I SA/Łd 277/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 rok postanawia: odmówić przyznania D. A. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 11 czerwca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. Postanowieniem z dnia 21 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek D. A. o wyłączenie sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W związku z zaskarżeniem powyższego postanowienia skarżąca zwróciła się o zwolnienie jej od wpisu od zażalenia. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskiem z dnia 13 marca 2015 r. D. A. ponownie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z pozostałych dokumentów składających się na aktach sprawy, wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w domu należącym do siostry, która ponosi koszty jego utrzymania. Skarżąca jest właścicielką samochodu osobowego marki Renault Megane Scienic rok produkcji 1997 oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 828 m2, na której znajduje się budynek będący w budowie i zniszczony budynek gospodarczy. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury, która w 2014 r. wyniosła 21.504,54 zł netto oraz prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2014 r. wykazała stratę 18.500 zł. Postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r., po rozpoznaniu powyższego wniosku, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Następnie pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. D. A. złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 marca 2015 r. W treści skarżącą podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględniono, iż finansuje się niepokrytymi zobowiązaniami i przeważającą większość środków pieniężnych z emerytury przeznacza na pokrycie kosztów utrzymania biura. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Na prawo pomocy w zakresie całkowitym składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedstawienia dokładnych informacji na temat własnego stanu rodzinnego, majątku i dochodów, a zatem w jego interesie jest pełne wyjaśnienie sytuacji materialnej oraz możliwości płatniczych. Złożone oświadczenie w tym zakresie powinno stanowić wystarczającą podstawę do rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Sąd może uzupełnić podane dane o informacje znane mu z urzędu lub z akt sprawy. Nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w celu precyzyjnego ustalenia sytuacji bytowej wnioskującego. Należy podkreślić, że jedną z zasad postępowania sądowoadministracyjnego jest zasada ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie przez występujące w danej sprawie strony (art.199 P.p.s.a.). Strona skarżąca jest więc obowiązana ponosić koszty postępowania sądowego toczącego się z jej inicjatywy. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od powyższej zasady i powinna być stosowana jedynie w uzasadnionych przypadkach. Zwolnienie od kosztów postępowania i ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i winno ograniczać się do sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przyjmuje się przy tym, że skarżący prowadząc postępowanie powinien poczynić pewne oszczędności na ten cel w domowym budżecie, jeśli nie narusza to niezbędnych wydatków koniecznych do utrzymania siebie i rodziny. Prawo pomocy powinno być zaś udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, nieposiadającym majątku, które nie są w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca nie udowodniła, iż znajduje się w wyjątkowej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Okoliczność, że skarżąca osiąga stały dochód w wysokości 1.740 zł netto oraz prowadzi dodatkowo działalność gospodarczą w postaci usług doradztwa podatkowego wskazuje, że skarżąca z pewnością nie należy do osób ubogich pozbawionych jakichkolwiek możliwości uzyskania środków na opłacenie kosztów postępowania. Wręcz przeciwnie powyższe prowadzi do wniosku, że jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie kosztów postępowania w pewnym zakresie. Podkreślić należy, że aktualnie potencjalnie opłaty mogące powstać w niniejszej sprawie w związku ze złożeniem wniosku o uzasadnienie wyroku lub z wniesieniem środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej lub zażalenia są stosunkowo niskie, bowiem od każdej z tychże czynności opłaty sądowe wynoszą 100 zł. Analizując sytuację majątkową skarżącej zauważyć również należy, że nie uczestniczy ona w kosztach utrzymania domu, w którym zamieszkuje, bowiem opłaty związane z tymi kosztami ponosi jej siostra. Strona niewątpliwie ponosi pewne konieczne wydatki na podstawowe potrzeby oraz wydatki na prowadzenie działalności, jednakże w żaden sposób nie udokumentowała aktualnej kwoty tychże wydatków. Akcentowana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie może być uznana za wystarczającą przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie przesądza jednoznacznie o braku środków finansowych. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest jedynie nadwyżką kosztów nad przychodami i nie oznacza utraty płynności finansowej. W sytuacji, gdy skarżąca kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej i, jak sama wskazała, przeznacza część środków pochodzących z emerytury na utrzymanie biura, to również część środków przeznaczonych na tenże cel może wygospodarować na pokrycie kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. Jak wynika z złożonego oświadczenia o stanie majątkowym skarżąca jest właścicielką samochodu zapieczonego kredytem bankowym w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Fakt uzyskania kredytu na tę działalność potwierdza, że skarżąca dysponuje środkami pieniężnymi. Tym samym nie można zaaprobować sytuacji, w której skarżąca zaciągając kredyty na prowadzenie działalności gospodarczej, żąda jednocześnie finansowania kosztów sądowych z budżetu Państwa. Uprzywilejowane traktowanie przez wnioskodawczynię należności w obrocie cywilnoprawnym wobec należności publicznoprawnych nie może stanowić przyczyny uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Podsumowując wyjaśnić należy, że D. A. nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, co stwarzałoby możliwość udzielenia prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy należy mieć na uwadze nie tylko okoliczność, czy wnioskodawca aktualnie dysponuje środkami pieniężnymi, ale również należy mieć na względzie możliwość zgromadzenia takich środków. Niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy posiadanie majątku nieruchomego, stałego dochodu oraz prowadzenie działalności gospodarczej prowadzi do konkluzji, że wnioskodawczyni jest w stanie wygospodarować środki na prowadzenie postępowania przed sądem bez uszczerbku dla własnego koniecznego utrzymania. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu Ake.