I SA/Łd 340/03
WyrokWSA w Łodzi2004-03-25
Skład orzekający: J. Brolik, P. Janicki, W. Jarzębowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która posiada nieruchomość bez tytułu prawnego i oddała ją do nieodpłatnego używania innej osobie, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, jeśli sama nie prowadzi na tej nieruchomości działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe niedostatecznie wyjaśniły i oceniły istotne okoliczności sprawy. Kluczowe jest ustalenie, czy skarżący faktycznie sprawuje władztwo nad nieruchomością i budynkiem, które nie stanowią jego własności, zwłaszcza że oddał je do nieodpłatnego używania innej osobie i twierdzi, że sam nie prowadzi tam działalności gospodarczej. Brak faktycznego władztwa może oznaczać brak podstaw do uznania go za podatnika z tytułu bezumownego posiadania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia podatku od nieruchomości za 2002 rok dla Pana R.M. Prezydent Miasta Ł. ustalił podatek, przyjmując do opodatkowania budynki i grunty związane z działalnością gospodarczą. Pan R.M. w odwołaniu zarzucił, że decyzja skierowana jest do osoby niebędącej stroną, naruszono przepisy Ordynacji podatkowej i wykorzystano materiały bez jego wiedzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Pan R.M. wniósł skargę do WSA, powtarzając zarzuty i podkreślając, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie wykorzystuje przedmiotu opodatkowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz stwierdził, że decyzja do chwili uprawomocnienia się nie podlega wykonaniu. Zasądził od SKO na rzecz skarżącego 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Brolik (spr.), Sędziowie P. Janicki, W. Jarzębowski, Protokolant K. Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2004 r. sprawy ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., po wszczęciu postępowania z urzędu postanowieniem z dnia [...] ustalił Panu R.M. podatek od nieruchomości na 2002 rok w kwocie 8,852,70 zł z nieruchomości położonej w Ł. przy Al. A 259, przyjmując do opodatkowania:
- budynki inne niż mieszkalne budynki lub ich części związane z działalnością gospodarczą o pow. 530,77 m2 wg stawki 14,85 zł/m 2 - kwota podatku 7.881,93 zł, grunty związane z działalnością gospodarczą inną niż działalność rolnicza lub leśna o pow. 1.618 m2 wg stawki 0,60 zł/m2 - kwota podatku 970,80 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że podatnik pomimo wezwania nie przedłożył wykazu do podatku na 2002 rok oraz nie złożył żądnych wyjaśnień ani nie zawiadomił o zaistnieniu zmian mających wpływ na ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości. W tej sytuacji podatek organ ustalił w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, tj.: protokół kontroli tej nieruchomości z dnia 8.11.2001r.; umowę nieodpłatnego użyczenia obiektów znajdujących się na tej nieruchomości zwartej w dniu 02.01.1996r. pomiędzy użyczającym R.M. a przyjmującym R.M.; umowę najmu lokalu sklepowego zawartą w dniu 01.09.1999r, pomiędzy R.M. reprezentującym firmę A Serwis samochodowy a najemcą J.C. reprezentującą firmę B Przedsiębiorstwo Handlowe; wypis z ewidencji gruntów z dnia [...], pismo Administracji Nieruchomości Ł. A z dnia [...] L.dz. EE[...] i ustalił, że obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy AL A 259 ciąży na Panu R.M. oraz dokonał opodatkowania tej nieruchomości w sposób przedstawiony poniżej:
l. do pozycji budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 530,77 m2 zaliczono:
- budynek warsztatu samochodowego o pow. 186,03 m2 - stanowiącego własność gminy Ł., który od 1990 r. użytkowany był bezumownie przez R.M., a od roku 1996 r. użytkuje go Pan R.M. na podstawie umowy użyczenia zawartej z R.M.,
- budynek myjni o pow. 121 m2 i wiata o pow. 110,70 m2 stanowiące własność R.M., a które od roku 1996 na mocy umowy użyczenia z właścicielem użytkuje R.M., Oba budynki nie posiadają odbioru technicznego,
- budynek sklepu o pow. 113,04 m2 wybudowany przez R.M. i R.M., który od 1.09.1999r. wynajmowany jest firmie B na podstawie umowy najmu zawartej przez R.M.;
2. grunty związane za prowadzeniem działalności gospodarczej o pow.1618 m2 stanowiące własność gminy Ł. użytkowane od 1990 r. przez R.M., a od 1996 r. użytkowane przez R.M. na podstawie umowy użyczenia zawartej z R.M.
W odwołaniu pan R.M. domaga się od organu pierwszej instancji odstąpienia od roszczeń wynikających z zaskarżonej decyzji. Zarzucił, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby nie będą stroną w postępowaniu. Podniósł też zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez nie wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania wyjaśniającego oraz wykorzystywanie bez wiedzy podatnika materiałów zgromadzonych na przełomie poprzednich lat. Ponadto podniósł kwestię nie uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynków, których jest właścicielem, jak też kwestię nieuregulowania przez gminę spraw gruntowych. zakwestionował także sposób ustalenia powierzchni gruntu przyjętej do opodatkowania.
Organ pierwszej instancji w piśmie przewodnim z dnia 20 września 2002r. ustosunkowując się do zarzutów odwołania wyjaśnił m.in., że pan R.M. jest stroną, której doręczono zaskarżoną decyzję ponieważ jest posiadaczem bezumownym (części) nieruchomości położonej w Ł. przy Al. A 259, składającej się z gruntu o pow. 1618 m2, budynków trwale związanych z gruntem, tj. budynku o pow. 186,03 m2 (warsztatu samochodowego), stanowiącego własność miasta Ł. oraz budynku o pow. 121 m2 ( myjni samochodowej) , i stąd na podstawie art. 2 ust. l pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ciąży na nim obowiązek podatkowy. Poza tym jest właścicielem budynków nietrwale związanych z gruntem, tj. wiaty o pow. 110,70 m2 oraz budynku wolnostojącego, w którym Pani J.C. prowadzi sklep, stąd na podstawie art. 2 ust. l pkt l tej ustawy ciąży na nim obowiązek podatkowy.
Następnie organ podatkowy pierwszej instancji powtórzył w zasadzie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym przedmiotu opodatkowania oraz dokumentów w oparciu o które ustalono wymiar podatku z tej nieruchomości. Dodatkowo podniesiono, że ustawodawca nie uzależnił powstania obowiązku podatkowego od uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku. Obowiązek podatkowy od tych budynków powstał przed rokiem 2002, które podatnik umową użyczenia w 1996 r. przekazał do bezpłatnego użytkowania R.M.
W odniesieniu do poruszonej w odwołaniu sprawy nieuregulowania powierzchni gruntu wyjaśniono, że zagadnienie scalenia bądź podziału działek, jak też sprawa bezumownego korzystania z gruntów dotyczą odrębnych postępowań, które prowadzone są przez inne Wydziały Urzędu Miasta i dlatego nie mogą stanowić zarzutu przeciwko decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 rok.
W odniesieniu do zarzutu strony, że nie dokonano pomiaru nieruchomości, organ wyjaśnił, że do opodatkowania przyjęto powierzchnię 1618 m2 gruntu, która została wpisana do protokołu kontroli według oświadczenia podatnika oraz posłużono się danymi wynikającymi z wykazu do podatku od nieruchomości z dnia 11.07.2000r. Dane zawarte w tych dokumentach zostały przez podatnika potwierdzone własnoręcznym podpisem. Stwierdzono nadto, że podatnik podnosząc ten zarzut nie podał innej powierzchni nieruchomości, ani nie przedstawił innego dowodu, wskazującego na zmianę wcześniej ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia [...] nieruchomość oznaczona jako działka gruntu o pow. 3/6 położona, w ł. przy Al. A 259 jest własnością miasta Ł., a Pan R.M. włada częścią, tej nieruchomości bez tytułu prawnego. Okoliczność tę potwierdza kserokopia mapy załączona do odwołania, na której wpisano dla działki nr 3/6 jako władającego PGM Ł., którego następcą prawnym jest aktualnie Administracja Nieruchomości Ł..
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Zasady pobory podatku od nieruchomości reguluje ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. jedn. tekst z 2002r. Nr 9, poz.84), zwaną dalej ustawą, która w art. 2 ust. l przewiduje, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które m.in. są: właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem (pkt l), posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane nie złączone trwale z gruntem, stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych (pkt. 4).
W przywołanym pkt 4 ust. l art. 2 ustawy ustawodawca wprowadził obowiązek podatkowy w stosunku do osób i jednostek, o których mowa w ust. l art. 2 ustawy, a które posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane nie złączone trwale z gruntem, stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy. Pod pojęciem " tytułu prawnego", o którym mowa w ust. pkt 4 komentowanego artykułu, należy rozumieć nie tylko typową umowę dzierżawy, najmu lub użyczenia (bezpłatne użytkowanie), ale również zarząd, użytkowanie wieczyste, użytkowanie (art.252k.c.) oraz inne formy prawne gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i gminy.
W ocenie Kolegium w świetle przytoczonych uregulowań prawnych nie ulega wątpliwości, że podatnikiem podatku od nieruchomości położonej przy Al. A 259 w Ł. jest pan R.M., gdyż jak wynika z materiału dowodowego sprawy zobowiązany nieprzerwanie od 1994r. posiada we władaniu bez tytułu prawnego grunt o pow. 1618 m2 oraz budynek trwale związany z gruntem o pow, 186,03 m2 (warsztat samochodowy), które wchodzą w skład tej nieruchomości, a która jest własnością miasta Ł. Nadto, jest też właścicielem pozostałych budynków wzniesionych bez pozwolenia na tej nieruchomości.
W ocenie Kolegium jako niezasadny jawi się zarzut odwołania naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, a w szczególności zarzut nie wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o wszczęciu postępowania wyjaśniającego i uniemożliwienia przez to stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika bowiem, że podatnik w dniu 22 lutego 2002r. odebrał osobiście postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] o wszczęciu na podstawie art. 165 w związku z art. 21 §1 pkt l Ordynacji podatkowej postępowania w sprawie ustalenia wymiaru podatku na 2002 rok od opisanej na wstępie nieruchomości.
Nietrafnym też jest zarzut odwołania wykorzystania do opodatkowania spornej nieruchomości bez jego wiedzy materiałów zgromadzonych w poprzednich latach. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 199 Ir. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, póz. 84) osoby fizyczne są zobowiązane złożyć właściwemu organowi gminy wykaz nieruchomości, sporządzony na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku w podatku od nieruchomości oraz informować ten organ o zaistnieniu zmian, o których mowa w ust.3,w terminie 14 dni od ich zaistnienia. Nie ulega wątpliwości, że pan R.M. nie dopełnił spoczywającego na nim ustawowego obowiązku i nie złożył samodzielnie wykazu nieruchomości. Wykazu tego nie złożył pomimo, iż organ skierował piśmie z dnia 04.03.2002r. do niego wezwanie na podstawie art. 186 § l Ordynacji podatkowej do jego złożenia. P
Podatnik niewywiązujący się z obowiązku sporządzenia wykazu nieruchomości mu się liczyć z tym, że podatek zostanie ustalony przez organ podatkowy w oparciu o własne ustalenia oraz posiadane dokumenty (por. wyrok NSA z dnia 23.02.1993r. sygn. SA/Lu 1007/92, nie publikowany). Zauważyć należy, że organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] zawiadomił zainteresowanego jakie posiadane materiały i dowody zostaną wykorzystane w prowadzonym postępowaniu w sprawie wymiaru podatku od tej nieruchomości, zapewniając tym podatnikowi czynny udział w toczącym się postępowaniu podatkowym.
Kolegium stwierdza w oparciu o materiał dowodowy sprawy, że organ podatkowy do opodatkowania przyjął tę powierzchnię gruntu, jaka została podana przez samego podatnika zarówno w złożonym w dniu 11.07.2000r. wykazie do nieruchomości, jak też do protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 11.07.2000r. Podnieść należy, że podatnik w trakcie prowadzonej kontroli nie zgłosił w tym zakresie do protokołu żadnych uwag, ani nie zażądał dokonania pomiaru nieruchomości. Wspomniany protokół kontroli podpisał bez zastrzeżeń. Jeżeli organ podatkowy pierwszej instancji nie miał wątpliwości co do powierzchni gruntu podanej przez podatnika , to do opodatkowania przyjął tę powierzchnię gruntu dając wiarę oświadczeniom podatnika i podpisanym przez niego dokumentom. Nadmienić należy przy tym, iż z akt sprawy wynika, że podatnik gruntem o tej powierzchni 1.618 m2 włada bez tytułu prawnego nieprzerwanie od l stycznia 1994r. Wobec takiego stanu podatnik nie ma podstaw do kwestionowania przyjętej do opodatkowania powierzchni gruntu stanowiącej część działki oznaczonej nr 3/6, którą włada bez tytułu prawnego, a która jest własnością miasta Ł.
Kolegium nie znajduje podstaw prawnych do podzielenia zarzutu strony, że organ podatkowy pierwszej instancji bezpodstawnie zaliczył do kategorii "budynków związanych z działalnością gospodarczą" budynki o pow. 344,74 m2 wybudowane z jego środków własnych. Zdaniem podatnika na przeszkodzie temu stoi brak zezwolenia na ich użytkowanie.
Stosownie do treści powołanego powyżej art. 2 ust. l pkt l ustawy obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości spoczywa na właścicielach lub samoistnych posiadaczach nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem. Przepis art. 6 ust. l ustawy wprowadza ogólną zasadę powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości w wyniku okoliczności, z którymi prawo łączy jego powstanie, np. kupna nieruchomości. W podatku od nieruchomości, w tym również od istniejących budynków, obowiązek podatkowy powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystąpiły przesłanki uzasadniające płacenie tego podatku. Z treści zaś art. 6 ust.2 ustawy wynika, że jeżeli okolicznością, od której uzależniony jest obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub jego części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem l stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ostatecznym wykończeniem. Z wymienionego przepisu wynika, że dla powstania obowiązku podatkowego nie ma znaczenia czy budynek został wybudowany na podstawie zezwolenia, czy też bez wymaganego zezwolenia. Istotną okolicznością jest data zakończenia budowy budynku lub data rozpoczęcia jego użytkowania. Z akt sprawy wynika, że podatnik sporne budynki w wyniku samowoli budowlanej wybudował przed 1996 rokiem skoro umową użyczenia z dnia 02.01.1996r. przekazał je do nieodpłatnego korzystania synowi R.M. dla celów prowadzenia działalności gospodarczej. Nie ulega więc wątpliwości, iż obowiązek podatkowy od budynków stanowiących własność podatnika powstał co najmniej od 1996 roku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2000r. sygn. akt SA/Kr 1112/99, nie publ. orzekł: ,, osoby posiadające nieruchomość bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę są zobowiązane do uiszczenia podatku od nieruchomości".
Odnośnie zaś kwestii uznania przez organ pierwszej instancji spornych budynków jako związanych z działalnością do kategorii " budynków związanych z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna" stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że cała nieruchomość przy Al. A 259, która włada podatnik, w skład której wchodzą grunt i budynek stanowiący własność miasta Ł. oraz pozostałe budynki stanowiące własność podatnika są związane z działalnością gospodarczą.
Z akt sprawy bezspornie wynika, że na omawianej nieruchomości działalność gospodarcza prowadzą:
1. Pan R.M. od 05.08.1994r. w zakresie mechaniki pojazdowej i elektromechaniki - zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej pod poz. [...],
2. Pan R.M. od 15.07.1991 r. pod Firmą A Serwis Samochodowy- zaświadczenie o wpisie do ewidencji pod poz. [...], jako posiadacz zależny na mocy umowy użyczenia zwartej w dniu 02.01.1996r.
3. Pani J.C. pod firmą B Przedsiębiorstwo Handlowe, zaświadczenie o wpisie do działalności gospodarczej pod poz. [...], jako najemca na mocy umowy najmu z dnia 01.09.1999r. zwartej z R.M.
Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają w myśl art.3 ust. l między innymi: budynki lub ich części (pkt l) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna (pkt 2) , grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym (pkt 3).
Według poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowanego w Uchwale składu pięciu sędziów z dnia 2 kwietnia 2001 r. sygn. akt FPK 3/00 " W stanie prawnym obowiązującym od dnia l stycznia 1997 roku grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy podlegające podatkowi od nieruchomości, są z mocy prawa związane z działalnością gospodarczą i podlegają opodatkowaniu stawkami podatkowymi określonymi w art. 5 ust. l pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.)". Oznacza to, że grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, a które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym lub leśnym, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Inaczej mówiąc, grunty przedsiębiorcy są utożsamiane z gruntami związanymi z działalnością gospodarczą, a więc kategoria "grunty pozostałe" nie ma zastosowania do przedsiębiorców. Ustawodawca w ust.3 art.5 ustawy za grunty związane z działalnością gospodarczą uznał grunty zabudowane i niezabudowane będące w posiadaniu przedsiębiorcy. Oznacza to, że wszystkie podmioty gospodarcze - posiadające grunty bez względu na to czy są one wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, czy też nie, podlegają opodatkowaniu najwyższą stawką podatkową. Zatem decydujący dla określenia stawki podatku będzie sam fakt posiadania gruntów przez przedsiębiorcę. Kategoria gruntów " pozostałych nie ma zastosowania do podmiotów gospodarczych.
Odnośnie następnej kwestii spornej, opodatkowania całej powierzchni budynków 530,77m2 znajdujących się na nieruchomości przy Al. A 259 stawką podatkową dla " budynków związanych z działalnością gospodarczą", w sytuacji gdy według podatnika tą stawką podatkową należy opodatkować tylko budynek warsztatu o pow. pow.186,03 m2 stanowiący własność gminy Ł., a pozostałe budynki o pow. 344,74m2, stanowiące jego własność opodatkować stawką dla budynków "pozostałych" Kolegium wyjaśnia ,że z dniem l stycznia 1997r. wyniku nowelizacji ustawy, rozszerzono obowiązek podatkowy na wszystkich przedsiębiorców posiadających budynki niezależnie od tego czy są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 5 ust. l pkt 2 ustawy podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek są opodatkowane budynki lub ich części związane z działalnością gospodarczą inną niż rolniczą lub leśna. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu konsekwentnie przyjmuje się ,że podatek od nieruchomości jest uzależniony od celu na jaki został przeznaczony przedmiot opodatkowania, więc "jeżeli budynek został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej, to nie stracił on charakteru budynku związanego z działalnością gospodarczą, mimo czasowego nie wykorzystania go w sposób dotychczasowy (wyrok NSA z 24.10.1994 r. sygn. III SA 865/94, Wspólnota 1994/ 3 s. 14). Zaniechanie przez podatnika korzystania z budynków na cele związane z prowadzoną działalnością inna niż rolnicza lub leśna może wpłynąć na obniżenie stawki podatku od nieruchomości tylko wtedy, gdy jednocześnie ten budynek przeznaczony zostanie i wykorzystywany będzie na inne cele, tj. gdy nastąpi zmiana jego funkcji, albo zaniechanie korzystania z budynków będzie następstwem zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (Por. wyrok. NSA z 21.02.1995r. sygn. SA/Wr 1583, Wspólnota 1995/34 s. 16). Zauważyć jednak należy ,że chodzi tu o trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, a nie czasowe jej zawieszenie. Zaś zmiana sposobu wykorzystania ma więc miejsce wtedy, gdy budynek wykorzystywany jest w inny niż dotychczas sposób, a nie pozostawiony jako nie wykorzystywany. NSA w uchwale z dnia 28.12.1995r. sygn. VI SA 21/95 (opubl. ONSA 1996/1/9) skład siedmiu sędziów przyjął, że " budynki i grunty podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą mogą być uznane za obiekty wymienione w art. 5 ust l pkt 2 i pkt 5 lit a (obecnie pkt 2 i 6) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych także wtedy, gdy w roku podatkowym nie były wykorzystywane do prowadzenia wspomnianej działalności".
Kierując się powyższymi ustaleniami, względami i argumentami Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało decyzję Prezydenta Miasta Ł. w mocy, kończąc w ten ostateczny sposób postępowanie administracyjne w przedmiocie spornego opodatkowania.
Na wyżej opisaną i zrelacjonowaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.
W skardze strona powtórzyła wszystkie zarzuty wcześniejszego odwołania podkreślając w szczególności, że od wielu lat – w tym i w spornym okresie podatkowym jak i do chwili obecnej - nie prowadzi działalności gospodarczej a w związku z tym nie wykorzystuje przedmiotu opodatkowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie argumentując jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga w znaczącej mierze jest zasadna z uwagi na to, że organy podatkowe niedostatecznie: wyjaśniły, rozpatrzyły i oceniły istotne okoliczności sprawy, które miały wpływ na zaskarżone i badane przez Sąd Administracyjny rozstrzygnięcie administracyjne.
Zważyć bowiem i przypomnieć (organom podatkowym) należy, że skarżący w zakresie gruntu nieruchomości oraz budynku w postaci warsztatu samochodowego opodatkowany został wyłącznie z tytułu posiadania tych rzeczy i to posiadania bez tytułu prawnego.
Z treści art. 336 kodeksu cywilnego wynika, że posiadanie stanowi stan faktycznego władztwa nad rzeczą. Organy podatkowe winny więc wziąć pod uwagę, rozważyć, ustalić i ocenić: czy i w jaki sposób skarżący sprawuje, wykonuje, realizuje przywoływane faktyczne władztwo nad nieruchomością oraz budynkiem, które stanowią własność Miasta Ł.
Zważyć bowiem należy, że już w 1996 r. skarżący oddał przedmiotowy budynek p. R.M. do nieodpłatnego używania na czas nieokreślony. Według stanowiska skarżącego sporna nieruchomość wykorzystywana jest do działalności gospodarczej (m. in. w badanym okresie podatkowym i nadal) przez p. R.M. i inną osobę.
Skarżący konsekwentnie podnosi i twierdzi, że od wielu lat, w tym w analizowanym roku podatkowym 2002 i aż do dzisiaj nie prowadzi działalności gospodarczej. Organy podatkowe powyższemu przeczą, ale tylko i wyłącznie z uwagi na "niewykreślony" wpis z administracyjnej ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...]. Podnieść jednak należy, że powołany wpis nie konstytuuje i nie wyczerpuje obiektywnej, prawnie znaczącej, rzeczywistości gospodarczej. Skarżący natomiast powołuje się, że bardzo zły stan zdrowia i ciężkie kalectwo uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej.
Z zaświadczeń Urzędów Skarbowych wynika także, że po zgłoszonej do dnia 31.XII.1996 r. przerwie w prowadzonej działalności gospodarczej skarżący w bazie danych powołanych państwowych organów podatkowych nie figuruje jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Sporna okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej jest bardzo istotna do sprawy bowiem stanowić może podstawę do ustaleń, rozważań, ocen w przedmiocie wykonywania przez stronę posiadania czyli faktycznego władztwa nad badanymi w zakresie analizowanego opodatkowania rzeczami. W 1996 r. skarżący przekazał p. R.M. do bezpłatnego używania na czas nieokreślony element posiadanej nieruchomości. W związku z tym twierdzi, że nieruchomość ta wykorzystywana jest przez p. R.M. i inną jeszcze osobę.
Zgodnie z art. 348 kodeksu cywilnego przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Skarżący twierdzi, że nie prowadzi działalności gospodarczej i że nieruchomość gruntowa oraz związany z nią budynek warsztatu stanowiące własność Miasta Ł. są wykorzystywane przez R.M. R.M. nie jest posiadaczem zależnym w stosunku do skarżącego bowiem skarżący nie ma żadnych praw do nieruchomości; jako jej posiadacz bez tytułu prawnego prawami w tym zakresie nie mógł rozporządzać albowiem nikt nie może przenieść więcej praw aniżeli posiada.
Organy podatkowe winny więc rozważyć, czy i w jakim zakresie skarżący wykonuje posiadanie jako faktyczne władztwo nad rzeczami, które nie stanowią jego własności i czy posiadanie to nie jest wykonywane (w szczególności w okresie dla badanego opodatkowania znaczącym) przez inną osobę – np. przez p. R.M. Z niedostatecznie rozważonego i zweryfikowanego postępowaniem dowodowym i w decyzjach stanowiska skarżącego wynikać może bowiem, że w analizowanym roku podatkowym nie wykonywał faktycznego władztwa nad nieruchomością i związanym z nim na stałe budynkiem warsztatu samochodowego a więc, że brak jest dostatecznych podstaw do uznania go w tym zakresie podatnikiem z tytułu bezumownego, bez tytułu prawnego posiadania.
Z tych powodów i w tym zakresie, dla rozważenia, sprawdzenia, zweryfikowania spornego posiadania; wobec naruszenia w dotychczasowym postępowaniu art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29.VIII.1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
jz/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło