I SA/Łd 290/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Porczyńska, Sędziowie NSA A. Cudak, W. Jarzębowski (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2005 roku sprawy ze skargi G. i J. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. oddala skargę. Pismem z dnia 29 kwietnia 2004 r. G. Z. – F. i J. F. zwrócili się do [..] Urzędu Skarbowego Ł.-B. z wnioskiem o umorzenie podatku dochodowego od osób fizycznych wynikającego z zeznania rocznego za 2003r., w kwocie 1.276,50zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że oboje są bezrobotni bez prawa do zasiłku. W 2003 r. jedynym źródłem utrzymania rodziny były dochody małoletniej córki z wynajmu nieruchomości. Podnieśli nadto, iż są zadłużeni w przedsiębiorstwach świadczących usługi dostaw wody, energii i c.o., wyłączono im telefon, zaś MPO i elektrociepłownia wypowiedziały umowy na świadczenie usług. Decyzją z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. działając na podstawie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) odmówił umorzenia podatku dochodowego od osób fizycznych, wynikającego z zeznania podatkowego za 2003 r., w kwocie 1.276,50zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania z dnia 8 listopada 2004 r. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organy podatkowe obu instancji stanęły na stanowisku, iż udzielenie ulg podatkowych, a w szczególności umorzenie zaległości podatkowych może mieć miejsce wówczas gdy zaistnieją okoliczności o charakterze obiektywnym i nadzwyczajnym. W ocenie organów sama niemożność uregulowania zaległości podatkowych nie stanowi przesłanki do ich umorzenia. Podkreślono również, że przepisy regulujące ulgi podatkowe oparte są na uznaniu administracyjnym, co oznacza, iż organ podatkowy może się przychylić do wniosku podatnika ale nie jest do tego zobligowany nawet wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi. Odnosząc powyższe, ogólne spostrzeżenia dotyczące instytucji ulg podatkowych do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy organy uznały, że sytuacja majątkowa wnioskodawców nie nosi znamion wyjątkowej, spowodowanej nagłym zdarzeniem o charakterze losowym. Zaległość podatkowa, która jest przedmiotem wniosku powstała na skutek niewywiązywania się z obowiązku uiszczania zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z tytułu najmu. Nadto, zdaniem organów sytuacji wnioskodawców nie można uznać za szczególną na tyle, by traktować ją odmiennie od sytuacji podatników, którzy borykają się ze znacznie poważniejszymi trudnościami. Badając źródła dochodów wnioskodawców organ podatkowy I instancji ustalił, że jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody małoletniej córki Państwa F. – A., z tytułu wynajmowania części pomieszczeń nieruchomości, które w skali miesiąca wynoszą ok. 600 zł. Skarżący zamieszkują w domu jednorodzinnym o powierzchni 78 m2, w którym część mieszkalna obejmuje 48 m2. Owa nieruchomość stanowi własność dzieci: A. i B. Uzasadnienie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego zawiera również szczegółowe wyliczenie dochodów małżonków F. za lata 2001 – 2003 r. Organ podniósł, że w 2003 r. skarżący ponieśli wydatki mieszkaniowe w wysokości 1.849,56 zł i pomniejszyli podatek o kwotę 351,42 zł stanowiącą 19% tych wydatków. Poniesienie powyższych wydatków wskazuje, że skarżący posiadali środki finansowe, które w pierwszej kolejności winni przeznaczyć na spłacenie należności podatkowych. Z treści zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wynika, że organy podatkowe rozpatrując sprawę umorzenia zaległości z tytułu nieuiszczonych zaliczek na podatek dochodowy wzięły również pod uwagę ciążące na J. F. należności podatkowe z lat 1996 – 1998 i karę grzywny orzeczoną za niewpłacanie podatku od towarów i usług w ustawowych terminach oraz zaległość podatkową obciążającą G. Z. – F. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. W dniu 23 lutego 2005 r. Państwo F. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na przywołaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili błędną wykładnię art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), oraz naruszenie szeregu przepisów proceduralnych, tj. : art. 122 przez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, art. 187 § 1 przez niedokładne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, art. 191 przez brak oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego i ważnymi względami społeczno-gospodarczymi. Ponadto w decyzji "brak jest wytyczenia granic odpowiedzialności" skarżących w stosunku do podatnika, którym jest małoletnia córka, za powstałe zaległości podatkowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Wbrew podniesionym zarzutom organy podatkowe nie naruszyły przepisu prawa materialnego – art.67 Ordynacji podatkowej przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie umorzenia zaległości. Odnosząc się do zarzutu błędnej interpretacji tego przepisu należy stwierdzić, że skarżący nie określili na czym polega błąd organów w tym zakresie i jak według nich przepis powinien być prawidłowo interpretowany. Należy zauważyć, że decyzja organu I instancji została źle sformułowana, bowiem w chwili jej wydawania podatek od osób fizycznych należny za 2003 r. nie został zapłacony mimo upływu terminu płatności. Zgodnie z art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej podatek ten był już wtedy zaległością. Należy więc uznać, że organ podatkowy w rzeczywistości odmówił umorzenia zaległości podatkowej, a nie umorzenia podatku. Świadczy o tym, mimo błędnego sformułowania sentencji decyzji, powołanie w podstawie prawnej art. 67 Ordynacji, który dotyczy stosowania ulg podatkowych polegających na umarzaniu zaległości oraz treść uzasadnienia, w której mowa jest o zaległości podatkowej. Powyższy błąd organu I instancji, na który organ odwoławczy nie zwrócił uwagi należy więc ocenić jako nie mający wpływu na treść decyzji. Organy nie naruszyły też przepisów proceduralnych w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Przesłanki umorzenia zaległości podatkowej na podstawie tego przepisu określone zostały pojęciami nieostrymi – "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Rozpoznając wniosek podatnika o zastosowanie ulgi organ podatkowy musi ocenić te przesłanki na tle okoliczności konkretnej sprawy. Jakkolwiek nie jest możliwe określenie wszystkich sytuacji odpowiadających tym pojęciom, to należy zaakceptować pogląd, iż oceny istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w konkretnej sprawie należy dokonywać w oparciu o kryteria obiektywne, a nie o subiektywne przekonanie podatnika lub organu. Umorzenie zaległości podatkowej jest sytuacją wyjątkową, odstępstwem od wywiązania się przez podatnika z obowiązku zapłaty podatku, a zatem zasadny jest wniosek organów podatkowych, że za zastosowaniem ulgi powinny w zasadzie przemawiać nadzwyczajne, losowe i niezależne od podatnika okoliczności, na skutek których nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej. Ocena dokonana przez organy w tym zakresie jest prawidłowa. Zasadnie oceniono, że przyczyną powstania zaległości w podatku dochodowym za rok 2003 nie były żadne nadzwyczajne, niezależne od podatników okoliczności. Zaległość powstała, gdyż podatnicy nie odprowadzali w ciągu roku zaliczek na podatek od dochodu małoletniej córki z wynajmu lokalu ani nie wpłacili należnego podatku w chwili składania zeznania. Także ocena obecnej (w momencie wydawania decyzji) sytuacji podatników nie jest dowolna i znajduje potwierdzenie w zebranych dowodach. Sytuacja ta nie jest wyjątkowa i nadzwyczajna, choć chwilowo trudna. Podatnicy są osobami zdolnymi do pracy. W obecnej sytuacji gospodarczej fakt pozostawania bez pracy nie jest okolicznością nadzwyczajną. Zwykle są to sytuacje przemijające i zależne w znacznym stopniu od starań i poszukiwań samych zainteresowanych w znalezieniu pracy. Organ podatkowy ustalił sytuację rodzinną i majątkową podatników. Podnoszone w tym zakresie zarzuty są niezasadne. Wyprowadzenie przez organy odmiennych, niż skarżący, wniosków co do zaistnienia przesłanek ustawowych do zastosowania ulgi nie świadczy o braku wyczerpującego zebrania dowodów lub o niedokładnym wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. Skarżący nie wskazali jakie jeszcze istotne okoliczności nie zostały wyjaśnione i wzięte pod uwagę podczas wydawania decyzji. Organ podatkowy uwzględnił fakt, iż dochód małoletniej córki podatników z wynajmu zmniejszył się do 600 zł miesięcznie. Skarżący wskazując w skardze na diametralną zmianę swej sytuacji od chwili wypełnienia urzędowego formularza o ich sytuacji finansowej i osobistej nie wskazali ani tego na czym ta zmiana sytuacji ma polegać, ani tego, że informowali o tym organ podatkowy lub też, że mógł on samodzielnie o zmianie się dowiedzieć. O zasadności dokonanej przez organy oceny sytuacji majątkowej skarżących świadczy też fakt wykazywanych w zeznaniu podatkowym za 2003 wydatków remontowych przy jednoczesnym braku wykazywania własnych dochodów i nie wywiązywaniu się z obowiązku płacenia zaliczek na podatek. Jakkolwiek organ podatkowy zobowiązany był i oceniał sytuacją podatników na chwilę wydawania decyzji, to jednak powyższa okoliczność nie jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podstawą decyzji była ocena całego zebranego przez organy materiału dowodowego. Nie jest zasadny zarzut sprzeczności decyzji z zasadami współżycia społecznego i ważnymi względami społeczno-gospodarczymi. Podstawy prawne zastosowania ulgi zostały określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Może to nastąpić wtedy, gdy za umorzeniem zaległości przemawiają ważny interes podatnika lub interes publiczny, a zatem tylko te ustawowe przesłanki organ podatkowy może i powinien brać pod uwagę w procesie podejmowania decyzji. Obie powyższe przesłanki były przez organy rozważane w tej sprawie. Nie są też uzasadnione zarzuty sformułowane w skardze w punktach 2) oraz 3) po słowie "ponadto". Przedmiotem decyzji organów w tej sprawie było rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, a nie określanie wysokości zobowiązania podatkowego i rozstrzyganie kwestii, czy dochody małoletniej córki podatników powinny być doliczone do dochodu rodziców. Wysokość podatku dochodowego za 2003 r. równa wysokości zaległości podatkowej nie jest zresztą sporna i wynika ze złożonego przez skarżących rocznego zeznania podatkowego. Z uwagi na powyższe należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).