I SA/Łd 313/11

Dnia 7 kwietnia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – A. M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2/ oddalić wniosek w pozostałym zakresie. A.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu. W skardze podatniczka zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie w złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z niepełnosprawnym mężem J. oraz 12-letnim synem M. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ponosi stratę. Z mężem pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Jej jedyny majątek stanowi działka rekreacyjna (niezabudowana) o pow. 1500 m2. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 11 marca 2011 roku wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie przez skarżącą dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do: złożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, także związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, udokumentowania wysokości wskazanej we wniosku straty poprzez nadesłanie deklaracji podatkowych obejmujących okres ostatnich 3 miesięcy, wskazania dochodu i majątku należącego do jej męża, zgodnie z wymogami formularza PPF, w tym także do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, wyjaśnienia przyczyny braku wypełnienia rubryki nr 7.2 formularza PPF dotyczącej wskazania zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, w tym jednoznacznego wskazania, czy posiada tego rodzaju zasoby, wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżąca zamieszkuje oraz udokumentowania wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny i wydatków na podstawowe opłaty eksploatacyjne - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W wykonaniu powyższego wezwania w drodze pisma z dnia 30 marca 2011 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że skarżąca omyłkowo nie dokonała stosownych skreśleń w formularzu PPF, nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Mąż skarżącej nie posiada źródeł dochodu, w utrzymaniu pomaga mu żona. Majątek należący do męża skarżącej stanowi nieruchomość położona w Ł., przy ul. A. Mąż skarżącej posiada również jeden rachunek bankowy, który jest obciążony tytułem egzekucyjnym na poczet zajęcia sądowego. Do pisma załączono dokumenty źródłowe. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącej jest częściowo zasadny. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i informacji udzielonych przez skarżącą wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie z niepełnosprawnym mężem J. oraz 11-letnim synem M.. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od grudnia 2010 r. do lutego 2011 r. poniosła stratę w wysokości 3.406,16 zł. Z mężem pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Jej jedyny majątek stanowi działka rekreacyjna (niezabudowana) o pow. 1500 m2. Majątek męża stanowi zaś nieruchomość położona w Ł., przy ul. A. Małżonkowie zamieszkują wspólnie pod tym adresem. Mąż skarżącej posiada rachunek bankowy, który jest obciążony tytułem egzekucyjnym na poczet zajęcia sądowego. Stan środków znajdujących się na tym rachunku przewidzianych do wykorzystania na dzień 26 stycznia 2011 r. wynosił 617,80 zł. Z kolei z analizy rachunku należącego do skarżącej według stanu na za okres od 29.12.2010 r. – 29.03.2011 r. wynika, że średnie wpływy na ten rachunek stanowiły kwotę ok. 115,39 zł, natomiast średnie saldo zamykało się kwotą 679,42 zł. Koszty utrzymania rodziny stanowią kwotę ok. 4.000 zł, w pierwszej kolejności pokrywane są wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją syna skarżącej w wysokości 500 zł, następnie wydatki związane z utrzymaniem domu, które wynoszą ok. 1700 zł. Pozostała kwota przeznaczana jest na dodatkowe lekcje dla syna skarżącej i wydatki związane z codziennym utrzymaniem. Uwzględniając powyższe oraz fakt, iż przed tutejszym Sądem zawisło aktualnie 7 spraw ze skarg skarżącej, w których łączna wysokość wpisów wynosi 1.973 zł należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej świadczy wprawdzie o występującym obecnie braku zdolności płatniczych, niemniej jednak skarżąca wraz z mężem posiadają majątek w postaci nieruchomości, co pozwala przyjąć, że wnioskodawczyni posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych, choćby poprzez zaciągnięcie niezbędnych kredytów bankowych, dla których owe nieruchomości mogłyby zostać wykorzystane jako zabezpieczenie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 507 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04). Okoliczność ta nie pozwala zatem na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącą. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie w przyszłości w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)