I SA/Łd 365/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone nie będących płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i FGŚP oddala skargę. W dniu 23 stycznia 2008 r. J.K. złożył wniosek o umorzenie należności wynikających z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 8 sierpnia 2003 r. nr [...]. W decyzji tej orzeczono o odpowiedzialności strony jako członka zarządu A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P., za zaległości spółki z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, do których uiszczania spółka była zobowiązana z tytułu zatrudniania pracowników. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż roszczenie o zapłatę ww. zaległości (w łącznej wysokości 576.367,12 zł) było sprzeczne z decyzją nr [...] z dnia 29 lipca 2002 r. ZUS w Z., zgodnie z którą należności z tytułu ww. składek ciążyły na B spółce z o.o., tj. na wspólniku spółki A. Wskazał również, iż na Prezesa Zarządu spółki A został powołany niezgodnie z umową spółki oraz Kodeksem spółek handlowych. Wyjaśnił, że nie otrzymał uchwały upoważniającej do zgłoszenia wniosku o likwidację spółki, oraz że niezgłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy ponieważ aktywa spółki nie pokrywały kosztów postępowania upadłościowego, a wspólnik nie chciał pomóc w pokryciu kosztów. Dodał ponadto, że leczy się na nadciśnienie i depresję, wraz z żoną jest na emeryturze, a ich miesięcznie dochody (2.426 zł), nie pokrywają nawet zobowiązań wobec banków, kosztów związanych z zakupem leków oraz opłatami za mieszkanie, energię i telefon. Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił umorzenia należności strony. Zdaniem organu skarżący nie wykazał by zaistniała którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zmianami) świadcząca o całkowitej nieściągalności ciążących na nim zobowiązań. Organ potwierdził wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz to, że skarżący nie miał żadnego majątku nieruchomego, a z ruchomości posiadał jedynie samochód marki Fiat 126p z 1985 r. oraz samochód marki MATIZ z 2001 r. Ustalił jednak, że skarżący wraz z żoną reguluje szereg zobowiązań wobec banków. To z kolei potwierdzało tezę, że nie zachodziła w stosunku do niego całkowita nieściągalność zobowiązań. Organ wyjaśnił ponadto, że poprzednio złożona przez stronę prośba o umorzenie tych samych należności została rozpatrzona odmownie, przy czym rozstrzygniecie organu administracji (decyzja Prezesa ZUS z dnia 10 lipca 2006 r.) zostało ostatecznie zaakceptowane przez sąd administracyjny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 227/07). Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia [...] nr [...], w oparciu m.in. o art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponownie odmówił umorzenia ciążących na stronie należności. W uzasadnieniu w całości podtrzymał argumentację zawartą w poprzednio wydanej decyzji. W skardze na decyzję z [...] J.K. wniósł o jej zmianę "na jego korzyść". W uzasadnieniu wskazał m.in., że jest w bardzo trudnej sytuacji psychicznej i materialnej i nie posiada dostatecznych środków na bieżące potrzeby oraz spłaty zadłużenia w bankach. Ponadto powtórzył argumentację na poparcie tezy, iż został bezpodstawnie obciążony odpowiedzialnością za niezapłacone składki na ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie treścią art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Co należy rozumieć pod pojęciem "całkowita nieściągalność" precyzuje ust. 3 tegoż artykułu. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Przy braku całkowitej nieściągalności organ podejmujący decyzję pozbawiony jest w ogóle możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organy ZUS właściwie oceniły, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie pozwala na uwzględnienie jego wniosku. Przede wszystkim nie ma sporu co do tego, że skarżący i jego żona posiadają stałe źródła dochodu w postaci emerytur, w łącznej wysokości ok. 2,5 tys. zł. Skarżący nie przeczy także, że posiada zobowiązania kredytowe wobec banków, zaciągnięte już po nałożeniu na niego obowiązku zapłaty składek ZUS. Powyższe okoliczności potwierdzają możliwość spłaty (przynajmniej w części) nałożonych na stronę zobowiązań, a tym samym – uniemożliwiają ich umorzenie w oparciu o ww. art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odmawiając uwzględnienia wniosku strony organy ZUS prawidłowo zatem zastosowały wspomnianą wyżej normę prawną. Na marginesie wspomnieć wypada, że nawet wówczas, gdy zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku, ale tylko możliwość, umorzenia tych należności. Ustawa w art. 28 ust. 2 wyraźnie bowiem wskazuje, iż w przypadku całkowitej nieściągalności składki "mogą być umorzone". Nawet zatem w takiej sytuacji ZUS może nieuwzględnić wniosku strony. Odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji co do braku podstaw do obciążania strony obowiązkiem zapłaty składek podkreślić należy, że okoliczności te nie mogą mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku strony. Ani organy administracji, ani też sąd nie mogą w niniejszym postępowaniu – którego przedmiotem jest umorzenie należności wobec ZUS – kwestionować stanu prawnego ukształtowanego w sposób ostateczny przez decyzję z dnia 8 sierpnia 2003 r. o nałożeniu na skarżącego odpowiedzialności za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników spółki. Innymi słowy, rozstrzygając wniosek o umorzenie należności nie można badać tego, czy rzeczywiście istniały podstawy prawne do nałożenia na stronę obowiązku zapłaty tych należności. Ta kwestia została już bowiem wcześniej ostatecznie rozstrzygnięta. Od decyzji o nałożeniu na stronę obowiązku uiszczenia składek przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, o czym skarżący został pouczony. Wówczas to skarżący mógł podnosić okoliczności, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie takiego wniosku (niewszczęcie postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, tj. okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność. Reasumując, kwestionowana decyzja jest poprawna merytorycznie, a postępowanie w efekcie którego została wydana, zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. W tym stanie sprawy sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) oddalił skargę. P.Pij.