I SA/Łd 331/17

Dnia 5 lipca 2017 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 maja 2017 r. w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku Nr [...], UNP: [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 maja 2017 r. i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2.000 (dwa tysiące) złotych, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 6 lutego 2017 roku S. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą mu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 roku oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 3.546 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z żoną dwojgiem dzieci oraz rodzicami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest emerytura ojca wnioskodawcy w wysokości 3.310 zł, z której w związku z potraceniami komorniczymi do wypłaty przypada kwota 1.887 zł, renta matki skarżącego w wysokości 993 zł w związku z potrąceniami komorniczymi do wypłaty 600 zł, oraz świadczenie "500+" w wysokości 1.000 zł, do końca kwietnia 2017 roku dodatkowym, źródłem utrzymania rodziny były dochody z najmu siłowni wraz z wyposażeniem w wysokości 1.000 zł miesięcznie zlokalizowanej na działce położonej w B. przy ul. A. 87 stanowiącej majątek wspólny wnioskodawcy i jego żony. Wnioskodawca aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący oświadczył, że zamieszkuje w domu należącym do jego rodziców. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy zamykają się kwotą ok. 445 zł (podatek od nieruchomości, energia elektryczna, woda). Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego istotnego majątku, poza wierzytelnością w wysokości 125.822 zł., nie składał zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata ponieważ nie uzyskiwał dochodów. Oprócz nieruchomości w B. jest właścicielem nieruchomości przemysłowej położonej w C., która jest przedmiotem licytacji komorniczej za długi przekraczające kwotę 8 mln. zł. Z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych żony skarżącego wynika, że w 2015 roku z tytułu działalność wykonywanej osobiście oraz najmu uzyskała przychody w wysokości 115.435 zł, poniosła koszty na poziomie 66.551 zł uzyskując dochód w wysokości 48.883 zł W 2016 roku żona skarżącego uzyskiwała przychody wyłącznie z tytułu najmu w wysokości 61.000 zł, które przyniosły jej dochód w wysokości 60.500 zł. Wnioskodawca oświadczył także, że nie posiada rachunku bankowego i nadesłał wyciąg z rachunku bankowego jego żony, na którym saldo początkowe na dzień 2 marca br. wynosiło 1.401 zł, na rachunek ten wpływa kwota 1.000 zł tytułem świadczenia wychowawczego i środki te są następnie wypłacane w gotówce. Z postępowania przeprowadzonego przez referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z matką są wyłącznymi udziałowcami w C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., w której wnioskodawca pełni także funkcję Prezesa Zarządu. Wobec spółki toczyło się postępowanie upadłościowe, które zostało umorzone w dniu 3 czerwca 2016 roku z uwagi na brak środków na jego dalsze prowadzenie. Skarżący pozostaje także wspólnie z żoną udziałowcem spółki A. sp z o.o. z siedzibą w B., w której także pełni funkcję Prezesa Zarządu, działalność spółki została zawieszona z dniem 9 stycznia 2017 roku. Dodatkowego żona wnioskodawcy jest współudziałowcem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością B. z siedzibą w B., w której posiada 100 udziałów o łącznej wartości 100.000 zł. Spółka ta prowadzi działalność gospodarczą. Wnioskodawca oświadczył, że jego żona nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu uczestnictwa w spółce, spółka w latach 2013 i 2014 notowała straty przy przychodach na poziomie 214.000-250.000 zł rocznie, w 2015 roku odnotowała zysk w wysokości 9.864 zł przy przychodach ok. 214.000 zł. Skarżący oświadczył, że nie został on przeznaczony do podziału. Strona nie nadesłała także dokumentów potwierdzających kondycję finansową firmy za 2016 rok wskazując, że zarząd spółki nie przedstawił żonie skarżącego sprawozdania za 2016 rok. Z danych KRS wynika, że Prezesem Zarządu tej spółki jest brat wnioskodawcy. Skarżący oświadczył także, że pierwsza licytacja należącej do niego nieruchomości przemysłowej położonej w C. nie doszła do skutku, jednak okoliczności tej nie udokumentował. Postanowieniem z 31 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że w swoim oświadczeniu złożonym na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy wnioskodawca przemilczał, że jest także właścicielem drugiej nieruchomości położonej w B., będącej do końca kwietnia 2017 roku przedmiotem najmu, a także wspólnie z matką są wyłącznymi udziałowcami w C. Materiały Budowlane spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., wobec której toczyło się postępowanie upadłościowe, które zostało umorzone w dniu 3 czerwca 2016 roku z uwagi na brak środków na jego dalsze prowadzenie. Skarżący pozostaje także wspólnie z żoną udziałowcem spółki A. sp z o.o. z siedzibą w B., w której także pełni funkcję Prezesa Zarządu, działalność spółki została zawieszona z dniem 9 stycznia 2017 roku. Skarżący nie przedstawił żadnych informacji dotyczących kondycji finansowej spółki, nie wskazał też powodów zawieszenia jej działalności. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że żona wnioskodawcy jest współudziałowcem w spółce z ograniczona odpowiedzialnością B. z siedzibą w B., w której posiada 100 udziałów o łącznej wartości 100.000 zł Mimo wezwania wnioskodawca nie udzielił informacji o aktualnej kondycji finansowej spółki, w której jego żona posiada 50 % udziałów, a której roczne przychody z działalności wahają się w granicach 214.000-250.000 zł. Wątpliwości budzi w szczególności oświadczenie wnioskodawcy, że zarząd spółki nie przedstawił żonie skarżącego sprawozdania za 2016 rok. Z danych KRS wynika bowiem, że Prezesem Zarządu tej spółki jest brat wnioskodawcy. Referendarz wskazał, że do końca kwietnia br. źródłem dodatkowych dochodów rodziny był czynsz najmu (1000 zł miesięcznie) z należącej do małżonków siłowni zlokalizowanej w należącej do nich nieruchomości położonej w B. przy ul. A. 87 , najem ten został przez stronę wypowiedziany. Referendarz ocenił, że postawa skarżącego, wyrywkowość oraz niewiarygodność oświadczeń skarżącego złożonych na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą stosunkowo znacznych rozmiarów, działalność taką w dalszym ciągu prowadzi także jego żona doświadczenie życiowe podpowiada, że przedsiębiorcy prowadzący działalność o takiej skali powinni dysponować środkami wyższymi niż pobierane świadczenie wychowawcze umożliwiającymi godne warunki utrzymania. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy znajdowały się informacje o współwłasności nieruchomości w B. przy ul A 87 oraz udziałach w C. Spółce z o.o. w B.. Za niezrozumiałą uznał argumentację odnoszącą się do braku podania przyczyny zawieszenia działalności A. Spółki z o.o. w B.. Skarżący wskazał, że zawieszenie działalności ma swoje źródło w braku możliwości prowadzenia spraw spółki przez pana S. K. w roku 2017. Skoro zaś działalność nie jest prowadzona, to spółka nie uzyskuje dochodów i nie ma zysków które mogłaby przeznaczać na jakiekolwiek dywidendy dla wspólników. Wobec powyższego skarżący nie ma z tego źródła środków na utrzymanie siebie i rodziny ani na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Na potwierdzenie powyższego załączono zeznania CIT-8 i CIT-8/O za 2015 i 2016 r. dotyczące ww. spółki oraz sprawozdanie za okres 1 stycznia 2016 r. – 31 grudnia 2016 r. Skarżący ponownie oświadczył, że jego żona nie otrzymała żadnego wynagrodzenia (dywidendy) od spółki B. ani w roku 2015, 2016, 2017. Załączył ponadto protokół niedojścia do skutku licytacji z dnia 7 marca 2017 r. dotyczącej nieruchomości w C. oraz stwierdził, że czynsz najmu nieruchomości położonej w B. przy ul A.87 podlegał w całości zajęciu komorniczemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dodatkowych oświadczeń wynika, że skarżący wspólnie z żoną dwojgiem dzieci oraz rodzicami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest emerytura ojca wnioskodawcy w wysokości 3.310 zł, z której w związku z potrąceniami komorniczymi do wypłaty przypada kwota 1.887 zł, renta matki skarżącego w wysokości 993 zł w związku z potraceniami komorniczymi do wypłaty 600 zł, oraz świadczenie "500+" w wysokości 1.000 zł, do końca kwietnia 2017 roku dodatkowym, źródłem utrzymania rodziny były dochody z najmu siłowni wraz z wyposażeniem w wysokości 1.000 zł miesięcznie zlokalizowanej na działce położonej w B. przy ul. A. 87 stanowiącej majątek wspólny wnioskodawcy i jego żony. Wnioskodawca aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący oświadczył, że zamieszkuje w domu należącym do jego rodziców. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy zamykają się kwotą ok. 445 zł (podatek od nieruchomości, energia elektryczna, woda). Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego istotnego majątku, poza wierzytelnością w wysokości 125.822 zł., nie składał zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata ponieważ nie uzyskiwał dochodów. Oprócz nieruchomości w B. jest właścicielem nieruchomości przemysłowej położonej w C., która jest przedmiotem licytacji komorniczej za długi przekraczające kwotę 8 mln. zł. Z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych żony skarżącego wynika, że w 2015 roku z tytułu działalność wykonywanej osobiście oraz najmu uzyskała przychody w wysokości 115.435 zł, poniosła koszty na poziomie 66.551 zł uzyskując dochód w wysokości 48.883 zł W 2016 roku żona skarżącego uzyskiwała przychody wyłącznie z tytułu najmu w wysokości 61.000 zł, które przyniosły jej dochód w wysokości 60.500 zł. Wnioskodawca oświadczył także, że nie posiada rachunku bankowego i nadesłał wyciąg z rachunku bankowego jego żony, na którym saldo początkowe na dzień 2 marca br. wynosiło 1.401 zł, na rachunek ten wpływa kwota 1.000 zł tytułem świadczenia wychowawczego i środki te są następnie wypłacane w gotówce. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że żona wnioskodawcy jest współudziałowcem w spółce z ograniczona odpowiedzialnością B. z siedzibą w B., w której posiada 100 udziałów o łącznej wartości 100.000 zł Mimo wezwania wnioskodawca nie udzielił informacji o aktualnej kondycji finansowej spółki, w której jego żona posiada 50 % udziałów, a której roczne przychody z działalności wahają się w granicach 214.000-250.000 zł. Na etapie sprzeciwu skarżący wyjaśnił kwestie budzące wątpliwości referendarza oraz przedstawił stosowne dokumenty, których brak był powodem odmowy przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r. W tym miejscu wskazać należy, że kwota wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 3.546 zł. Ponadto w sprawie ze skargi podatnika o sygn. akt I SA/Łd 332/17, również zawisłej przed WSA w Łodzi wpis od skargi wynosi 780 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2.000 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie uznać należało za nieuzasadniony. Partycypacja w kosztach postępowania jest bowiem obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W ocenie Sądu przychody gospodarstwa domowego skarżącego w zestawieniu z wykazanymi wydatkami koniecznego utrzymania pozwalają na uiszczenie kwoty stanowiącej ułamek należnego wpisu od skargi. Zgodzić się przy tym należy z twierdzeniem referendarza, że skarżący prowadził działalność gospodarczą stosunkowo znacznych rozmiarów, działalność taką w dalszym ciągu prowadzi także jego żona doświadczenie życiowe podpowiada, że przedsiębiorcy prowadzący działalność o takiej skali powinni dysponować środkami wyższymi niż pobierane świadczenie wychowawcze umożliwiającymi uiszczenie ww. należności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260, w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji AKE.