I SA/Łd 325/09

Dnia 9 lipca 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej B. W. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 11 marca 2009 roku B.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w dniu 28 kwietnia 2009 roku skarżąca zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku jego uiszczenia wskazując, iż oboje z mężem są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych mającymi na utrzymaniu dwoje dzieci, dodatkowo obciążonymi ratami kredytu mieszkaniowego wysokości 720 zł miesięcznie, zaś miesięczne koszty utrzymania mieszkania skarżąca oszacowała na kwotę 650 zł. W złożonym na wezwanie sądu urzędowym formularzu PPF B. W. rozszerzyła swoje żądanie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazała, iż wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, w którym pozostaje dwoje dzieci. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jej mąż jest także bezrobotny, posiada orzeczenie o niepełnosprawności ale obecnie pracuje dorywczo jest to praca sezonowa i z tego tytułu uzyskuje dochód netto w wysokości około 800 zł, który stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 39 m2 nie poosiada innego majątku ani oszczędności. Zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2009 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości swojego oraz męża dochodu za dwa ostatnie lata kalendarzowe ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodów bądź odpisów zeznań podatkowych, wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, udokumentowanie wysokości oraz faktu spłaty kredytu mieszkaniowego, na który wskazała we wniosku oraz udokumentowanie miesięcznych kosztów eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżąca nadesłała odpis swojego zeznania podatkowego za rok 2008, z którego wynika, iż jej dochód ze stosunku pracy zamknął się kwotą 7.673 zł oraz wspólne zeznanie podatkowe za rok 2007 wskazujące, iż wspólny dochód państwa W. w roku 2007 wynosił 14.655 zł. nadto przedstawiła zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej, zgodnie z którym czynsz za jej lokal mieszkalny wynosi 444 zł miesięcznie, 81 zł to wysokość funduszu remontowego. Skarżąca nadesłała także dokumenty potwierdzające wysokość raty jej kredytu hipotecznego, które w zależności od kursu franka szwajcarskiego oscyluję w granicach 768 – 767 zł miesięcznie. Z nadesłanych wyciągów z konta bankowego męża skarżącej wynika, iż jest on obciążony spłatą kredytu którego rata miesięczna waha się w granicach 338 – 346 zł, zaś środki niezbędne do zaspokojenia rat kredytowych pochodzą z wpłat własnych małżonków W. Z wyciągu pochodzącego z rachunku skarżącej w A. Oddział 1 w S. wynika, iż poza dochodami z prac dorywczych męża jej rodzina utrzymuje się także ze świadczeń rodzinnych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, które za miesiąc maj wynosiły 456 zł. Nadto poza wskazanym kredytem hipotecznym, skarżąca za jego pośrednictwem spłaca także raty kredytu samochodowego w granicach 450 -480 zł miesięcznie. W okresie od dnia złożenia wniosku o prawo pomocy do dnia 15 czerwca 2009 roku na powyższy rachunek bankowy skarżąca dokonała kilkukrotnie wpłat w wysokości znacznie przewyższającej kwotę wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, iż od 1 września 2006 roku skarżąca posiada prawo do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. T. 26 o powierzchni 81 m2, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. 23 czerwca 2008 roku złożyła wniosek o przekształcenie go w prawo odrębnej własności lokalu zaś 12 września 2008 roku na konto spółdzielni w związku z tym przekształceniem tytułem nominalnej kwoty umorzonego kredytu przelała 23.202 zł Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentów przedstawionych na wezwanie przez skarżącą wynika, że wspólnie z mężem prowadzi ona gospodarstwo domowe, w którym pozostaje dwoje dzieci. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jej mąż jest także bezrobotny, ale obecnie pracuje dorywczo i z tego tytułu uzyskuje dochód netto w wysokości około 800 zł. Dochód rodziny stanowi także świadczenie rodzinne z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w wysokości 456 zł miesięcznie. Skarżąca wraz z rodziną zamieszkuje w spółdzielczym lokatorskim lokalu mieszkalnym o powierzchni 81 m2 , za który opłaty z tytułu czynszu i funduszu remontowego zamykają się kwotą 525 zł, jest także właścicielką mieszkania o powierzchni 39 m2. Z nadesłanych zeznań podatkowych skarżącej wynika, iż jej dochód ze stosunku pracy za rok 2008 zamknął się kwotą 7.673 zł zaś wspólny dochód państwa W. w roku 2007 wynosił 14.655 zł. Z posiadanego dochodu skarżąca spłaca kredyt hipoteczny którego rata wynosi około 760 zł miesięcznie, kredyt samochodowy - miesięczna rata w wysokości około 450 zł oraz kredyt w A. którego rata miesięczna wynosi około 340 zł. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, bowiem z nadesłanych dokumentów wynika, iż systematycznie reguluje ona należności z innych tytułów, stanowiące jej zobowiązania prywatnoprawne, których łączna kwota znacznie przekracza wykazany w oświadczeniu majątkowym dochód. Złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy oświadczenie majątkowe strony budzi uzasadnione wątpliwości z akt administracyjnych sprawy niniejszej oraz nadesłanych przez skarżącą dokumentów wynika bowiem, iż z wykazanych dochodów skarżąca utrzymuje dwa mieszkania, spłaca trzy kredyty, których miesięczne raty w łącznej wysokości przekraczają kwotę 1.550 zł. Nadto mimo, iż jej dochód za rok 2008 zamknął się kwotą 7.673 zł w tym roku na konto Młodzieżowej Spółdzielni Mieszkaniowej w S., której jest członkiem wpłaciła kwotę 23.202 zł tytułem nominalnej kwoty umorzenia kredytu w celu przekształcenia przysługującego jej lokatorskiego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności. Powyższe wydatki w kontekście wykazanych dochodów rodziny z uwzględnieniem koniecznych wydatków związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny pozwalają przyjąć, iż skarżąca nie wykazała wszystkich posiadanych dochodów, a co za tym idzie sąd nie dysponuje pełnymi danymi pozwalającymi na ocenę, czy sytuacja majątkowa skarżącej odpowiada przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i uzasadnia zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Wskazać należy, iż w interesie skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na niej spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialne jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie podkreśla, że fakt spłacania kredytu konsumpcyjnego nie może zaważyć na ocenie istnienia po stronie skarżącego przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2005 r., II OZ 475/05) dlatego za naganną uznać należy próbę przerzucanie na Skarb Państwa, a więc w istocie współobywateli ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego strony z uwagi na preferencyjne traktowania przez nią swoich zobowiązań prywatnoprawnych wynikających z zaciągniętych kredytów bankowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.