I SA/Łd 339/10

PostanowienieWSA w Łodzi2010-07-27

Skład orzekający: Referendarz sądowy Małgorzata Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stronie przysługuje prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, a strona wykaże trudną sytuację materialną?
Ratio decidendi
Strona korzystająca z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, jako bezprzedmiotowe, powinno zostać umorzone.
Stan faktyczny
Skarżąca D.L. złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Po oddaleniu skargi przez WSA w Łodzi, skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
1. Przyznano D.L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. 2. Umorzono postępowanie sądowe w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 lipca 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Prezesa zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczenie zdrowotne p o s t a n a w i a: 1. przyznać D. L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie sądowe w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 13 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę D. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] roku w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym samym dniu skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku oraz o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) –dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanej sprawie skarga D. L. dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, a zatem jest sprawą z zakresu szeroko rozumianych ubezpieczeń społecznych i stosownie do przepisu art. 239 pkt 1 lit. e powołanej ustawy korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z przepisem art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl przepisu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Wobec tego, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie wolne jest od kosztów sądowych postępowanie w zakresie zwolnienia od tych kosztów jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Przechodząc do oceny wniosku skarżącej w zakresie ustanowienia adwokata należy podkreślić, iż zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że stronom korzystającym z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego, jeżeli spełniają określone w ustawie przesłanki. Stosownie do treści art. 246 § 1pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy D. L. wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem dochodu jest jej emerytura w wysokości 1.020 zł netto. Z dochodu tego skarżąca wynajmuje mieszkanie i ponosi opłaty za prąd i gaz w sumie około 500 zł miesięcznie, około 100 zł miesięcznie wydaje na leki, nadto spłaca zaciągnięty kredyt którego rata miesięczna wynosi około 250 zł. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania i dlatego zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło