I SA/Łd 313/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący:, Sędzia NSA, J. Brolik, Sędziowie NSA, P. Janicki (spr.), W. Jarzębowski, Protokolant K. Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2004 r. sprawy ze skargi T.D. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania z wniosku o restrukturyzację oddala skargę Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o restrukturyzację należności publicznoprawnych, wszczętego na wniosek T.D. Organ podatkowy ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 14 listopada 2002 roku T.D. złożył wniosek o restrukturyzację zaległości podatkowej w postaci podatku dochodowego za lata 1996 - 1997 w wysokości 14.088, 80 zł. Zaległość ta powstała w czasie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, zlikwidowanej z dniu 31 grudnia 1998 r. W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców tj. w dniu l października 2002r. T.D. nie był przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy, uzyskał bowiem wpis do ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...]. Postępowanie wszczęte z wniosku skarżącego jest bezprzedmiotowe, gdyż nie jest on objęty restrukturyzacją. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając organowi podatkowemu naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej oraz art. 3 ust. l ustawy o restrukturyzacji. Podniósł, że zgodnie z posiadanym wpisem do ewidencji działalności gospodarczej jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, oraz że był nią w momencie składania wniosku. Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu wskazano, że zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma art. l ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej, który zakreśla krąg przedsiębiorców, do których odnosi się ta ustawa. Z przepisu tego wynika, że jest ona adresowana do tych przedsiębiorców o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności do tych. którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku. Z uwagi na to. że skarżący zlikwidował działalność gospodarczą z dniem 31 grudnia 1998 r,, a wpis do ewidencji uzyskała dopiero z dniem [...], zatem nie tracił zdolności do konkurowania na rynku w okresie od l stycznia 1999 do 4 listopada 2002r. W tym okresie nie był bowiem przedsiębiorcą. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2003r. skarżący wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w Ł., zarzucając jej naruszenie art. 120, 121, 122, 210 § l pkt. 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, a także art. l ust. 2, art. 2 pkt. 1. art. 3 ust.l, art. 12 ust. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Izba Skarbowa nie podała wymaganego prawem uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia. Nie odpowiedziała na zasadniczy zarzut postawiony przez stronę, że ustawa restrukturyzacyjna nie stawia warunku bycia przedsiębiorcą na dzień l października 2002. Zdaniem skarżącego organy podatkowe miały obowiązek wszczęcia i prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego włącznie z wydaniem decyzji o warunkach restrukturyzacji. Ustawa bowiem nie wprowadza przepisu ograniczającego status przedsiębiorcy w jej rozumieniu ze względu na czas powstania podmiotu gospodarczego. Ponadto skarżący uważa, że organy podatkowe wydały decyzję nie znaną ustawie restrukturyzacyjnej, bowiem z art. l 8 ust.! tej ustawy wynika obowiązek wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji, to inną od tej decyzji może być tylko i wyłącznie decyzja odmawiająca ustalenia warunków restrukturyzacji. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o oddalenie skargi, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że nie jest możliwe w warunkach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. objęcie restrukturyzacją zaległości podatkowych skarżącego, gdyż nie spełnia on kryteriów określonych w art. l ust. 2 tej ustawy. Ponadto stwierdził . że decyzja o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość mogła zostać wydana w związku z faktem odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej do tego postępowania. Natomiast ustawa restrukturyzacyjna nie zawiera podstawy do wydania decyzji odmawiającej ustalenia warunków restrukturyzacji. Rozpoznając sprawę stosownie do art.97 § l ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153. póz. 1271 ze zm./ stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.1.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu prze/ właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył. co następuje. Skarga nie jest zasadna, zaś zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W istocie spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy z cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. może skorzystać przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który zlikwidował własną działalność gospodarczą (w związku z istnieniem, której powstały zaległości w spłacie należności publicznoprawnych) przed wejściem w życie cytowanej ustawy zaś stosowny wniosek o restrukturyzację tych należności składa jako właściciel innego podmiotu gospodarczego. Ustawa o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców zawiera własną definicję przedsiębiorcy. Z jednej strony w art. 2 pkt l odwołuje się do ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U, nr 101. póz. 1 178 ze zmianami) stwierdzającego w art. 2 ust. l, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, lecz jednocześnie zawęża powołaną wyżej kategorię przedsiębiorców poprzez sformułowanie zawarte w końcowej części art.2 pkt l stanowiące, że za przedsiębiorcę należy rozumieć mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącego podatnikiem. płatnikiem, następcą prawnym lub osobą trzecią odpowiadającą za zaległości podatkowe albo innego zobowiązanego do uiszczenia należności. Tak, więc aby zyskać przymiot przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy restrukturyzacyjnej nie wystarczy spełniać warunków określonych w art. 2 ust.2 w związku z ust. l ustawy Prawo o działalności gospodarczej. Konieczne jest także spełnienie przesłanek z art. 2 pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Istotne jest to, że wymieniona jako ostatnia ustawa używa dla określenia przedsiębiorcy czasu teraźniejszego. Należy to rozumieć jednoznacznie w taki mianowicie sposób, że tylko ten, kto jest (a nie był. czy będzie) przedsiębiorcą w czasie obowiązywania ustawy jest uprawniony do ubiegania się o restrukturyzację swych należności. Ponadto cytowany wyżej art. 2 ust. l ustawy Prawo o działalności gospodarczej za przedsiębiorcę uważa osobę wykonującą działalność gospodarczą. Kładzie więc nacisk na wykonywanie owej działalności a nie zamiar jej wykonywania w przyszłości czy też fakt jej wykonywania w przeszłości. Stanowisko to jest wspierane także treścią art.3 ust. i cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. statuującego zasadę, że nie stosuje się jej do przedsiębiorców znajdujących się w likwidacji lub upadłości. Skoro bowiem ustawa nie ma zastosowania do podmiotów wciąż istniejących a jedynie z różnych przyczyn zagrożonych w swej egzystencji prawnej, to uprawniony jest wniosek, że tym bardziej nie ma zastosowania do podmiotu nieistniejącego Wreszcie, być może najistotniejszy dla postawionej wyżej tezy jest argument wynikający z art. l ust.2 ustawy restrukturyzacyjnej. Ma on brzmienie następujące: "restrukturyzacją są objęci przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów". Wymienione w cytowanym przepisie przesłanki, od zaistnienia których zależy uprawnienie do stosowania ustawy restrukturyzacyjnej odnoszą się wyłącznie do funkcjonujących podmiotów gospodarczych. Likwidacja czy też inny sposób zakończenia danej działalności gospodarczej wręcz wyklucza możliwość skorzystania z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Sięgnięcie do wykładni celowościowej nakazuje uwzględnić także i tę okoliczność, że zasadniczym zadaniem omawianej ustawy jest pomoc państwa istniejącym przedsiębiorcom poprzez umorzenie ich zadłużeń publicznoprawnych (art.4 ustawy), co może umożliwić im dalsze niezakłócone funkcjonowanie. Podobne zresztą wnioski należy wyprowadzić z ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. nr 141. póz. 1171 ze zmianami), do której odwołuje się art.l ust.2 ustawy restrukturyzacyjnej. Art.2 ust.l cytowanej ustawy z dnia 27 lipca 2002r. stanowi, iż pomoc publiczna dla przedsiębiorców stanowi przysporzenie korzyści finansowych określonemu przedsiębiorcy w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Położenie akcentu na sformułowanie ..prowadzonej przez niego działalności gospodarczej" jednoznacznie wskazuje, że pomoc ta dotyczy istniejącego przedsiębiorcy. Z powyższych względów zasadna jest teza, że z wnioskiem o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego może wystąpić jedynie funkcjonujący w obrocie gospodarczym przedsiębiorca i to wyłącznie w odniesieniu do należności publicznoprawnych, które powstały w związku z prowadzeniem tej właśnie działalności. Pogląd powyższy w ocenie sądu zachowuje aktualność niezależnie od formy organizacyjnej przybranej dla prowadzonej działalności w tym także funkcjonującej na zasadzie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Nie jest także zasadny zarzut niewłaściwego zdaniem skarżącego umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Przede wszystkim wypada podkreślić, że zgodnie z art. 9pktl cytowanej ustawy do należności podatkowych stosuje się przepisy ordynacji podatkowej w tym także art. 208 tejże ustawy stanowiący o umorzeniu postępowania w razie jego bezprzedmiotowości. Po wtóre należy podnieść, że powołany w skardze art. 18 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. normuje jedynie dwie sytuacje tj. wydanie decyzji o warunkach restrukturyzacji oraz umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego. To ostatnie rozstrzygnięcie zapada jednak nie z powodu bezprzedmiotowości postępowania, lecz na skutek negatywnej prognozy organu w odniesieniu do zamierzeń przedsiębiorcy, co do zjawisk wymienionych w art. i ust.2 cytowanej ustawy. Tak, więc wymienienie w art. 18 cytowanej ustawy rodzajów decyzji wydawanych w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego nie oznacza, że nie można w tym czasie wydać decyzji umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe. Nie ma ona przecież charakteru rozstrzygającego spór co do zasady, lecz jedynie stwierdza brak jednego 7. istotnych warunków stosunku prawnego uprawniającego do zastosowania ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Organy nie naruszyły także art. 210 ordynacji podatkowej. Wprawdzie uzasadnienia tych decyzji są lakoniczne (zwłaszcza dotyczy to organu I instancji), lecz wynikają z nich poczynione i niekwestionowane ustalenia faktyczne oraz ocena prawna ustalonych faktów. Uzasadnienia te zawierają wystarczające dane, aby przyjąć, że nie uchybiają art. 210 o.p. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270) należało orzec jak w sentencji.