I SA/Łd 351/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant: Asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wydanej w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za okresy od marca do grudnia 2007 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Łd 351/15 Uzasadnienie Pismem z dnia 25 lutego 2015 r. pełnomocnik A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. odmawiające Spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wydanej w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za okresy od marca do grudnia 2007 r. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. dokonał weryfikacji rozliczenia podatku od towarów i usług za okresy marzec - grudzień 2007 r. Z potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika, że w dniu 17 grudnia 2012 r. pracownik uprawniony odmówił przyjęcia korespondencji zawierającej wskazane rozstrzygnięcie, zaś informację o pozostawieniu pisma na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej w dniach 17 i 27 grudnia 2012 r. W dniu 31 grudnia 2012 r. pełnomocnik strony - doradca podatkowy P. N. osobiście odebrał przesyłkę w placówce pocztowej. Następnie pismami z dnia 5 lutego 2013 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu kontroli skarbowej z dnia [...] r. oraz złożył odwołanie od ww. rozstrzygnięcia. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że z powodu choroby "grypa, a następnie powikłania z nią związane, problemy z ciśnieniem, bardzo wysoki poziom cukru" nie mógł w terminie do wniesienia odwołania skutecznie zapoznać się z treścią decyzji organu tak, aby następnie wysunąć pod adresem tejże decyzji zarzuty merytoryczne. W piśmie z dnia 11 marca 2013 r. pełnomocnik złożył dodatkowe wyjaśnienia, w treści których stwierdził, iż nieprawdą jest, jakoby w dniu 17 grudnia 2012 r. pracownik upoważniony do odbioru korespondencji odmówił jej odbioru. Stwierdził, iż nigdy nie upoważniał pracowników kancelarii do odbioru przesyłek podczas swojej nieobecności, a dodatkowo kilkakrotnie w trakcie trwania postępowania informował inspektora kontroli skarbowej, iż jedyną osobą upoważnioną do odbioru korespondencji pozostaje sam pełnomocnik. Postanowieniami z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia, na które to postanowienie strona wniosła skargę do WSA w Łodzi. Prawomocnym wyrokiem z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 842/13 uchylił postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięci Sąd wskazał, że argumentacja odnosząca się do odmowy przywrócenia terminu jest niepełna i nie spełnia przez to wymogów zawartych w art. 217 § 2 O.p. Sąd nakazał organowi ustalenie, czy "orzeczona wobec pełnomocnika skarżącego czasowa niezdolność do pracy biorąc pod uwagę choroby, które były przyczyną jej stwierdzenia oraz okoliczność, iż składało się na nią sześć krótkotrwałych zwolnień lekarskich zobowiązywały pełnomocnika do zapewnienia mocodawcy pomocy prawnej innego profesjonalisty. Innymi słowy, czy w okolicznościach sprawy można przypisać pełnomocnikowi zawinienie w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy w okresie jego biegu przebywał na zwolnieniu lekarskim, a argumentacja organu winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w szczegółowo sporządzonym uzasadnieniu. Pomocne może być także ustalenie, czy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy, w okresie od 6 grudnia 2012 roku do l lutego 2013 roku pełnomocnik podejmował czynności zawodowe w innych sprawach toczących się z jego udziałem przed organami podatkowymi". Postanowieniem z dnia [...] r. organ II instancji ponownie odmówił Spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ stwierdził, że choroby na którą cierpi pełnomocnik strony skarżącej nie można zaliczyć do chorób o potencjalnie lekkim przebiegu, niewymagających długotrwałego i skomplikowanego leczenia o czym świadczy m.in. zaświadczenie lekarskie z dnia 29 marca 2013 r. , w którym lekarz prowadzący stwierdził, że choroba w okresie objętym zwolnieniem zagrażała zdrowiu pacjenta, bowiem cierpiał na znaczne skoki ciśnienia tętniczego i glikemii. Nie można też uznać, ze choroba wystąpiła nagle, skoro sam pełnomocnik w złożonym wniosku oświadczył, że leczy się na nią od ponad dwóch lat. Organ wskazał też na okoliczność, iż w okresie leczenia pojawiła się infekcja górnych dróg oddechowych. Powyższe ustalenia sprawiły w ocenie organu, że odbierając w dniu 31 grudnia 2012 r. decyzję organu I instancji winien czynić przewidywania, co do dalszego przebiegu czynności procesowych, w tym niemożliwości zachowania terminu do wniesienia odwołania. W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik spółki A. zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że strona z własnej winy uchybiła terminowi do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. W związku z powyższym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, ze Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie przeanalizował dokładnie stanowiska WSA w Ł. wyrażonego w wyroku z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 842/13, a ponadto wskazał, że w postanowieniach z dnia [...] r. dotyczących wprawdzie innego podatnika lecz tego samego pełnomocnika i opierając się na tej samej dokumentacji medycznej oraz argumentacji, co w niniejszej sprawie przywrócił wnioskowany termin. Pełnomocnik wskazał również, że organ nie wziął pod uwagę tego, że gdyby podjął jakiekolwiek działania, które mogą sugerować pracę zarobkową w trakcie zwolnienia lekarskiego, uchybiłby art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tj. Dz.U. z 2010r., nr 77, poz. 512). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie zastosował się do uwag i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 października 2013 r., sygn.. akt I SA/ŁD 842/13 , czym naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Zgodnie bowiem z przepisem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Orzeczenie sądu wywiera bowiem skutki nie tylko w odniesieniu do postępowania sądowoadministracyjnego, czy postępowania administracyjnego, ale również w odniesieniu do ewentualnego, przyszłego postępowania administracyjnego i sądowego w danej sprawie. Istotą wskazań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu jest bowiem zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazania te nie mają i nie mogą przesądzać sposobu rozstrzygnięcia, nie nakazują organom by wydały konkretny rodzaj aktu prawnego, mają na celu doprowadzenie do wydania orzeczenia zgodnego z prawem, a zatem dążą do zapewnienia przestrzegania zasady legalności. Rozstrzygając złożoną skargę sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ administracji do wskazań w zakresie dalszego postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 401/05 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie sądu w składzie obecnie rozpoznającym sprawę, lektura zaskarżonego postanowienia pozwala stwierdzić, iż organy nie uwzględniły wytycznych sądu. W uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 842/13 w sposób kategoryczny Sąd wskazał, że organ winien poddać analizie okoliczność czy czasowa niezdolności do pracy pełnomocnika skarżącej spółki, biorąc pod uwagę choroby, które były przyczyną jej stwierdzenia oraz fakt iż składało się na nią sześć krótkotrwałych zwolnień lekarskich zobowiązywały pełnomocnika do zapewnienia mocodawcy pomocy prawnej innego profesjonalisty. Dodatkowo Sąd wskazał, że w realiach niniejszej sprawy pomocne będzie ustalenie, czy pełnomocnik w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 1 lutego 2013 r. podejmował czynności zawodowe w innych sprawach toczących się z jego udziałem przed organami podatkowymi. Tymczasem organ rozpoznając ponownie sprawę arbitralnie stwierdził, że pełnomocnik strony skarżącej dopuścił się znacznego niedbalstwa, które uniemożliwiło przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Swoje stanowisko oparł na tezie, iż chorób na którą cierpi pełnomocnik tj. nadciśnienia o przebiegu chwiejnym oraz cukrzycy nie można zaliczyć do schorzeń o potencjalnie lekkim charakterze, co potwierdza zaświadczenie lekarskie z dnia 29 marca 2013 r., wystawione przez lekarza prowadzącego, z którego wynika, że wykonywanie pracy w okresie zwolnienia byłoby niezgodne z celem jego udzielenia oraz na stwierdzeniu pełnomocnika, iż stan jego zdrowia pogarsza się w wyniku niepokoju i wzmożonego napięcia nerwowego. Zdaniem organu powyższe okoliczności świadczą o tym, że choroba nie wystąpiła nagle, a zatem odbierając w dniu 31 grudnia 2012 r. decyzję organu I instancji pełnomocnik winien czynić przewidywania, co do dalszego biegu czynności procesowych włącznie z przewidywaniem niemożności zachowania terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym zdaniem organu pełnomocnik winien zadbać o zapewnienie stronie skarżącej pomocy innego profesjonalnego pełnomocnika, czego nie uczynił, naruszając kryterium szczególnej dbałości o interesy swego mandanta. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Po pierwsze kierując się logiką rozumowania organu należałoby uznać, że rozpoznanie i przebieg każdej choroby w zależności od postawionej diagnozy można w precyzyjny sposób ocenić i na tej podstawie ustalić, czy jest to schorzenie o charakterze ciężkim i przewlekłym, wymagające długotrwałego leczenia, czy też ma charakter nagły i nie dający się przewidzieć. Kompetencji tego rodzaju organ administracji z pewnością nie posiada, a sygnalizowane przez stronę zaostrzenie się dolegliwości w związku z przebytą grypą i jej powikłaniami z pewnością wykracza poza zakres przewlekłych chorób pełnomocnika, co potwierdza zaświadczenie lekarskie z dnia 29 marca 2013 r. Po wtóre w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajdują się odpowiedzi Naczelników Urzędów Skarbowych w Ł., Z. oraz B. na wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 14 października 2014 r., w którym organ ten zwracał się z prośbą o ustalenie, czy w okresie od 6 grudnia 2012 r. do dnia 1 lutego 2013 r. doradca podatkowy P. N. podejmował czynności zawodowe w innych sprawach toczących się z jego udziałem przed organami podatkowymi, do czego był zobowiązany zgodnie z prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 2 października 2013 r. Lektura zaskarżonego postanowienia nie zawiera jednak jakiejkolwiek analizy nadesłanej przez urzędy skarbowe korespondencji, co miałoby zasadnicze znaczenie dla oceny ewentualnego zawinienia pełnomocnika w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie należy również tracić z pola widzenia i tej okoliczności, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy przywołanej funkcji ochronnej. Determinuje ona bowiem istotę tej instytucji (W. Kręcisz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 105/08. W tym miejscu należy podkreślić, że w art. 45 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) sformułowane zostało prawo do sądu, które swoim zakresem obejmuje sprawiedliwe i jawne rozpatrzenie sprawy. Nadto w art. 78 tej Konstytucji przewidziano prawo przysługujące każdej ze stron do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Przywołane unormowania Konstytucji RP stanowią punkt wyjścia dla oceny prawidłowości działań podejmowanych przez organy administracji w niniejszej sprawie. Uwagi Sądu nie uszła również okoliczność przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawach dotyczących M. K., w których okoliczności faktyczne powołane przez doradcę podatkowego P. N. były tożsame z występującymi w niniejszej sprawie, a przyczyną uzasadniającą twierdzenie o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do wniesienia skargi była ta sama niezdolność do pracy, z tej samej przyczyny i w tym samym okresie, która była podstawą do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie przede wszystkim pod uwagę okoliczność, iż stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. jest on związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 października 2013 roku, sygn. akt I SA/Łd 842/13 a ponadto dokona analizy wniosku pełnomocnika o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszej instancji z uwzględnieniem wytycznych wynikających z wywodów niniejszego uzasadnienia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 3 ust.1 pkt.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 roku w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. 31, poz.153). J.B.