I SA/Łd 313/13
PostanowienieWSA w Łodzi2013-05-09
Skład orzekający: Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna, która nie wykazała swojej całkowitej niezdolności do ponoszenia kosztów postępowania poprzez złożenie odpowiednich dokumentów, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może zostać uwzględniony, jeśli strona (spółka cywilna) nie udowodniła swojej całkowitej niezdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy, która musi przedstawić stosowne dokumenty potwierdzające jej sytuację majątkową i dochodową, a nie polegać jedynie na twierdzeniach.Stan faktyczny
Spółka cywilna złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą zobowiązania podatkowego w VAT. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego, spółka wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, powołując się na zablokowany rachunek firmowy i trudną sytuację finansową wspólników. Sąd wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o szereg dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową i majątkową, a także sytuację wspólników. Spółka przedstawiła jedynie deklaracje VAT-7 i dokument "Ustalenie dochodu A sc 2012", które nie zostały poparte innymi dowodami, a wspólnicy nie udzielili wymaganych informacji.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania A spółce cywilnej prawa pomocy w zakresie całkowitym.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 maja 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A spółki cywilnej z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A spółki cywilnej z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 roku p o s t a n a w i a: odmówić A spółce cywilnej z siedzibą w Ł. prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W dniu 4 lutego 2013 A spółka cywilna z siedzibą w Ł. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. określającą skarżącej zobowiązanie podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 roku.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 6.258 zł spółka wystąpiła z wnioskiem przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, że na skutek zablokowania rachunku firmowego nie posiada obecnie możliwości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. W zaistniałej sytuacji jej wspólnicy zatrudnili się u "konkurencji" uzyskując wynagrodzenie po 1.600 zł miesięcznie. Spółka nie posiada żadnych środków trwałych. Stan jej rachunku bankowego wynosi – 2.628.306 zł. D. K. pozostaje w separacji i ustroju rozdzielności majątkowej z żoną, która ma zasadzone od niego alimenty na dwoje dzieci w wysokości 3.000 zł miesięcznie. J. K. również pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną jednak prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Wspólnicy nie posiadają żadnego majątku. Celem ugody z urzędem skarbowym wspólnicy płacą po 1.000 zł miesięcznie na poczet zaległości objętych przedmiotową decyzją. Zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2013 roku spółka została wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie cztery okresy rozliczeniowe, wskazanie składników majątku trwałego spółki z podaniem ich wartości, oraz udokumentowanie wysokości zysku lub straty za ubiegły roku podatkowy (nadesłanie ostatniego bilansu spółki lub rachunku zysków i strat), wyciągów z rachunków bakowych spółki za ostanie dwa miesiące, a także udzielenia informacji dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wspólników spółki, nadesłania odpisów ich zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata podatkowe, wyciągów za ostanie 2 miesiące z posiadanych kont i lokat bankowych wspólników, udokumentowanie wysokości dochodów z tytułu umów o pracę, wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiących ich adres zamieszkania oraz udokumentowanie miesięcznych kosztów eksploatacyjnych i innych stałych obciążeń ich gospodarstw domowych. W odpowiedzi na wezwanie spółka nadesłała odpisy deklaracji VAT-7 z których wynika, że jej obroty w miesiącach wrześniu i październiku 2012 roku wyniosły po 5.145 zł, obroty za listopad 2012 roku wyniosły 83.425 zł, zaś za grudzień 2012 roku 31.408 zł. Do powyższych deklaracji został też dołączony dokument "Ustalenie dochodu A sc 2012", z którego wynika, że w 2012 roku spółka uzyskała przychody w wysokości 328.425 zł poniosła koszty w wysokości 468.368 zł osiągając z prowadzonej działalności stratę na poziomie 139.942 zł. Informacje te nie znalazły jednak potwierdzenia w żadnych dokumentach podatkowych, wspólnicy spółki nie nadesłali bowiem swoich zeznań podatkowych ani nie udzielili żądanych informacji dotyczących swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz ponoszonych kosztów utrzymania.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek skarżącej nie jest zasadny.
Zgodnie z art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień. Skarżąca spółka cywilna jest podatnikiem podatku od towarów i usług wobec powyższego przyjąć należy, że ma ona zdolność sądową i w sprawach dotyczących tego podatku jest stroną postępowania, a złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy uznać należy za dopuszczalny.
Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenie prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o prawo pomocy, spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca spółka ma zablokowany rachunek bankowy co uniemożliwia jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej i zmusiło jej wspólników do zatrudnienia się w konkurencyjnym podmiocie gospodarczym z wynagrodzeniem w wysokości pensji minimalnej tj. 1.6000 zl brutto miesięcznie. Powyższe okoliczności nie zostały przez skarżącą jednak w żaden sposób wykazane. Dodatkowo minio skierowanego do niej wezwania nie przedstawiła ona żadnych danych dotyczących jej aktualnej kondycji finansowej i możliwości płatniczych (wyciągi z rachunków bakowych, deklaracje VAT-7 bądź zgłoszenia zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej). Wspólnicy spółki także nie udokumentowali w żaden sposób swojej bieżącej sytuacji materialnej, posiadanych na utrzymanie dochodów, nie udzielili informacji dotyczących ponoszonych kosztów utrzymania. Powyższe czyni niemożliwym ocenę złożonego przez spółkę wniosku o prawo pomocy pod kątem faktycznego zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłaby ponieść koszty procesu, bowiem nie przedłożonych ona żadnych dokumentów okoliczności te potwierdzających, nie można za takie uznać bowiem ubiegłorocznych deklaracji VAT-7 wykazujących obroty spółki na średnim poziomie przekraczającym 31.000 zł. Dobitność twierdzeń wspólników spółki cywilnej dotyczących ich trudnej sytuacji osobistej także nie może stanowić jedynego argumentu na poparcie tych twierdzeń. Przeczy im także podnoszona przez nich okoliczność dobrowolnych wpłaty na poczet zaległości objętych skarżoną decyzją, które z resztą również pozostaje gołosłowna wobec braku jakichkolwiek dowodów ją potwierdzających.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
AK.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło