I SA/Łd 28/15

Dnia 24 marca 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H. J.-K. i M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. J.-K. i M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2011 roku i II kwartał 2012 roku p o s t a n a w i a: przyznać skarżącym – H. J.-K. i M. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. H. J.-K. i M. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2011 roku i II kwartał 2012 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu od tej skargi w kwocie 100 zł skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (PPF) skarżący podali, że są małżeństwem i pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 19-letnią córką J., 15-letnim synem B. oraz 11-letnim synem K.. Skarżąca osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia w ramach umowy o zastępstwo w wysokości 2.482,07 zł brutto, a skarżący za 2013 rok z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę, dochód osiągnięty zaś przez niego z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wyniósł 383,23 zł. Wskazali przy tym, że majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 113 m2, nieruchomości rolnej o pow. 5,7657 ha oraz innej nieruchomości o pow. 0,17 ha, a ponadto 2 samochody marki: Skoda Fabia (2004 rok produkcji) oraz Skoda Octavia (2012 rok produkcji). Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku wyjaśniono dodatkowo, że skarżąca nie ma stałego zatrudnienia. Od dnia 15 marca 2011 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o zastępstwo. Jej miesięczne dochody netto wynoszą średnio 1.670 zł. Natomiast skarżący jest rolnikiem, prowadzi również działalność gospodarczą. W 2013 roku poniósł stratę. Na utrzymaniu skarżących pozostaje trójka dzieci. Średni dochód miesięczny netto na jednego członka rodziny za 2013 rok wyniósł 364,76 zł (według PIT/2013). Skarżący podkreślili przy tym, że rodzina nie posiada składników majątku, które mogłaby zbyć. Dom jest jedynym miejscem, w którym mieszkają wraz z dziećmi. Jest on obciążony kredytem hipotecznym w A.banku. Natomiast grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, obciążone są prawem pierwokupu na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Dwa samochody umożliwiają skarżącym dojazd do pracy (66 km w jedną stronę) oraz prowadzenie gospodarstwa i działalności gospodarczej. Ponadto skarżący wskazali, że ich obecna sytuacja materialna uniemożliwia ponoszenie kolejnych opłat, a ewentualne koszty mogłyby tę sytuację jeszcze pogorszyć. Wnieśli przy tym o uwzględnienie dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżącemu w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1040/14. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawców, zarządzeniem z dnia 18 lutego 2015 roku wezwano skarżących do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących ich sytuacji majątkowej, w tym do wykazania aktualnej kwoty dochodu miesięcznego osiąganego przez skarżącego – M. K. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przedstawienia informacji w kwestii ewentualnego uzyskania przez skarżącego dopłat z Unii Europejskiej z zakresu rolnictwa, wyjaśnienia kwestii braku zatrudnienia i osiągania dochodu przez pełnoletnią córkę J., złożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącą i skarżącego kont oraz lokat bankowych, w tym zwłaszcza związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, za ostatnie 3 miesiące, wskazania kwoty wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne oraz nadesłania odpisu aktualnego zeznania podatkowego skarżących - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w drodze pisma procesowego z dnia 15 marca 2015 roku określili wysokość wydatków na opłaty eksploatacyjne na kwotę 700 zł. Nadesłali również dokumenty objęte wezwaniem z dnia 18 lutego 2015 roku. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Przede wszystkim należy jednak zauważyć, że stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić przy tym należy, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada ona majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadesłanych dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący są małżeństwem i prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z trójką pozostających na ich utrzymaniu dzieci. Skarżąca osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia w ramach umowy o zastępstwo w wysokości 2.482,07 zł brutto, a skarżący za 2013 rok z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę, dochód osiągnięty zaś przez niego z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wyniósł 324,72 zł. Z kolei jego przybliżony dochód roczny za 2014 rok wynosi 1.589 zł. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 113 m2, nieruchomości rolnej o pow. 5,7657 ha oraz innej nieruchomości o pow. 0,17 ha, a ponadto 2 samochody marki: Skoda Fabia (2004 rok produkcji) oraz Skoda Octavia (2012 rok produkcji). Skarżący jest rolnikiem. Rodzina nie posiada składników majątku, które mogłaby zbyć. Dom jest jedynym miejscem, w którym mieszkają wraz dziećmi. Jest on obciążony kredytem hipotecznym w A. Banku . Natomiast grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, obciążone są prawem pierwokupu na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Jednocześnie z nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że miesięczne wydatki rodziny na opłaty eksploatacyjne wynoszą 700 zł. Dopłaty obszarowe za 2014 rok stanowiły kwotę 4.337,68 zł, natomiast za 2013 rok wypłacona została kwota 3.800 zł. Skarżący nie posiada lokat ani rachunków bankowych, natomiast analiza wyciągów z rachunku bankowego skarżącej dowodzi, że nie posiada ona środków, które mogłaby przeznaczyć na koszty sądowe w niniejszej sprawie. W 2013 roku małżonkowie osiągnęli dochód w kwocie 27.755,24 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Starszy referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie i przyznał im prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Starszego referendarza sądowego przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa skarżących powoduje bowiem, iż nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Spełnienie zaś tej przesłanki obligowało do uwzględnienie wniosku w żądanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 504). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ake.