I SA/Łd 289/10

Dnia 12 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędzia NSA Paweł Janicki Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2010 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 roku 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat A. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wraz z należnym podatkiem od towarów i usług liczonym od tej kwoty. I SA/Łd 289/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. - G. z dnia [...] r. którą: • Odmówiono A. B. umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w kwocie 2.066,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę, • umorzono postępowanie w zakresie umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w kwocie 3.675,00 zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Wnioskiem z dnia 16 marca 2009 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. o umorzenie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2002 r. w kwocie 5.741,00 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał wniosek Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego Ł. - G. do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Następnie w dniu [...] r. skarżący doręczył organowi I instancji kserokopię przedmiotowego wniosku wraz z informacją o sytuacji finansowej, a także sprecyzował zakres prośby, wnosząc o umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2002 r. w kwocie 5.741,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W złożonej informacji o sytuacji finansowej i materialnej skarżący wskazał, iż średnia miesięczna kwota jego dochodów wynosi około 1.673,47 zł. Pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości około 940,00 zł i jako najemca mieszkania ponosi koszty utrzymania mieszkania w wysokości około 500,00 zł. Nie posiada żadnego majątku, a jedynie środek trwały w postaci samochodu marki Opel Combo, który wykorzystuje w prowadzonej działalności gospodarczej. Z uwagi na niskie dochody pozostaje na utrzymaniu chorej matki, która wymaga rehabilitacji. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. odmówił skarżącemu umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w kwocie 2.066,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że przedstawione przez podatnika okoliczności nie mają charakteru nadzwyczajnego, wyjątkowego czy całkowicie niezależnego od jego działania i nie stanowią podstawy do umorzenia zaległości podatkowej, a nadto, że przyznanie ulgi byłoby sprzeczne z ważnym interesem publicznym. Na skutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydał zaskarżoną do Sądu decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, powołując się na art. 67a § l pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), iż uznanie, w ramach którego dokonywane są rozstrzygnięcia w przedmiocie ulg podatkowych, nie może mieć charakteru dowolności. Decyzje tego rodzaju podejmowane są przez organy podatkowe w szczególnie uzasadnionych i niebudzących wątpliwości udokumentowanych przypadkach. Zastosowanie wobec podatnika wskazanej instytucji traktować należy jako przywilej podatnika, a nie jego prawo. Umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym i nie może być nadużywane, ponieważ stanowi to odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i odbywa się kosztem innych podatników. Zasadą jest bowiem płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Udzielając ulgi w postaci umorzenia należy mieć na uwadze zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy. Dalej wyjaśniono, iż decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. - G. ustalił skarżącemu zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2002 r. w kwocie 5.741,00 zł. Następnie, w wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. - G. i ustalił zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2002r. w wysokości 2.066,00 zł. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych na karcie kontowej faktycznie występowała zaległość w kwocie 5.741,00 zł, a naliczone od niej odsetki za zwłokę wyniosły 145,00 zł - co wynikało z ww. decyzji organu I-szej instancji. Z uwagi jednak na decyzję wydaną przez organ odwoławczy w dniu [...] ., w dzień rozstrzygnięcia złożonego wniosku faktyczna zaległość wynosiła 2.066,00 zł, a naliczone od niej odsetki za zwłokę 52,00 zł, co spowodowało, iż złożony wniosek podlegał rozstrzygnięciu w zakresie kwoty 2.066,00 zł oraz naliczonych od niej odsetek. Wniosek w zakresie kwoty zaległości 3.675,00 zł należało, zdaniem organu, uznać jako bezprzedmiotowy z uwagi na nieistnienie zaległości w przedmiotowej kwocie i umorzyć w tym zakresie postępowanie - stosownie do art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto podniesiono, iż w sprawie nie można stwierdzić, że za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiają wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie mógł mieć wpływu. Odnosząc się do okoliczności powstania zaległości stwierdzono, iż powstały one w istocie rzeczy z przyczyn, za które całkowitą winę ponosi skarżący. Gdyby bowiem w trakcie toczącego się postępowania dotyczącego ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych wykazał, iż wydatkowane środki pochodziły ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, to zobowiązania tego, które następnie przekształciło się w zaległość podatkową, w ogóle by nie ustalono. Odnosząc się do sytuacji finansowej skarżącego organ odwoławczy zważył, iż jest ona przeciętna - nie ma charakteru wyjątkowości i nie odbiega od podobnej sytuacji wielu innych podatników w społeczności województwa o dużym bezrobociu, w którym część mieszkańców żyje w warunkach znacznie trudniejszych z uwagi na stan zdrowia i wiek bez realnych perspektyw na ich poprawę. Nie zgodzono się z twierdzeniami skarżącego dotyczącymi jego tragicznej sytuacji finansowej wskazując, że jego średni miesięczny dochód to 1.673,47 zł. Ponadto dane dotyczące zakupów i sprzedaży towarów w okresie styczeń – sierpień 2009 r., zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, wskazują na to, że dochody z działalności gospodarczej nie uległy pogorszeniu w stosunku do roku poprzedniego. Zwrócono uwagę na fakt, iż w miesiącach: kwietniu, maju i czerwcu 2009r. kwota wydatkowana na zakup towarów przewyższała kwotę uzyskaną ze sprzedaży (w tym w czerwcu o prawie 7000 zł), co oznacza, iż skarżący dysponował dodatkowymi środkami na zakup towarów, a więc sytuacja finansowa z całą pewnością nie była tragiczna. Podkreślono, że skarżący jest człowiekiem zdrowym, sprawnym, zdolnym do pracy. Nie ponosi zatem żadnych kosztów związanych z leczeniem, czy rehabilitacją. Dodatkowo pozostaje na utrzymaniu matki nie ponosząc żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Reasumując organ II instancji wskazał, iż skarżący w żaden sposób nie wykazał, że udzielenie ulgi jest konieczne z punktu widzenia takich wartości, jak życie, zdrowie czy możliwość zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. W uzasadnieniu skargi skarżący opisuje okoliczności związane z postępowaniem w sprawie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2002 r. Skarżący podniósł nadto, iż prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Ponownie wskazał, iż z uwagi na niskie dochody pozostaje na utrzymaniu chorej matki. Zdaniem skarżącego, umorzenie zobowiązania nie koliduje z interesem publicznym oraz jest uzasadnione nadzwyczajnymi przypadkami losowymi, takimi jak włamanie i spalenie kiosku. Zwrócono także uwagę na fakt, iż decyzja ustalająca wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2002r. w wysokości 2.066,00 zł nie jest prawomocna. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi podnosząc argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kwestionowana decyzja nie narusza bowiem przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania podatkowego, w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została wydana w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zwanej dalej o.p., zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę (...). Interpretacja powyższego przepisu i jego prawidłowe zastosowanie musi uwzględniać ten podstawowy fakt, że przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych ma charakter uznaniowy. Z istoty zaś uznania administracyjnego wynika, że organ podatkowy ma swobodę wyboru określonego rozwiązania (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2002 r. III SA 659/2001, ONSA 2003/3 poz. 105 wydany na tle analogicznego unormowania zawartego wcześniej w art. 67 o.p. oraz aprobującą glosę do tego orzeczenia M. Jaśkowskiej, zamieszczoną w OSP 2003/9 poz. 112). Zatem nawet ustalenie istnienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 o.p., nie wiąże organu podatkowego, to znaczy organ podatkowy nie musi podjąć korzystnej dla podatnika decyzji. Może (w ramach swego uznania) zadecydować o odmowie przyznania ulgi, nawet wówczas, gdy istnieje "ważny interes podatnika", czy też "interes publiczny". W konsekwencji nie znajduje umocowania w przepisach prawa stanowisko strony skarżącej zawarte w skardze, iż sytuacja życiowa, w jakiej znalazł się skarżący, nakłada na organy podatkowe obowiązek zastosowania ulgi podatkowej. Zakres sprawowanej przez sąd kontroli decyzji uznaniowych jest znacznie ograniczony. Sprowadza się on zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury. Prawidłowe zastosowanie art. 67a o.p. wiąże się bowiem z obowiązkiem ustalenia przez organ podatkowy, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W konsekwencji organ podatkowy powinien w sposób prawidłowy przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie, by na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Jest zatem obowiązany dokładnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy (art. 122 o.p.), a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.) oraz wszechstronnie i wnikliwie rozważyć całokształt tego materiału (art. 191 o.p.). Dopiero po ustaleniu w sposób właściwy stanu faktycznego sprawy może dokonać prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie art. 67a o.p. Oceniając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu Dyrektora Izby Skarbowej. Organ podatkowy dopuścił bowiem wszystkie przedstawione przez stronę dowody. Ponadto umożliwił jej czynny udział w postępowaniu wzywając do złożenia informacji o sytuacji finansowej oraz materialnej, a także informując o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału. Z przedstawionych możliwości strona skorzystała i złożyła jeszcze w postępowaniu przed organem I instancji dwukrotnie informację o stanie majątkowym i finansowym. Organ podatkowy nie naruszył zatem zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Podkreślić należy, że obowiązek organu podatkowego zebrania materiału dowodowego w postępowaniu w przedmiocie umorzenia zobowiązań podatkowych, nie oznacza obowiązku poszukiwania nowych dowodów potwierdzających stan faktyczny przedstawiony przez podatnika we wniosku o umorzenie. Obowiązek przedstawienia dowodów na uzasadnienie żądania, spoczywa na wnioskodawcy. To podatnik najlepiej zna swoją sytuację życiową, zatem sam powinien zadbać o to, by ją w pełni ujawnić. Do organu podatkowego należy natomiast weryfikacja dowodów przedstawionych przez stronę. Podobne stanowisko wyrażał już w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 22 października 1999 r. (sygn. akt III SA 7580/98, LexPolonica nr 347434) NSA przyjął, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (obecnie art. 67a o.p.). Pogląd ten sąd w niniejszym składzie w pełni podziela. Odnosząc się do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, sąd nie dostrzegł w postępowaniu organu istotnych uchybień. Organ odwoławczy ocenił ten materiał w sposób należyty, to jest zgodnie z dyrektywą zawartą w art. 191 O.p. Należy zauważyć, że w istocie nie podważył wiarygodności żadnego z przedstawionych przez stronę dowodów. Przeciwnie - przyjął stan faktyczny sprawy w całości zgodnie z twierdzeniami podatnika. W żadnym zakresie nie kwestionował jego sytuacji rodzinnej, czy finansowej. Inną kwestią jest natomiast ocena, czy przy tak ustalonym stanie faktycznym można mówić, że została wypełniona którakolwiek z przesłanek, wymienionych w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Sąd w niniejszym składzie akceptuje wyrażany zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym pogląd, że możliwość umorzenia zaległości podatkowych jest odstępstwem od zasady powszechności ponoszenia obciążeń podatkowych i powinna mieć charakter wyjątkowy. Ten wyjątkowy charakter powoduje, że nie mogą stanowić podstawy do umorzenia wszelkie okoliczności (sytuacje) dotykające podatnika, ale tylko takie, które mają charakter nadzwyczajny, i które mogą zachwiać podstawami jego egzystencji. Ocena przesłanek umorzenia zaległości podatkowych winna uwzględniać wyjątkowy charakter tej instytucji. W niniejszej sprawie z zebranego materiału dowodowego wynika, że podatnik prowadzi działalność gospodarczą sprzedając papierosy, tytoń, gazety i karty do telefonów, a jego średni miesięczny dochód według informacji z dnia 30 marca 2009 roku wynosi 1.673,47 zł. W deklaracjach PIT-28 wykazał on przychód w 2007 roku w wysokości 104.052,52 zł, a w 2008 roku – 99.494,00 zł. Z kolei w deklaracjach VAT-7 za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2009 roku, łącznie po zsumowaniu danych za ten okres, podatnik wykazał sprzedaż netto przewyższającą zakup towarów. Podatnik nie posiada żadnych nieruchomości, posiada natomiast samochód marki Opel Combo z 2002 roku, mieszka z matką utrzymującą się z emerytury w kwocie 940 zł miesięcznie i ponoszącą koszty utrzymania mieszkania. Podatnik jest osobą zdrową, sprawną, zdolną do pracy, w związku z czym nie ponosi kosztów związanych z leczeniem, czy rehabilitacją. Dodatkowo według twierdzeń podatnika pozostaje on na utrzymaniu matki. Dyrektor Izby Skarbowej słusznie ocenił, że żadna z tak ustalonych okoliczności, nie świadczy jeszcze o istnieniu ważnego interesu podatnika, czy też interesu publicznego, przemawiającego za umorzeniem zobowiązania podatkowego. O występowaniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz obiektywne okoliczności. W przedmiotowej sprawie, jak zasadnie podkreślił organ odwoławczy, podatnik w żaden sposób nie wykazał, że udzielenie ulgi jest konieczne z punktu widzenia takich wartości, jak życie, zdrowie, czy możliwość zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie. Podatnik, tak z uwagi na wiek i stan zdrowia, jak i z uwagi na osiągane dochody i sytuację rodzinną (nie ma nikogo na utrzymaniu) jest w sytuacji przeciętnej, nie odbiegającej od sytuacji wielu podatników, a nawet lepszej niż sytuacja wielu innych, żyjących w województwie o dużym bezrobociu, jak słusznie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd podziela stanowisko organów, że sytuacja skarżącego nie ma charakteru wyjątkowości. Argumenty wskazane przez skarżącego dopiero w skardze złożonej do tutejszego Sądu, a dotyczące wystąpienia przypadków losowych, takich jak włamanie i spalenie kiosku, nie mają - zdaniem Sądu – znaczenia w rozpatrywanej sprawie, bowiem skarżący nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających ww. zdarzenia. W tej sytuacji organ podatkowy słusznie przyjął, że zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz charakter zaległości podatkowej, o której umorzenie skarżący wnosi, tj. nie uiszczony w ustawowym terminie zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, wskazuje, że umorzenie skarżącemu zaległości podatkowej nie jest uzasadnione z punktu widzenia ważnego interesu podatnika i byłoby sprzeczne z interesem publicznym. W skardze podatnik podnosi również, że organ podatkowy nie uwzględnił przy ocenie sytuacji stanu zdrowia jego matki i tego, że jest ona osobą chorą - przeszła operację, po której leczenie trwa do dnia dzisiejszego. Strona skarżąca nie zauważa jednak, że Dyrektor Izby Skarbowej dostrzegł tę okoliczność, wskazał ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 8) i ocenił jako sytuację, która pozostaje bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie, bowiem to A. B., a nie jego matka jest stroną postępowania. Podkreślić przy tym należy, że podatnik nie wyjaśnił, w jaki sposób choroba jego matki miałaby uniemożliwić terminowe uiszczenie podatku. Na koniec podkreślić trzeba, że Sąd ocenił zasadność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, a w tej dacie istniała decyzja organu podatkowego ustalająca wysokość w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów w wysokości 2.066 zł. Zatem późniejsze jej uchylenie przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia [...] roku w sprawie [...] pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, tym bardziej że w sytuacji, gdyby wysokość zaległości uległa zmianie w wyniku toczącego się ponownie postępowania przed organami podatkowymi, to strona może złożyć wniosek o przyznanie ulgi dotyczący ewentualnej różnicy, jeżeli taka powstałaby po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Reasumując, zdaniem sądu organ podatkowy w sposób prawidłowy, zgodny z regułami wynikającymi z art. 122, 180 i 187 § 1 o.p., zgromadził materiał dowodowy sprawy, a następnie właściwie ocenił, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziła żadna z przesłanek zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa, skarga w niniejszej sprawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlega oddaleniu. O kosztach postępowania w zakresie dotyczącym przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, ustanowionemu dla skarżącego, orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sz.Ch.