I SA/Łd 301/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant Asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 wraz z należnymi odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego 1.oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego M. W. kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. orzekł o odpowiedzialności podatkowej J. R. za zaległość podatkową "A" Spółki z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. w łącznej kwocie 22.814 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż spółka "A" nie dokonała w terminie wpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r., którego wysokość została określona decyzją Dyrektora UKS w Ł. z [...] r. Postępowanie egzekucyjne wobec spółki zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z [...] r. z uwagi na bezskuteczność egzekucji. J. R. pełniła obowiązki członka zarządu spółki "A" w okresie od 14 lipca 2008 r. do 2 lipca 2009 r., a więc w okresie, kiedy upłynął termin płatności zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 2 lipca 2009 r. postanowiono rozwiązać spółkę. Okoliczność, że strona nie sprawowała faktycznie funkcji członka zarządu i nie prowadziła spraw spółki z uwagi na urlop wychowawczy nie zwalnia z odpowiedzialności za powstałe zaległości podatkowe. W sprawie nie zachodzą też przesłanki negatywne wyłączające odpowiedzialność osoby trzeciej. Przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki "A" zachodziły z upływem terminu płatności zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r., w czasie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości ani nie wszczęto postepowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. J. R. nie wskazała też mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając stanowisko, że spełnione zostały wszystkie przesłanki zawarte w przepisie art. 116 § 1, 2 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję J. R. wniosła o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] r. skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów: - art. 180 § 1, art. 187 § 1 i 3, art. 191, art. 210 § 4 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie rzetelnego postępowania dowodowego, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, istotne braki uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji naruszenie zasad określonych w art. 122 i 123 ww. ustawy, - art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przeniesienie na stronę odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" Sp. z o.o. w likwidacji mimo braki ustawowych przesłanek oraz błędną wykładnię art. 116 § 2 O.p. W uzasadnieniu skargi J. R. podnosi, że organy podatkowe nie wykazały, iż egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna z uwagi na fakt wadliwego zajęcia wierzytelności. Zajęcie to związane było z informacją powziętą przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. w równolegle prowadzonym postępowaniu wobec W. R. - Członka Zarządu "A" Sp. z o.o., która wskazała majątek spółki w kwocie 60.000 zł w postaci wierzytelności z tytułu zwrotu VAT z zagranicy. Skarżąca poinformowała, iż nie miała wiedzy co do posiadanych przez spółkę wierzytelności, gdyż nigdy nie prowadziła spraw spółki. Jednakże taka informacja została przekazana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pismem z dnia 15.10.2013r., w którym to W. R. jako podmiot zobowiązany do zapłaty powyższej kwoty wskazała B a.s. z siedzibą w P. (Czechy). Jak wskazuje skarżąca, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. nie zajął jednak tej wierzytelności, zamiast tego dokonano zajęcia wierzytelności względem C sp. z o.o. z siedzibą w W., której wspólnikiem jest wskazana czeska spółka. Polska spółka w odpowiedzi poinformowała, że nic nie łączyło jej ani nie łączy z "A" sp. z o.o. W ocenie skarżącej skierowanie zajęcia do niewłaściwego podmiotu nie pozwala na uznanie, iż organy podatkowe wykazały spełnienie przesłanki określonej w art. 116 § 1 O.p. tj. bezskuteczności egzekucji wobec spółki. W dalszej części uzasadnienia skarżąca zarzuciła, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. niedostatecznie rozważył, kiedy faktycznie nastąpił stan niewypłacalności, o którym mowa w art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego, uzasadniający złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżąca podniosła, iż sam fakt niezapłacenia podatku nie oznacza niewypłacalności i nie skutkuje koniecznością złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Organy podatkowe winny dokonać analizy sytuacji finansowej spółki, bowiem nie można wykluczyć, że podmiot ten regulował pozostałe wymagalne zobowiązania i posiadał jedynie przedmiotową zaległość. Skarżąca nie mogła w tej kwestii wypowiedzieć się, gdyż nigdy nie prowadziła spraw spółki, nie miała wglądu w dokumenty i nie znała sytuacji finansowej spółki. Nie mogła zatem wykazać się jakąkolwiek inicjatywą dowodową w tej kwestii. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., iż nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. J. R. podniosła, iż wykazała (czego organy podatkowe nie kwestionowały), że od momentu powołania do składu Zarządu, aż do końca sprawowania tej funkcji, tj. do dnia otwarcia likwidacji faktycznie nie sprawowała funkcji Członka Zarządu, nie prowadziła spraw spółki, gdyż przebywała na urlopie wychowawczym i zajmowała się dzieckiem. W aktach sprawy brak jest dokumentów, które świadczyłyby o wykonywaniu obowiązków członka zarządu. Organy w tym zakresie nie przeprowadziły żadnego postępowania, a w szczególności nie zbadały, kto podpisywał się pod deklaracjami podatkowymi składanymi do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. Tymczasem wszystkie dokumenty w posiadaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczące spółki, w tym deklaracje podatkowe, zostały podpisane przez W. R., która jako Członek Zarządu faktycznie prowadziła sprawy Spółki. Fakty te nie wymagały dowodu (art. 187 § 3 O.p.), gdyż były znane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego z urzędu. Dalej Skarżąca zarzuciła, iż organy podatkowe dokonały błędnej wykładni art. 116 § 2 O.p. Przepis ten określa odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, a nie w czasie pełnienia przez nich funkcji członka zarządu. Określenia te nie są tożsame i nie mogą być używane zamiennie. Pełnienie obowiązków oznacza faktyczne ich sprawowanie, tymczasem pełnienie funkcji oznacza jedynie formalne zajmowanie stanowiska. W okolicznościach sprawy, strona co prawda formalnie pełniła funkcję członka zarządu, lecz nie pełniła jego obowiązków, gdyż przebywała na urlopie wychowawczym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Wbrew zarzutom skargi w toku postępowania nie naruszono przepisów regulujących jego przebieg, zebrano wystarczający materiał dowodowy, który poddano wszechstronnej ocenie bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do faktu, że egzekucja przeciwko spółce "A" okazała się bezskuteczna. Potwierdza to w szczególności postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z [...]r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano na brak jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Również Sąd Rejonowy w S. w sprawie sygn. akt [...] oddalając wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości "A" Spółki z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. stwierdził, że dłużnik nie posiada żadnego majątku pozwalającego na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Nie jest prawdą, że drugi członek zarządu spółki (W. R.) wskazała majątek spółki w kwocie 60.000 zł z tytułu wierzytelności wobec spółki B z siedzibą w P.(Czechy). W piśmie z dnia 15 października 2013 r. W. R. wskazała wprawdzie na wierzytelność z tytułu zwrotu podatku VAT z zagranicy na kwotę ok. 60.000 zł, ale nie wskazała wobec kogo "A" posiada wierzytelności. Spółka czeska miała jedynie zajmować się sprawą wierzytelności, a nie być dłużnikiem. W kolejnym piśmie z 15 stycznia 2014 r. W. R. wyjaśniła, że nie posiada dokumentów potwierdzających fakt istnienia wierzytelności a firma z siedzibą w C. prowadzi jedynie sprawę dotyczącą wierzytelności. Istnienie rzekomej wierzytelności nie zostało w żaden sposób potwierdzone, nie wiadomo też, jaki podmiot (urząd skarbowy) miałby być zobowiązany do zwrotu podatku VAT. W toku postępowania egzekucyjnego zajęto wprawdzie wierzytelność spółce C, ale te czynności zostały podjęte z urzędu jeszcze w 2012 r. i nie mają związku z pismem W. R. z 15 października 2013 r. Sama skarżąca w piśmie z 15 października 2013 r. wskazała, że nie wie, jakie składniki majątkowe posiada aktualnie spółka i nie wie też, czy spółka posiada wierzytelności i wobec jakiego podmiotu. Spółka "A" nie zapłaciła w terminie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. a jej niezapłacone zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego w Ł. i innych podmiotów (Urzędu Gminy w S., Urzędu Marszałkowskiego w Ł.) systematycznie wzrastały. Trafny jest wiec wniosek, że już w kwietniu 2009 r. zachodziły podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Skarżąca nie może też powoływać się na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, skoro do czasu podjęcia uchwały o rozwiązaniu spółki wniosek taki nie został złożony. Późniejszy wniosek wierzyciela (z 9 listopada 2010 r.) o ogłoszenie upadłości został oddalony wobec braku majątku spółki. Trzeba też zgodzić się ze stanowiskiem organów podatkowych, że okoliczność nieprowadzenia przez skarżącą, w okresie pełnienia funkcji członka zarządu, spraw spółki nie zwalnia jej od odpowiedzialności za powstałe w tym okresie zaległości podatkowe. W tym zakresie nie było potrzeby przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Organy podatkowe nie kwestionowały, że w okresie powołania na stanowisko członka zarządu spółki skarżąca zajmowała się dzieckiem. Pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne a skarżąca nie wykazała, że zachodziły długotrwałe i obiektywne, niezależne od strony przyczyny uniemożliwiające wykonywanie funkcji członka zarządu. Każdy członek zarządu ma obowiązek prowadzenia spraw spółki (art. 208 § 2 k.s.h.) a samo niewykonywanie tego obowiązku nie oznacza zwolnienia od odpowiedzialności przewidzianej w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Z tych przyczyn niezasadny jest też podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 116 § 2 O.p. poprzez jego błędną wykładnię. Mając powyższe na uwadze, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.). ak