I SA/Łd 275/17

Dnia 3 kwietnia 2017 roku Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) w Ł. z dnia [...] roku nr [...], UNP:[...] w przedmiocie: określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za maj 2013 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej A. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych); 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 31 stycznia 2017 roku A. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą w podatku od towarów i usług nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za maj 2013 roku. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na wezwanie sądu urzędowym formularzu PPF skarżąca rozszerzyła swój wniosek o prawo pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego B. K.. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest aktualnie wyłącznie jego wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 2.000 zł netto skarżąca nie prowadzi już bowiem swojej działalności gospodarczej i z dniem 14 listopada 2016 roku została wykreślona z rejestru. Skarżąca nie posiada żadnego majątku, jej mąż jest właścicielem samochodu Mercedes klasa A o wartości ok. 7.000 zł. Strona zadeklarowała wydatki na stałe miesięczne koszty utrzymania na poziomie ok. 1.300 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że kwotę ok 150 zł miesięcznie wydaje na leczenie, pozostałą kwotę na utrzymanie. Wnioskodawczyni podała także, że jest zadłużona na kwotę 9.000 zł. W razie potrzeby uzyskuje wsparcie finansowe od rodziny. Do wniosku o prawo pomocy załączyła także pełnomocnictwo z 16 marca 2017 roku dla doradcy podatkowego B. K. do reprezentowania przed tutejszym sądem w sprawie niniejszej. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącej jest częściowo zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wyłącznie jego wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 2.000 zł netto skarżąca nie pracuje i nie prowadzi już działalności gospodarczej. Skarżąca nie posiada żadnego majątku, jej mąż jest właścicielem samochodu Mercedes klasa A o wartości ok. 7.000 zł. Strona zadeklarowała wydatki na stałe miesięczne koszty utrzymania na poziomie ok. 1.300 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że kwotę ok 150 zł miesięcznie wydaje na leczenie, pozostałą kwotę na utrzymanie. W razie potrzeby uzyskuje wsparcie finansowe od rodziny. Uwzględniając powyższe wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie 1.754 zł, oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca obecnie pozostaje bez dochodu jednak wskazała, że korzysta z pomocy rodziny, oraz ustanowiła pełnomocnika z wyboru co przeczy jej twierdzeniom o braku jakichkolwiek środków z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Odnośnie wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego w osobie B. K., który w jej imieniu wniósł do sądu skargę w przedmiotowej sprawie. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajduje się także pełnomocnictwo z 16 marca 2017 roku udzielone przez skarżącą temu pełnomocnikowi do reprezentowania przed WSA w Łodzi w sprawie I SA/Łd 275/17. Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z doradcą podatkowym pochodzącym z wyboru, a jej wniosek o ustanowienie tego samego pełnomocnika w ramach prawa pomocy uznać należy za stanowiący nadużycie prawa, a tym samym niedopuszczalny stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a.. Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Ake.