiego, czy też niemożność odnalezienia jakiegoś bliżej nieokreślonego dokumentu, nie stanowi usprawiedliwienia dla niedochowania terminu do uzupełnienia braków wniosku o restrukturyzację. W skardze do sądu podatnik wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego. W jego ocenie kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem szeregu przepisów postępowania podatkowego tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy bowiem (podobnie jak organ pierwszej instancji) łamiąc zasadę swobodnej oceny dowodów nie dał wiary podnoszonym przez stronę okolicznościom uniemożliwiającym jej uzupełnienie wymienionego na wstępie wniosku. Ponadto podatnik ponownie zadeklarował, że jest zainteresowany restrukturyzacją swoich długów. Na dowód tego wskazał, że uiścił już opłatę restrukturyzacyjną w wysokości 14.225,32 zł dotyczącą należności ZUS. Wskazał ponadto na okoliczności, które uniemożliwiają mu dostarczenie żądanych przez organ podatkowy informacji. Podniósł, że ustalenie tych informacji wymaga od niego posłużenia się ogromną ilością dokumentów zgromadzonych w różnych miejscach (piwnice, garaże, strychy). W jego ocenie nikt poza nim nie jest w stanie wyszukać, wyselekcjonować i przeanalizować tych dokumentów. Tymczasem dokonanie tych czynności uniemożliwia mu jego stan zdrowia – schorzenie kręgosłupa, które powoduje że nie może wykonywać żadnych czynności fizycznych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu organ podatkowy wydaje decyzję w sprawie pozostawienia podania bez rozpatrzenia (art. 169 § 4 o.p.). Z brakami formalnymi mamy do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. W niniejszej sprawie organy podatkowe słusznie zwróciły uwagę, iż po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej zasady udzielania pomocy publicznej dla przedsiębiorców – a tego dotyczy wniosek skarżącego – zostały poddane w dużej mierze ograniczeniom wynikającym z prawa wspólnotowego. Podatnik o tych wymogach został szczegółowo poinformowany w piśmie z 15 marca 2007 r. Miał jedynie zadecydować o jakiego rodzaju pomoc się ubiega tj. czy zamierza skorzystać z pomocy dla małych i średnich przedsiębiorców objętych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 września 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania małym i średnim przedsiębiorcom pomocy publicznej na restrukturyzację niektórych należności publicznoprawnych, czy pomocy uregulowanej rozporządzeniem Komisji Europejskiej z dnia 12 stycznia 2001 r. nr 69/2001 w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis, czy też wreszcie będzie ubiegać się o zgodę Komisji Europejskiej na udzielenie pomocy objętej wnioskiem. Ponadto – w zależności od dokonanego wyboru – miał poinformować organ, czy spełnia warunki udzielenia pomocy wskazane w ww. przepisach. Dokonanie przez podatnika wyboru rodzaju pomocy publicznej, o którą się ubiega oraz przedstawienie żądanych informacji, należało niewątpliwie do elementów formalnych wniosku, uniemożliwiających jego rozpoznanie. Naczelnik Urzędu Skarbowego słusznie zatem wezwał stronę do usunięcia braków w tym zakresie. Na taki (formalny) charakter wspomnianych braków wskazywano już w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 maja 2008 r. I SA/Kr 1483/07 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie www.nsa.gov.pl). W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż podatnik nie był zaskoczony wezwaniem z 18 maja 2007 r. Dwa miesiące wcześniej (pismo z 15 marca) został bowiem szczegółowo poinformowany o wymogach stawionych wnioskom o przyznanie pomocy publicznej. Miał zatem wystarczająco dużo czasu by przygotować się do udzielenia jednoznacznej odpowiedzi. Wezwanie doręczono stronie w dniu 29 maja 2007 r., co oznacza, że termin uzupełnienia dokumentów upłynął w dniu 5 czerwca tego roku. Skoro podatnik nie wykonał ciążących na nim obowiązków, tj. obiektywnie nie dotrzymał wyznaczonego terminu, istniały podstawy do pozostawienia jego wniosku bez rozpatrzenia. Postanowienie organu pierwszej instancji było zatem prawidłowe, choć wypada wskazać, że było również spóźnione o ponad rok. Wniosek podatnika o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków podania nie mógł bowiem prowadzić do automatycznego przedłużenia tego terminu. Podane w nim okoliczności mogły mieć natomiast znaczenie dla rozstrzygnięcia ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków. Wniosku takiego strona w niniejszej sprawie jednak nie złożyła. Dodatkowo zauważyć należy, że braki wniosku o restrukturyzację nie zostały uzupełnione do momentu rozpoznania skargi w niniejszej sprawie. Żądania organu podatkowego dotyczące uzupełnienia wniosku były uzasadnione i sprowadzały się głównie do sprecyzowania rodzaju pomocy, o którą ubiega się podatnik. Organ nie może udzielić ulgi podatkowej z urzędu, ale jedynie na wniosek strony. Braki formalne wniosku po podjęciu postępowania uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu. Ponieważ organ podatkowy trafnie zastosował ww. przepisy prawa, nie naruszył również wspomnianych w skardze ogólnych zasad postępowania, tj. zasady prawdy obiektywnej oraz zasady zaufania. Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisów zobowiązujących organ podatkowy do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz do jego wszechstronnej oceny. Stosownie bowiem do tego co zostało już powiedziane, to do podatnika należało zakreślenie granic prowadzonego postępowania oraz wskazanie podstawowych okoliczności umożliwiających dokonanie oceny jego wniosku. Skoro zaś skarżący nie dochował wyznaczonego mu w tym celu terminu, pozostawienie jego wniosku bez rozpatrzenia było rozstrzygnięciem zgodnym z przepisami prawa. W tym stanie sprawy sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.), oddalił skargę. O kosztach postępowania sąd orzekł w oparciu o art. 250 p.p.s.a. P.Pij.