I SA/Łd 332/10

Dnia 20 maja 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Cz. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A. Cz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu A. Cz. prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 22 lutego 2010 roku A. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] określającą skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 rok. W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od przedmiotowej skargi (w wysokości 1018 zł), podatnik złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach A. C. wskazał, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz jego wynagrodzenia za pracę za granicą, a także emerytury żony wynosi 5.700 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom z częścią usługową o powierzchni 780 m2, mieszkanie o powierzchni 160 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 2,39 ha oraz 50 % udział w pensjonacie o powierzchni 1.500 m2. Skarżący posiada także samochód ciężarowy Volkswagen o wartości 25.000 zł oraz jest współwłaścicielem w 50 % samochodu osobowego Audi na o wartości 35.000 zł. Skarżący podkreślił, że za uwzględnieniem jego wniosku przymawia fakt, iż z uwagi na brak środków finansowych nie korzystał w toku dotychczasowego postępowania z pomocy fachowego pełnomocnika czego konsekwencją są wskazane w skardze uchybienia organów podatkowych. Ponadto w chwili obecnej skarżący znalazł się w bardzo trudnej sytuacji finansowej spowodowanej znacznym obniżeniem się jego dochodów oraz obciążaniem związanym ze spłata zaciągniętych kredytów tj. kredytu inwestycyjnego w wysokości 1.700.000 zł, na zakup pensjonatu, pożyczki hipotecznej 217.000 franków szwajcarskich, pożyczki mieszkaniowej 100.400 franków szwajcarskich i pożyczki gotówkowej w wysokości 110. 000 zł. Ponadto wskazał, że Urząd Skarbowy w Brzezinach na poczet należności objętych sporem w sprawie niniejszej dokonał zajęcia rachunku bankowego podatnika do kwoty 40.000 zł. Skarżący spłata także swoje zobowiązanie wobec spółdzielni mieszkaniowej w Szczecinie po 1.000 zł miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2010 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości dochodów miesięcznych, na które wskazuje we wniosku, nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego oraz jego żony za dwa ostatnie lata kalendarzowe w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania, bądź odpisów zeznań podatkowych za te lata, nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe, a także wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, udokumentowanie wysokości ponoszonych kosztów spłaty zobowiązań kredytowych, na które wskazuje w swoim wniosku, udokumentowanie miesięcznych wydatków eksploatacyjnych związanych z mieszkaniem pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, iż na sumę jego dochodów miesięcznych wykazanych w formularzu PPF składają się dochody z działalności gospodarczej oraz pracy za granicą, gdzie jego wynagrodzenie wynosi 700 funtów miesięcznie, przynosząc w 2009 roku dochód rzędu 40.880 zł. Skarżący przysłał także wyciągi z trzech posiadanych rachunków bankowych przy czym jeden z nich – rachunek bieżący biznes partner, już po wniesieniu skargi, lecz przed złożeniem wniosku o prawo pomocy został przez skarżącego zasilony kwotą 20.000 zł, także na drugim rachunku bieżącym z którego wyciąg nadesłał skarżący w dniu otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego dysponował on kwotą przewyższającą go dwukrotnie, a dodatkowo na ten rachunek w dniu 8 kwietnia wpłynęła kwota ponad 5. 000 zł. Nadto oba rachunki bieżące są przez skarżącego zasilany z innego należącego do niego rachunku o nr [...], z którego wyciągu nie przedstawił Z wyciągu z rachunku nr [...] wynika także, iż skarżący uzyskuje dodatkowy dochód z tytułu najmu lokalu położonego w Ł. przy ul. P. w wysokości 12.152 zł miesięcznie. Nadesłane zeznania podatkowe potwierdzają, iż jedynym dochodem żony skarżącego jest jej emerytura. Z kolei skarżący w 2008 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – zakładu mięsno-garmażeryjnego uzyskał dochód w wysokości 10.661 zł, a z tytułu udziału w spółce cywilnej prowadzonej z córką w Dusznikach Zdroju zajmującej się prowadzeniem pensjonatu poniósł stratę w wysokości 103.311 zł, w roku 2009 działalność mięsno-garmażeryjna przyniosła dochód 2.614 zł zaś spółka cywilna wygenerowała stratę przypadającą na skarżącego w wysokości 100.716 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że średnie miesięczne obroty w firmy garmażeryjnej skarżącego utrzymują się na poziomie ponad 3.000 zł z wyjątkiem miesięcy grudzień i marzec kiedy to z uwagi na święta przekroczył odpowiednio 18.000 i 12.000 zł., miesięczne obrotu spółki cywilnej M. w grudniu 2009 roku zamknęły się kwotą 8.093 zł, w styczniu 20010 roku wynosiły 4.933 zł w lutym 2.710 zł zaś w marcu br. 421 zł. Skarżący nie udokumentował żadnych ponoszonych miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, wskazując iż nie zbiera rachunków. Wskazał jedynie że koszty opału wynoszą około 3.500 zł rocznie, zaś 100 zł miesięcznie wydaje na drobne naprawy. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy A. C. wskazał, iż wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz jego wynagrodzenia za pracę za granicą, a także emerytury żony wynosi 5.700 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom z częścią usługową o powierzchni 780 m2, mieszkanie o powierzchni 160 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 2,39 ha oraz 50 % udział w spółce cywilnej M., która prowadzi pensjonat o powierzchni 1.500 m2. Skarżący posiada także samochód ciężarowy Volkswagen o wartości 25.000 zł oraz jest współwłaścicielem w 50 % samochodu osobowego Audi na o wartości 35.000 zł. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza od dwóch lat przynosi straty, które rokrocznie przekraczają 90.000 zł i są efektem dokonanej inwestycji gospodarczej jaką był zakup pensjonatu w Dusznikach Zdroju. Średnie miesięczne obroty firmy mięsno-garmażeryjnej prowadzonej przez skarżącego zamykają się kwotą około 3.000 zł z wyjątkiem miesięcy grudzień i marzec kiedy to z uwagi na święta przekroczył odpowiednio 18.000 i 12.000 zł. Miesięczne obrotu spółki cywilnej M. w grudniu 2009 roku zamknęły się kwotą 8.093 zł, w styczniu 20010 roku wynosiły 4.933 zł w lutym 2.710 zł zas w marcu br. 421 zł. Z wyciągu z rachunku nr 58 1020 3378 0000 1902 0013 9287 wynika także, iż skarżący uzyskuje dodatkowy dochód z tytułu najmu lokalu położonego w Ł. przy ul. P. 80 w wysokości 12.152 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłyby zostać pokryte koszty procesu, bowiem z nadesłanych dokumentów wynika, iż systematycznie reguluje on należności z innych tytułów, stanowiące jego zobowiązania prywatnoprawne. Oceniając przedmiotowy wniosek o prawo pomocy należy zwrócić uwagę na obroty skarżącego jakie osiąga prowadząc działalność gospodarczą. Rozliczenie wyniku finansowego za lata 2008 - 2009 wskazuje, że skarżący obraca znacznymi kwotami pieniędzy, jego przychody w roku 2008 wynosiły 317.414 zł, zaś w 2009 175.790 zł. Nadto poza prowadzoną działalnością gospodarcza uzyskuje dochody z pracy za granicą w wysokości 700 funtów brytyjskich miesięcznie. Powyższe wskazuje, że podatnik może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. Oceny takiej nie zmienia okoliczność, iż działalność skarżącego przynosi od dwóch lat straty ani fakt licznych zaciągniętych kredytów bankowych. Podnieść należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. W sprawie za istnieniem takich środków przemawiają przedłożone wyciągi z rachunków bankowych. Wynika z nich, że skarżący swobodnie kieruje przepływem znacznych sum pieniężnych, a także, iż s posiada on jeszcze inny rachunek, z którego środki zasilają niedochodową działalność gospodarczą. O braku możliwości poniesienia kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie nie przesądza także okoliczność spłacania przez skarżącego zaciągniętych kredytów. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytu odnawialnego w rachunku bieżącym wskazuje na płynność finansową skarżącego. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu, zaciągniętego – jak wyjaśnił skarżący – w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która generuje stratę. Wskazać należy, iż na skarżącym spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialne jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Tymczasem skarżący w ogóle nie przedstawił danych dotyczących kosztów koniecznych na zaspokajanie podstawowych potrzeb związanych z egzystencją swojej rodziny, czym uniemożliwił praktycznie weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłoby zostać pokryte koszty procesu i wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł, skarżący będący przedsiębiorcą i właścicielem znacznej wartości majątku nie należy do tego kręgu podmiotów. Przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może natomiast uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. mk