I SA/Łd 315/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. przy udziale --- sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić adwokat K. L. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 240,- (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz kwotę 17,- (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r. znak [...] odmawiającą S. B. umorzenia zaległości podatkowej dotyczącej IV raty podatku od nieruchomości za 2008 r. wynikającej z decyzji [...] w wysokości 189,00 złotych . W uzasadnieniu rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z 19.11.2008 roku S. B. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości 189,00 zł ( IV rata ). We wniosku podniósł ,że otrzymuje rentę chorobową 600,- zł i jest mu z niej trudno utrzymać siebie , dom oraz opłaty z tym związane. Jak wynika z dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji podatnik jest właścicielem gruntu o powierzchni 1436 m², budynku mieszkalnego o powierzchni 70 m², budynków gospodarskich o powierzchni 99 m² oraz samochodu Volvo 440 z 1994 r o wartości ok. 2.000,00 zł. Podatnik uzyskuje dochody z renty w wysokości 617,65 zł . Z powodu schorzeń układu psychicznego – przewlekłe zaburzenia depresyjne nawracające, pozostaje od 1995 roku pod opieką lekarza psychiatry. Z okazanego blankietu dowodu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wynika ,że S. B. jest posiadaczem przyczepy typ Niewiadów nr rej. SKJ8639 a ubezpieczeniu podlega także samochód Volvo OS nr rej. [...]. Podatnik ponosi opłaty z tytułu korzystania z telefonu w wysokości 38,67 zł ( X.2008 ) , reguluje także należności za energię elektryczna oraz wodę i ścieki. Organ odwoławczy podkreślił ,że uwzględniając sytuację S. B. . Burmistrz Miasta B. decyzją z [...] r. znak [...] dokonał umorzenia podatnikowi zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2008 r. w wysokości 188,00 zł ( III rata ) . W uzasadnień tej decyzji podał, że w związku ze zmianą wysokości opodatkowania, co nastąpiło decyzją Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r. znak [...] w następstwie złożonego przez podatnika zgłoszenia do opodatkowania budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych, pojawiła się nowa, wyższa wysokość daniny – w łącznej kwocie 499,- zł, na która podatnik nie był przygotowany, i na tej podstawie postanowił dokonać umorzenia mając na uwadze skromne jego dochody oraz fakt iż w okresie ostatnich 5 lat nie korzystał on z ulg w postaci umorzenia. Przyjął ,że jest to sytuacja wyjątkowa i sporadyczna , która przemawia za udzieleniem podatnikowi takiej pomocy. Z chwilą upływu terminu płatności kolejnej IV raty podatku od nieruchomości w wysokości 189,- złotych S. B. zwrócił się ponownie o umorzenie także i tej należności . Zdaniem organu odwoławczego przy podjęciu przez Burmistrza Miasta B. odmownej decyzji, o której na wstępie, wzięto pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz argumenty podnoszone przez podatnika w złożonym wniosku oraz w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przytoczyło treść art. 67 a§ 1 pkt 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r, -Ordynacja podatkowa ( tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p." , wskazując na wyjątkowy charakteru tego przepisu nakazującego organom podatkowym dokonywania oceny sytuacji podatnika z punktu widzenia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, i wygaszania w ten sposób zobowiązań podatkowych . Ta wyjątkowość, zdaniem organu jest odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej . Umorzenie jest instytucją nadzwyczajną bowiem zasadą jest płacenie podatków, co oznacza, że przyczyny uzasadniające umorzenie zaległości powinny charakteryzować się tą samą cechą. Odnosząc się do motywów uzasadnienia wniosku o umorzenie organ wskazał, że poza uzyskiwanym niskim dochodem mającym przemawiać za jego słusznością pojawia się inna przyczyna a mianowicie prześladowanie podatnika przez Wojskowe Służby Wywiadowcze. Ten ostatni argument nie może być jednak zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego uwzględniany podczas rozpoznawania wniosku albowiem wykracza poza granice prowadzonego postępowania w tej sprawie. Wystąpienie podatku od nieruchomości jest zdarzeniem przewidywalnym, z którym podatnik liczyć się powinien planując swoje wydatki. Jest on daniną o charakterze publicznym i powszechnym. Organ dokonał analizy sytuacji materialnej podatnika z punktu widzenia przesłanek wskazanych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2008 , nr 115, poz. 728 ) oraz orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego, odsyłającego do tej regulacji prawnej wówczas kiedy dokonywana jest interpretacja pojęcia "zagrożenie egzystencji podatnika" jako sytuacja wyjątkowa, stanowiąca o ważnym interesie strony w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. W jej efekcie organ przyjął , że sytuacja S. B. jest trudna , jest on osobą chorą, samotną , otrzymującą niskie dochody , jednakże jest właścicielem gruntu o powierzchni 1436 m² , który można podzielić a wydzieloną część sprzedać lub powierzyć innej osobie co poprawiłoby sytuację majątkową zobowiązanego i pozwoliłoby na regulowanie zobowiązań podatkowych. Nadto, organ wskazał, że w związku z umorzeniem raty III przez Burmistrza Miasta B. kwota objęta wnioskiem o umorzenie przekracza kwotę wcześniej ustaloną decyzją tego organu jedynie o 67 złotych. Wszystko to zdaniem organu II instancji nie przemawia za zaistnieniem sytuacji wyjątkowej po stronie podatnika , i w efekcie za umorzeniem zaległości podatkowej. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. S. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi. Wskazał w niej ,że posiadane trudności finansowe są wywołane prześladowaniem przez byłego Prezydenta Kwaśniewskiego , co wprost przekłada się na kłopoty z zapłaceniem ostatniej raty podatku. Twierdzenie organu II instancji o możliwości sprzedaży części gruntu po wydzieleniu z niej odrębnej działki i uzyskanie dochodów na regulowanie zobowiązań skarżący uznał za jej wyłudzenie gdyż jest ona położona w centrum miasta i jest dużo warta, co w odniesieniu do wysokości zaległości podatkowej 189,00 zł jest kpiną. W konkluzji wnosi o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ II Instancji i podjęcie właściwej i stosownej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm. ) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 , poz.1270 z późn. zm. ) określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. , Sąd bada zaskarżone orzeczenie mając na uwadze jego zgodność z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem sporu jest rozstrzygniecie podjęte w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 O.p. oparte na uznaniu administracyjnym. Z treści tego przepisu wynika ,że organ podatkowy, na wniosek podatnika , w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe , odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Oznacza to, iż jeśli nawet w wyniku analizy sytuacji podatnika okaże się ,że zaistnieją przesłanki do zastosowania ulgi w postaci umorzenia organ może , ale nie musi zastosować umorzenia istniejących zaległości. Uznaniowy charakterze decyzji o umarzaniu zaległości podatkowych, opartych na przepisie , który zawiera w swej treści pojęcia niedookreślone takie jak " ważny interes podatnika" oraz " interes publiczny " , powoduje ,że organy podatkowe mają bardzo szerokie , żeby nie powiedzieć , nieograniczone pole do podejmowania rozstrzygnięć ( vide : Ordynacja podatkowa Komentarz Wydanie 5 , LexisNexis , autorzy: S.Babiarz, B.Dauter,B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M. Niezgódka –Medek) . Jednakże z faktu tego nie wynika, że decyzje te mogą być dowolne . Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 210 § 4 O.p. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie , lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowana zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości , w której wysoką rangę ma zdrowie i życie a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków na utrzymanie dla siebie i rodziny. Mówi się o nadzwyczajnych względach, takich, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Natomiast przez interes publiczny jako dyrektywę postępowania należy mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa , takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy , itp. . A zatem, zakres sądowej kontroli decyzji o charakterze uznaniowym jest zawężony do kryterium zgodności z prawem. Kontroli nie podlegają kryteria słuszności czy celowości. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w działaniu poprzez ocenę celowości ich decyzji ( por. wyrok NSA z 19.04.2000r. III S.A. 941/99 , niepubl. ) . Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w danej sprawie może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całego materiału dowodowego – art. 191 O.p., a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego – art.187 § 1 O.p., jak również dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych - art.122 O.p. . Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy zdaniem sądu organy obu instancji uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. Zbadały sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonały odpowiadającej wymogom prawnym oceny materiału dowodowego. Oceny tej organy dokonały opierając się na sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wbrew skardze organy nie dokonały ingerencji w prawo własności podatnika do posiadanej działki ( twierdzenie skargi o wyłudzeniu działki ) lecz wskazały, że fakt ten wywołuje określone reperkusje prawne w sferze obowiązku ponoszenia związanej z tym daniny , i że jest to zjawisko powszechne. Należy zgodzić się z oceną organu ,że skarżący powinien przewidywać bieżące wydatki , powtarzające się co roku, związane z podatkiem od nieruchomości , tak jak przewiduje te , które dotyczą utrzymania pojazdu oraz przyczepy, obejmujące usługi komunalne ( wywóz nieczystości ) opłaty za energię. Nowa sytuacja podatnika wynikająca ze zmiany wysokości podatku od nieruchomości nie pozostała niezauważona albowiem organ pierwszej instancji dokonał umorzenia jednej z rat – 188,00 zł. W tych okolicznościach pozostała do uregulowania należność jest tylko o 67,00 zł wyższa od wymierzonej pierwotnie. Z faktu umorzenia jednej z rat nie wynika obowiązek organu umorzenia kolejnej. Z instytucji umorzenia zaległości podatkowej nie można czynić reguły i traktować jej jako środek prowadzący do zwalniania od zapłaty podatku. Każdy wniosek, także ten, będący przedmiotem rozpoznania w sprawie winien być rozpatrywany odrębnie, i oceniany z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. W ocenie sądu w okolicznościach sprawy nie zaistniał stan, w którym wyjątkowy charakter ulgi w postaci zastosowania instytucji umorzenia pozostawałby w oczywistej kolizji do ważnego interesu podatnika poprzez jego wykluczenie. Skarżący nie zwraca uwagi na to, że w ocenie organu takie okoliczności po stronie podatnika nie zachodzą. Nadzwyczajności sytuacji podatnika w świetle umorzenia zaległości podatkowych nie można także wywodzić z faktu dotychczasowego ponoszenia obciążeń publicznoprawnych ( por. wyrok WSA w Kielcach z 19.03.2009 r. sygn. akt I SA/Ke 54/09 opubl. LEX 491960 ). Badając zaskarżoną decyzję , Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Organ wziął pod uwagę podnoszone przez Stronę okoliczności i zgromadzone dowody, a odnosząc je do podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sformułował wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów -191 O.p. . Okoliczność, iż dokonana przez organy ocena odbiega od samooceny dokonanej przez podatnika nie oznacza, iż ocena ta jest dowolna. Sama dolegliwość spowodowana płaceniem podatków nie może być utożsamiana z ważnym interesem podatnika i jego subiektywnym odczuciem potrzeby skorzystania w takiej sytuacji z ulgi. Umorzenie zaległości podatkowych nie może prowadzić do korzystniejszego traktowania części podatników. Umorzenie nie stanowi przywileju samego w sobie. Jest to pomoc udzielona przez państwo w sytuacjach nadzwyczajnych, w przeciwnym wypadku stałą by się regułą. Zdaniem sądu w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia ,że zaskarżona decyzja narusza prawo. Stan faktyczny sprawy w postaci szczegółowego ustalenia sytuacji finansowej skarżącego został w sposób należyty zgromadzony i udokumentowany . Odniesiono się do wszystkich podnoszonych prze stronę argumentów a uzasadnienie decyzji w tej jego części jest szczegółowe. Na etapie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji organy uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika , nie naruszając w tym zakresie przepisów postępowania podatkowego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. M.Ko.