I SA/Łd 325/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie NSA P. Janicki (spr.), P. Kiss, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004 roku sprawy ze skargi Spółdzielni A w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1996 rok 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] w [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej kwotę 2.500 (dwa tysiące pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. określił Spółdzielni A z siedzibą w K. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 1996 r. w kwocie 25.357, 60 zł. Powyższa decyzja została wydana po przeprowadzonym ponownie postępowaniu podatkowym, bowiem wyrokiem z dnia 10 marca 2003r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1085/01, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 1996. W trakcie ponownego postępowania podatkowego ustalono, że złożona przez Spółdzielnię A z siedzibą w K. w dniu 31 stycznia 1996 r. deklaracja podatku od nieruchomości nie zawierała wszystkich przedmiotów opodatkowania. Spółdzielnia zadeklarowała nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 15 706 m2 związane z działalnością gospodarczą, pomijając budynki znajdujące się na tych nieruchomościach. Ustalono, że w okresie od dnia 1 sierpnia 1995 r. do dnia 30 września 1996 r. skarżąca Spółdzielnia była dzierżawcą nieruchomości zabudowanej, stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w K. przy ul. A 21, oznaczonej w ewidencji gruntów pod nr 794/1 o pow. 1271 m 2. Ponadto, skarżąca Spółdzielnia w roku 1996 była właścicielem działek o pow. 33 m2 (nr 421) i o pow. 14404 m2 (nr 422/1) położonych przy ul. B w K. Spółdzielnia Transportu nie korzystała z gruntów i zabudowań znajdujących się na tej nieruchomości, bowiem umową najmu z dnia 27 sierpnia 1990 r. wynajęła ją spółce B (obecnie C. SA). Nieruchomość przy ul. B była zabudowana, w roku 1994 spółka B już użytkowała halę produkcyjno – magazynową, budynek administracyjny i portiernię, prowadząc na nieruchomości działalność gospodarczą. Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ podatkowy stwierdził, że w roku 1996 na skarżącej Spółdzielni spoczywał obowiązek podatkowy od nieruchomości gruntowej i budynków i określił ją wg obowiązujących stawek. Wskazano, że dnia 24 kwietnia 2001r. Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych wpisał na będącej własnością skarżącej nieruchomości, położonej w K., przy ul. B., hipotekę przymusową w kwocie 37 353,44 zł z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości, co powoduje że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca Spółdzielnia wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, podnosząc, że decyzja została wydana po upływie 6 lat od końca roku kalendarzowego, za który ustalono zobowiązanie. Do chwili wydania niniejszej decyzji nie istniała żadna inna określająca zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za 1996r, zatem nie mogła być prowadzona egzekucja i nie mogło nastąpić przerwanie biegu przedawnienia. Zabezpieczenie w postaci hipoteki powinno być wykreślone, gdyż decyzja określająca zobowiązanie z dnia 15 stycznia 2001r. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w dniu 4 sierpnia 2003r. Zadaniem odwołującej się Spółdzielni nie doszło do przerwania biegu przedawnienia. Skarżąca Spółdzielnia podniosła ponadto, że Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] zaniechał ustalania zobowiązania podatkowego z budynków znajdujących się na nieruchomości przy ul. B. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazano, że Spółdzielnia będąc posiadaczem zależnym nieruchomości , stanowiących własność Skarbu Państwa położonych w K. przy ul. A oraz właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. B , spełnia warunki określone w art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wymiar podatku od nieruchomości dokonany został na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i jest zdaniem organu odwoławczego ustalony prawidłowo. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] nie ma, zdaniem organu istotnego znaczenia w sprawie, ponieważ nie dotyczy roku 1996 r. Podnoszony zarzut przedawnienia Kolegium uznało za niezasadny, bowiem zaległość została zabezpieczona hipoteką. W księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. dla nieruchomości położonej przy ul. B., znajduje się wpisana hipoteka przymusowa w kwocie 37. 353,40 zł na rzecz Gminy Miejskiej K. tytułem zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. Na podstawie wniosku z dnia 23 marca 2001r wpis dokonany został w dniu 24 kwietnia 2001r. Na dzień rozstrzygnięcia sprawy organ drugiej instancji nie posiada żadnej informacji o wszczęciu postępowania wieczysto - księgowego dotyczącego tej hipoteki. Wskazano, że art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej stanowi, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką. W przedmiotowej sprawie zobowiązanie w podatku od nieruchomości w taki sposób zostało zabezpieczone, co uniemożliwia stwierdzenia przedawnienia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółdzielnia A w K. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. i poprzedzającej ją Prezydenta Miasta K. Decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów art. 68 i 70 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego za rok 1996, mimo, że decyzja określająca to zobowiązanie została wydana w roku 2003. Zdaniem skarżącej zabezpieczenie hipoteczne było nieważne i ponieważ nie dotyczyło prawomocnie ustalonego zobowiązania to nie skutkowało przerwaniem biegu przedawnienia. W przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 1996 nie została dotychczas wydana prawomocna decyzja. Spółdzielnia podniosła, że niezasadne jest zobowiązanie jej do płacenia podatku od budynków znajdujących się na nieruchomości przy ul. B. Spółdzielnia jest właścicielem nieruchomości, ale budynki znajdujące się na gruncie zostały oddane w dzierżawę w stanie surowym i nigdy nie były przez Spółdzielnię użytkowane. Spółdzielnia nie miała również wiedzy na temat działalności gospodarczej prowadzonej na nieruchomości przez dzierżawcę – spółkę C. Ponownie wskazano, że Prezydent Miasta K. decyzją z 1997 zaniechał ustalenia zobowiązania podatkowego w części dotyczącej budynków na nieruchomości przy ul. B. Należy przyjąć, że stan budynków w roku7 1996 był przynajmniej taki sam. Zdaniem skarżącej, nie powinna ona być obciążana podatkiem od nieruchomości za rok 1996. W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniesiono, że fakt oddania nieruchomości w posiadanie zależne innemu podmiotowi nie wpływa na zmianę osoby zobowiązanej do podnoszenia ciężaru podatkowego, którym pozostaje właściciel. Ustalenie stawki podatku od nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej było prawidłowe, gdyż nieruchomość została oddana w posiadanie innemu podmiotowi w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego, gdyż rażąco naruszają prawo. Zasadniczym zarzutem stawianym decyzjom organów obu instancji w rozpoznawanej sprawie było nieuwzględnienie przez nich przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 1996. W pierwszym rzędzie zatem należy przypomnieć, że zgodnie z art. 6 ust.8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz. U. nr 9 z 2002r, poz. 84 ze zmianami) zobowiązanie w podatku od nieruchomości powstaje w przypadku osób prawnych (w tym także spółdzielni) z mocy prawa zaś decyzja dotycząca tego zobowiązania ma charakter deklaratoryjny. Po drugie przedmiotem rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie jest podatek od nieruchomości za rok 1996, podczas gdy decyzje dotyczące tego podatku zostały wydane w latach 2003 i 2004. W stosunku do daty powstania zobowiązania podatkowego zmienił się zasadniczo stan prawny. O ile bowiem w dacie powstania zobowiązania obowiązywała ustawa z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych ( tekst jednolity Dz. U. nr 108 z 1993r, poz. 486 ze zmianami), o tyle w dacie podejmowania decyzji przez organy podatkowe obowiązywała ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r, Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zmianami). Zgodnie z zasadą lex retro non agit w przedmiocie zobowiązania podatkowego zastosowanie znajduje ustawa obowiązująca w dacie jego powstania tj. cytowana wyżej ustawa o zobowiązaniach podatkowych. Powoływanie się w decyzjach wydanych w niniejszej sprawie na przepisy ordynacji podatkowej regulujących prawo materialne stanowi zaś rażące naruszenie prawa poprzez stosowanie prawa nieobowiązującego w dacie powstania zobowiązania podatkowego. W toku ponowionego postępowania organy podatkowe winny zatem, koncentrując się na treści ustawy obowiązującej w roku 1996 rozważyć ponownie, czy termin przedawnienia zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 1996 upłynął. W szczególności ich obowiązkiem będzie analiza treści art. 24 ust.1 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych i rozstrzygnięcie, czy przysługująca Skarbowi Państwa z mocy cytowanego przepisu hipoteka ustawowa zabezpiecza wykonanie obu rodzajów zobowiązań podatkowych, czy wyłącznie tych, które wynikają z decyzji konstytutywnych. W drugiej z wymienionych sytuacji konieczne okazać się może zaprezentowanie stanowiska co do tego, czy przedmiotowe zobowiązanie zostało zabezpieczone hipoteką, o której mowa w art. 30 ust.4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych powodującą iż wynikająca z niego zaległość podatkowa nie ulega przedawnieniu, czy też, że tego rodzaju zabezpieczenie nie miało miejsca. W przypadku wyboru tezy, iż hipoteka zabezpiecza wykonanie zobowiązań wynikających jedynie z decyzji o charakterze konstytutywnym organy zobowiązane będą także dokonać stosownej oceny wystawionego w sprawie podatku od nieruchomości tytułu wykonawczego z dnia 21 marca 2001r. (k. 34 akt administracyjnych) jak i jego formalnoprawnych konsekwencji w tym także co do wpisów w księdze wieczystej urządzonej dla nieruchomości położonej w K. przy ul. B. Istotną okolicznością w sprawie jest również konstatacja, iż organy podatkowe w toku przedmiotowego postępowania wykonały zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 marca 2001r. sygn. akt I SA/Łd 1085/01 uchylającego uprzednią decyzję SKO w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1996 rok. We wskazanym wyroku sąd administracyjny skupił się na istocie sprawy tj. nakazał zbadać spełnienie bądź brak przesłanek warunkujących, zgodnie z cytowaną ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, istnienie i wysokość zobowiązania podatkowego po stronie skarżącej spółdzielni. Podnieść przy tym wypada, że sąd ten oceniał legalność uprzedniej decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1996 rok, wydanej w dniu [...] w stosunku do której zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego w ogóle nie był podnoszony. Stąd też nie tracąc z pola widzenia związania sądu rozpoznającego niniejsza sprawę oceną prawną wyrażoną we wzmiankowanym wyroku z dnia 10 marca 2003r.zauważyć wypada, że niniejszy wyrok rozstrzyga w materii nie objętej zapatrywaniem prawnym wskazanego wyżej wyroku Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 par.1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 247 par.1 pkt 3 ordynacji podatkowej należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.