I SA/Łd 334/08

Dnia 18 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy: Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Firmy Handlowej "A" Spółki jawnej M. N., S.E. z siedzibą w Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Firmy Handlowej "A" Spółki Jawnej M. N., S. E. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2004 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać Firmie Handlowej "A" Spółce Jawnej M. N., S. E. z siedzibą w Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącej od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 10 marca 2008 roku Dyrektor Izby Celnej w Ł. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę Firmy Handlowej "A" Spółki Jawnej M.N, S.E. z siedzibą w Z. na swoją decyzję z dnia [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia do grudnia 2004 roku. Do skargi dołączony był wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży hurtowej paliw stałych, ciekłych i gazowych, sprzedaży detalicznej paliw, towarowym transporcie drogowym pojazdami uniwersalnymi oraz sprzedaży detalicznej w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła stratą w wysokości 69.068 zł, kapitał podstawowy spółki wynosi 188.000 zł, zaś wartość jej środków trwałych to 367.274 zł. Spółka nie posiada żadnych środków na kontach bankowych, w wyniku wszczętego postępowania egzekucyjnego zablokowany został rachunek bankowy w B SA, wcześniej zajęty został rachunek spółki w A S.A. nr [...], na dowód czego załączyła zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Podniosła, iż aktualnie na skutek blokady rachunków bankowych i trudności w zaopatrzeniu w towary handlowe spółka nie osiąga zysku, a w kasie nie posiada środków w kwocie umożliwiającej pokrycie kosztów wpisu sądowego, bowiem z tych środków regulowane są należności dla pracowników, odsetki od kredytu bankowego oraz wydatki niezbędne dla utrzymania przedsiębiorstwa w ruchu. Ponadto spółka posiada zadłużenie u swoich kontrahentów oraz z tytułu podatku VAT. Wspólnicy spółki nie posiadają majątku umożliwiającego uiszczenie wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie. Zarządzeniem z dnia 14 marca 2008 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: ostatniego bilansu spółki, rachunku zysków i strat, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie pięć miesięcy, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, a także udzielenia informacji dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wspólników spółki, nadesłania odpisów ich zeznań podatkowych, a w razie pozostawania w związkach małżeńskich także zeznań podatkowych współmałżonek za dwa ostatnie lata kalendarzowe, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych wspólników spółki oraz ich współmałżonek, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie sądu skarżąca nadesłała bilans za rok 2007 oraz rachunek zysków i strat potwierdzający wysokość straty oraz wartość środków trwałych wykazane we wniosku o prawo pomocy. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż w 2007 roku spółka miała następujące obroty w miesiącu wrześniu 1.094.519 zł, październiku 626.674 zł, listopadzie 608.456 zł, grudniu 608.059 zł zaś w styczniu 2008 roku jej obroty wyniosły 561.454 zł. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego spółki prowadzonego przez B S.A. oddział w S. wynika, iż suma blokad na rachunku zamyka się kwotą 29.070,82 zł oraz, iż spółka posiada kredyt obrotowy na kwotę 160.000 zł. Na rachunku w A S.A .nr [...] na dzień 31 grudnia 2007 roku spółka posiadała 1.295 zł. Wspólnicy spółki M.N. i S.E. nie są właścicielami majątku nieruchomego ani ruchomego odrębnego od majątku spółki. H.N. nie posiada żadnego majątku utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.100,71 zł netto miesięcznie, M.N. utrzymuje się z emerytury w wysokości 846,23 zł netto miesięcznie. E.E. nie posiada żadnego majątku utrzymuje się z emerytury w wysokości 962,25 zł netto miesięcznie, S.E. nie uzyskuje obecnie dochodów i pozostaje na utrzymaniu swojej żony. Z nadesłanych zeznań podatkowych wynika, iż M.N. w 2006 roku uzyskał dochód w wysokości 11.4888,49 zł, zaś w roku 2005 jego dochód wynosił 68.845,45 zł, dochód H.N za rok 2005 zamknął się kwotą 30.724,62 zł za rok 2006 wyniósł 32.626,48 zł. S.E. w latach 2005 i 2006 uzyskiwał dochód wyłącznie z tytułu prowadzonej w ramach skarżącej spółki działalności gospodarczej, identycznie jak w przypadku M.N. dochód ten wynosił w roku 2006 - 11.4888,49 zł, zaś w 2005 68.845,45 zł. E.E. w 2006 roku uzyskała dochód w wysokości 40.909,69 zł zaś w roku 2005 jej dochód zamknął się kwotą 29.889,64 zł. Z informacji nadesłanych do spraw sygn. akt I SA/ Łd 80/08 oraz I SA/Łd 105-107/08 wynika, że przychody spółki systematycznie maleją -w lutym 2008 r. wyniosły 494.723 zł z powodu braku środków finansowych na zakup towarów, wynikający z prowadzonej egzekucji zobowiązań podatkowych. Spółka przedstawiła także informację o zamknięciu z dniem 2 stycznia 2008 r. rachunku bankowego prowadzonego przez A SA oraz wyciąg bankowy z tego rachunku, z którego wynika, że kwota pozostała na koncie (1.295,01 zł) została przekazana na spłatę należności egzekwowanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej jest częściowo zasadny. Zgodnie z postanowieniami przepisów ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) - art. 4 pkt 1 i art. 22 § 1- spółka jawna jest spółką osobową która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa i przedsiębiorcą - art. 251 § 1 powołanej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień. Skoro skarżąca spółka jawna była podatnikiem podatku akcyzowego to ma zdolność sądową, a wobec tego w sprawach dotyczących tego podatku jest stroną postępowania, a złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy uznać należy za dopuszczalny. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zaś stosownie do art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. O przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy spółce jawnej, będącej jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, sąd orzeka stosownie do przepisu art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane, gdy spółka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenie prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że skarżąca spółka ostatni rok obrotowy swojej działalności zakończyła stratą w wysokości 69.068,80 zł, wartość jej środków trwałych zamyka się kwotą 367.274 zł., na koncie bankowym spółki prowadzonym przez B S.A. oddział w S. skarżąca posiada 160.000 kredytu obrotowego. Mimo pogorszenia się warunków prowadzenia działalności gospodarczej na skutek zajęcia rachunków bankowych skarżącej nadal osiąga systematycznie obroty w granicach 500.000 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także fakt, iż przed tutejszym sądem zawisło już sześć spraw ze skarg spółki, w których łączna kwota wpisów wynosi blisko 76.000 zł należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie do obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi. Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłaby ponieść koszty sądowe, bowiem z jej oświadczeń wynika, iż systematycznie reguluje należności z innych tytułów, a z przedłożonych deklaracji w podatku VAT wynika, iż bez przeszkód prowadzi działalność gospodarczą. Należy podkreślić, że postępowanie sądowe dla przedsiębiorcy jakim jest skarżąca jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i także w tym zakresie musi się on liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są koszty sądowe. Skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 9 lipca 1992 roku sygn. akt I Acz 393/92, opubl. w Wokandzie 1993/2/32). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. MK