I SA/Łd 326/11

Dnia 18 maja 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu - A. P. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł podatnik złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W zawartym w powyższym wniosku oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A., 14-letnią córką M. oraz 24-letnim synem J.. Nie posiada żadnego majątku, z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.200 zł brutto miesięcznie. Pozostali członkowie rodziny nie osiągają żadnych dochodów, żona jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, a dzieci uczą się. Jednocześnie skarżący wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie zaspokaja wszystkich potrzeb życiowych rodziny i w związku z tym zadłuża się u swoich kontrahentów. Spłaca przy tym kredyty, które zaciągnął bez związku z działalnością gospodarczą, w wysokości ok. 1.500 zł miesięcznie. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego to także kwota ok. 1.000 zł miesięcznie. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wyjaśnił, że w związku z wydaniem decyzji dotyczących wymiaru podatku VAT przeciwko niemu prowadzona jest egzekucja, którą objęto cały jego majątek. Prowadzona działalność gospodarcza w ramach Spółki cywilnej "VIA" została ograniczona do minimum. W ubiegłym roku firma osiągnęła minimalny dochód. Obecnie ma problemy z regulowaniem bieżących należności. Znajduje się na granicy utraty płynności finansowej. Skarżący podkreślił przy tym, że nie posiada ruchomości, które mógłby spieniężyć na koszty procesu. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia [...] roku wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym także rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą - za ostatnie 3 miesiące, przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez A. P. statusu osoby bezrobotnej, nadesłania deklaracji podatkowych VAT-7 za ostatnie cztery okresy rozliczeniowe, przesłania kserokopii umów kredytowych wskazanych we wniosku, udokumentowania wykazanej we wniosku kwoty kosztów stanowiących obciążenie gospodarstwa domowego poprzez przedstawienie rachunków, faktur itp. - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał w dniu [...] roku decyzję o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych przez A. P., deklaracje VAT 7 firmy skarżącego za miesiące od listopada 2010 r. do lutego 2011 roku, kserokopię umowy kredytowej z dnia [...] r., rachunki dotyczące stałych opłat gospodarstwa domowego na łączną kwotę ok. 578 zł miesięcznie, wyciągi z rachunków bankowych oraz informację o zajęciu rachunku bankowego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że analiza sytuacji majątkowej wnioskodawcy przedstawionej we wniosku oraz w nadesłanych dokumentach źródłowych prowadzi do konkluzji, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym kontekście przede wszystkim uwagę zwraca dysproporcja między wykazanymi wydatkami skarżącego a deklarowanym dochodem osiąganym z tytułu działalności gospodarczej. W szczególności z oświadczeń skarżącego wynika, że osiąga on dochód miesięczny w wysokości 1.200 zł. Tymczasem obciążenia związane z ratami kredytu oraz kosztami utrzymania gospodarstwa domowego stanowią kwotę ok. 2.500 zł miesięcznie. Skarżący wprawdzie wskazał, że dochód z działalności gospodarczej nie zaspokaja wszystkich potrzeb rodziny i w związku z tym zadłuża się u swoich kontrahentów, niemniej jednak nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających fakt owego zadłużenia. Dodatkowo nie nadesłał także żadnych dokumentów wskazujących na trudności w spłacie obciążeń przekraczających kwotę osiąganego dochodu. Przedstawiona zaś umowa kredytowa z dnia [...] roku dowodzi, że skarżący dysponuje realnymi możliwości płatniczymi stanowiącymi podstawę do obciążenia go ratą z tytułu kredytu udzielonego przez A w wysokości 987,19 zł miesięcznie. W tej sytuacji wobec braku przedstawienia dokumentów wskazujących na utratę płynności finansowej podatnika i trudności w uiszczaniu pozostałych opłat związanych z utrzymaniem 4-osobowej rodziny nie sposób uznać za wiarygodne oświadczeń skarżącego dotyczących rzeczywistej wysokości dochodu, z którego wydatki z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego i spłaty obciążeń kredytowych miałby być pokrywane. Ponadto udzielona kwota kredytu i data uruchomienia tego kredytu (w terminie 5 dni od dnia zawarcia umowy, czyli do dnia 13 marca 2011 r.) w zestawieniu z datą doręczenia skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi (16 marca 2011 r.) wskazuje, że skarżący przy podejmowaniu decyzji w kwestii rozporządzenia kwotą kredytu w wysokości 30.000 zł powinien był wziąć pod uwagę konieczność wygospodarowania z tejże kwoty sumy niezbędnej na uiszczenie opłat sądowych od wniesionych do Sądu skarg. Podkreślić bowiem należy, że obowiązkiem strony postępowania jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic ich zabezpieczenia. Ponadto za zasadnością wniosku nie przemawia także wykazana kwota obrotów z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności, która według deklaracji VAT-7 wyniosła w miesiącu: listopadzie 2010 r. 23.535 zł, w grudniu 2010 r. – 67.152 zł, styczniu 2011 r. – 6.267 zł oraz w lutym 2011 r. - 33.524 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co więcej, w ocenie Referendarza sądowego, podniesiony przez skarżącego fakt zadłużenia w banku i związana z tym faktem konieczność spłacania rat kredytowych, nie tylko nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, a wręcz przeciwnie świadczy o tym, iż sytuacja materialna skarżącego - niewątpliwie brana pod uwagę przy ocenie zdolności kredytowej, pozwala przyjąć, że wnioskodawca dysponuje środkami umożliwiającymi spłatę owego zadłużenia. Wziąwszy zatem pod uwagę kondycję finansową wnioskodawcy wskazującą, że jest on w stanie wywiązać się z zobowiązań finansowych związanych z zadłużeniem i kwotę udzielonego kredytu, przy niewątpliwych kosztach związanych z utrzymaniem własnym oraz rodziny, w tym bezrobotnej żony i dwójki dzieci, Referendarz sądowy uznał, iż sytuacja materialna skarżącego pozwala przyjąć, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego, z którymi winien się liczyć wnosząc skargę do Sądu. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.