I SA/Łd 327/21

Dnia 08 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Sędzia WSA Paweł Kowalski, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł-W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zgody na dokonanie wypłat z rachunków bankowych postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżącemu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego zaksięgowanego w dniu 26 kwietnia 2021 r. pod poz. 1385. I SA/Łd 327/21 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. – W. na podstawie art. 17 § 1, art. 166a § 2 i art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) – dalej: u.p.e.a., odmówił M. K. wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z zajętych w toku postępowania zabezpieczającego rachunków bankowych. Pismem z dnia 17 marca 2021 r. M. K., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Firma Usługowa A M.K. (dalej jako skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. – W., odmawiające wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z zajętych w toku postępowania zabezpieczającego rachunków bankowych. Skarżący zarzucił ww. postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.: 1) art. 116a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm.; dalej jako: u.p.e.a.) poprzez odmowę zgody na wypłatę środków z zajętych rachunków bankowych, podczas gdy: a) skarżący przedstawił wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej, a zatem organ nie miał prawa do uznaniowej odmowy wypłaty środków; b) bez znaczenia dla merytorycznego rozpoznania wniosków skarżącego jest wysokość kwoty objętej wnioskiem, bowiem organ jest zobowiązany do weryfikacji przesłanek do zwolnienia środków, a nie ustalania stosunku kwot objętych wnioskiem do kwot wynikających z zarządzeń zabezpieczenia, zwłaszcza, że skarżący konsekwentnie od początku postępowania przedstawia spójną i obszerną argumentację przeczącą twierdzeniom organów ścigania i organów podatkowych o rzekomym wykorzystywaniu rachunków bankowych do prania pieniędzy lub zatajeniu rzeczywistego rozmiaru przychodów, które to argumenty zostały podzielone przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, który postanowieniem z [...] marca 2021 r. znak sprawy [...] uchylił postanowienie o przedłużeniu blokady rachunków bankowych skarżącego oraz przez Sąd Okręgowy w Ł., który postanowieniem z [...]2021 r. w sprawie o sygn. akt [...] uchylił postanowienia prokuratora w przedmiocie blokady rachunków bankowych skarżącego; 2) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że: a) strona nie wykazała dokumentem wykonania usługi na rzecz podmiotów, których dotyczyły wnioski, podczas gdy zgodnie z powołanymi przepisami organ jest obowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji czego należy przyjąć, że jeżeli organ miał wątpliwości co do wykonania usługi przez stronę to powinien ją wezwać do przedłożenia stosownych dokumentów lub przeprowadzić dowód z przesłuchania świadków - osób lub pracowników podmiotów, które skierowały do strony wezwanie do zapłaty, a skoro tego nie uczynił nie może argumentować odmowy wyrażenia zgody na zwolnienie zajętych środków brakiem udowodnienia przez stronę wykonania usług; b) wobec "skomplikowanego mechanizmu rozliczeń; w szczególności przepływu kwot przez rachunki zobowiązanych, który stanowi przedmiot kontroli Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. (...) na obecnym etapie wyrażenie zgody na dokonanie wypłat z zajętych rachunków jest przedwczesne", podczas gdy organ zobowiązany jest do autonomicznego zbadania sprawy niezależnie od wyników kontroli podatkowej, a fakt braku zakończenia kontroli podatkowej i braku rozpoznania odwołania od decyzji zabezpieczającej nie może stanowić przeszkody do merytorycznego rozpoznania wniosków strony, zaś powołany argument w istocie prowadzi do uchylenia się od obowiązku wynikającego z przepisu art. 7 k.p.a.; 3) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która w niniejszej sprawie przybrała postać oceny dowolnej, w szczególności poprzez: a) przyjęcie, że skarżący w toku kontroli celno-skarbowej nie przedłożył żadnych dowodów, wyjaśnień lub zeznań w charakterze strony, na podstawie których można byłoby zweryfikować kompletność udokumentowania zleconych mu usług kurierskich oraz jednoznacznie stwierdzić, że środki pieniężne przekazywane na jego rachunek bankowy przez DPD oraz A T. M. nie stanowią przychodu z tytułu realizowanych przez niego usług, podczas gdy skarżący obszernie wyjaśnił w toku kontroli sposób funkcjonowania swojej firmy, mechanizm przelewów przez jego konto środków z DPD oraz przyczyny przelewów pomiędzy jego rachunkiem bankowym a rachunkiem bankowym T. M.; b) przyjęcie, że brak zidentyfikowania przez organ prowadzący kontrolę celno-skarbową podmiotów, które nadały za pośrednictwem firmy skarżącego przesyłki jest przeszkodą do uznania, że usługi te zostały wykonane, chociażby na podstawie potwierdzeń doręczeń tych przesyłek od DPD, co w konsekwencji prowadzi do odmowy zwolnienia zablokowanych środków, podczas gdy mając na uwadze specyfikę funkcjonowania firmy skarżącego, nie sposób od niego oczekiwać, że wylegitymuje i wprowadzi do swojego systemu nadawców paczek, bowiem takich procedur nie ma nawet powszechny operator pocztowy - Poczta Polska, który nie rejestruje w swoich systemach nadawców przesyłek poleconych, a jedynie wydaje nadawcy przesyłki potwierdzenie nadania, dzięki któremu nadawca ma potwierdzenie zlecenia usługi, co też czyni skarżący w swoim przedsiębiorstwie, zwłaszcza, że organ potwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący dysponował dowodami KW stanowiącymi pokwitowanie wypłaconych środków; c) przyjęcie, że przeszkodą do zwolnienia środków jest brak ujęcia w księgach podatkowych na czyją rzecz skarżący świadczył usługi sprzedaży bezrachunkowej, podczas gdy sprzedaż bezrachunkowa była świadczona na rzecz podmiotów, które nie oczekiwały wystawienia faktury VAT więc nie sposób oczekiwać od skarżącego, że po tak długim czasie zidentyfikuje podmioty nadające paczki w ramach sprzedaży bezrachunkowej, w konsekwencji czego nie sposób na tej podstawie odmówić zwolnienia środków; 4) art. 166a § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że brak skorzystania przez skarżącego z przepisu art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. czyni bezskuteczny wniosek dot. wymagalnych już zobowiązań z tytułu wynagrodzenia za pracę, podczas gdy zgoda organu nie jest konieczna na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę, natomiast w odniesieniu do wymagalnych, a takie były objęte wnioskiem, organ ma obowiązek ich zwolnienia, jeżeli zaistniały przesłanki z art. 166a § 2 u.p.e.a.; 5) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, w konsekwencji czego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie czyni zadość zasadzie przekonywania; 6) a w konsekwencji art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej. Skarżący złożył też wniosek dowodowy w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., a w konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.4)), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Podkreślić należy, że w odniesieniu do postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres kognicji sądów administracyjnych wskazując w pkt 3 ww. przepisu jedynie postanowienia, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Tak zredagowany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości interpretacyjnych co do zakresu kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne orzeczeń wydanych w postępowaniu egzekucyjnym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się kontroli przez sąd administracyjny postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia środków pieniężnych z zabezpieczonego rachunku bankowego. Podstawą prawną wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia 15 lutego 2021 r. był art. 166a § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis nie określa formy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie wyrażenia lub odmowy wyrażenia zgody na dokonanie wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego. Niemniej jednak podkreślić należy, że w zakresie formy rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, regulacja zawarta w art. 17 § 1 zd. 1 u.p.e.a. przyjmuje domniemanie wydawania postanowienia. Przepis ten stanowi, że rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. W judykaturze akcentuje się, że ma on zastosowanie w szczególności w przypadkach, gdy ustawa expressis verbis wymaga od organu przedstawienia "stanowiska", a także w tych sytuacjach, gdy ustawa wymaga wyrażenia "zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym (por. np. wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 374/08 z 13 stycznia 2009 r. i wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 503/15 z 10 listopada 2015 r.). Na postanowienie w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wypłatę środków pieniężnych z zajętych w celu zabezpieczenia rachunków bankowych nie służy zażalenie, co wyłącza możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., a zatem – w konsekwencji – niedopuszczalna jest skarga na postanowienie wydane w dniu [...] lutego 2021 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. Należy zwrócić uwagę, że w treści postanowienia strona została błędnie pouczona o prawie wniesienia skargi na rozstrzygnięcie organu. W ocenie Sądu błędne pouczenie nie tworzy jednak uprawnienia strony do zaskarżenia postanowienia organu egzekucyjnego, wydanego na podstawie art. 166a u.p.e.a., a w konsekwencji, ze względu na treść powołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., prawa do wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego. To, czy rozstrzygnięcie organu podlega zaskarżeniu, czy nie, wynika bowiem z przepisu prawa. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuci skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, przy czym w myśl § 3 tego przepisu postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Zwrotu uiszczonej kwoty wpisu dokonano w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 powołanej ustawy. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji. ar