I SA/Łd 367/10

Dnia 3 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – M. Z. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. M. Z. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok, zaś w piśmie z dnia [...] r. sprecyzowała, że wnosi o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od wpisu sądowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez dochodów. Nie pobiera też żadnych alimentów. Jej majątek stanowi mieszkanie o pow. 32,30 m2. Do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. dotyczące odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne dla bezrobotnego. Zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia [...] roku zobowiązano skarżącą do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz określenia kwoty i źródła środków przeznaczanych na własne utrzymanie - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca pismem z dnia [...] roku wyjaśniła, że nie jest ewentualnym posiadaczem rachunku bankowego, co w jej ocenie wynikało z wniosku załączonego do skargi. Stwierdziła przy tym, że "nie jest w stanie precyzyjnie określić kwoty środków przeznaczonych na własne utrzymanie, a źródło ich pozyskiwania należy do wartości nadrzędnych związanych z życiem prywatnym osoby fizycznej chronionych Konstytucją RP". W konkluzji wskazała, że "z wniosku o prawo pomocy niemożność poniesienia kosztów wynika w mniemaniu skarżącej jednoznacznie. Trudno o bardziej przekonujący argument niż ten, że skarżąca jest zarejestrowana w jednostce budżetowej gminy PUP-2 jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku". Wniosła przy tym o niedyskryminowanie w prawie dostępu do sądu z przyczyn materialnych. We wniesionym w ustawowym terminie sprzeciwie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych od skargi i wskazała, iż z akt administracyjnych (zaświadczenia urzędu pracy) wynika, iż jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, nie uzyskuje żadnych dochodów, jest osobą samotną, a we wspólnym gospodarstwie domowym nie zamieszkują inne osoby, które mogłyby ponieść koszty sądowe w jej imieniu. Jej zdaniem, trudno, aby osoby trzecie, wspomagające skarżącą w egzystencji, partycypowały w kosztach sądowych spraw wywołanych rażącym naruszeniem prawa przez urzędników samorządowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję zwolnienia od kosztów sądowych reguluje rozdział 3 dział V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Przepis art. 244ppsa, stanowi, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tegoż przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 ppsa. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w przepisie art. art. 246 § 1 ppsa zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09 dostępne w LEX nr 550317 oraz w internetowej bazie orzeczeń NSA pod adresem www.nsa.gov.pl). W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Przenosząc analizowane przepisy na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż skarżąca nie wykazała spełnia przesłanki uzasadniającej udzielenie prawa pomocy, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny (art. 246 § 1 ppsa). Wprawdzie we wniosku skarżąca wskazała, iż nie osiąga żadnych dochodów, jest osobą samotną i bezrobotną, oświadczenie to budzi jednakże wątpliwości co do jego wiarygodności. Skarżąca posiada wszak mieszkanie i prawo użytkowania wieczystego gruntu od 1999r. Posiadając lokal mieszkalny ponosi koszty utrzymania tego lokalu, a nadto wydatki na własne utrzymanie, ponosi też, jak sama przyznała w odwołaniu od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, opłaty na rzecz Gminy Ł. z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, którego nie wskazała w swoim oświadczeniu. Ponosząc te wydatki musi zatem dysponować, wbrew oświadczeniu, środkami pieniężnymi, tym bardziej, iż we wniosku nie wskazywała, iż posiada jakiekolwiek zaległości w opłatach. Natomiast ze sprzeciwu wynika, iż w kosztach jej egzystencji partycypują osoby trzecie, nie wskazała jednakże wysokości udzielanej jej przez te osoby pomocy. Tymczasem wysokość otrzymywanych przez wnioskodawcę miesięcznych środków pieniężnych, jak i ponoszonych wydatków ma istotne znaczenie dla jej oceny sytuacji materialnej, a ich wskazanie ciąży, jak wskazano, na wnioskodawcy. Zamiast tego, skarżąca, jak wynika z nadesłanych przez nią na wezwanie Sądu wyjaśnień, podała, iż nie jest w stanie precyzyjne określić kwoty środków przeznaczanych na własne utrzymanie, a "źródło ich pozyskania należy do wartości nadrzędnych związanych z życiem prywatnym osoby fizycznej chronionych Konstytucja RP". Takiej postawy nie sposób zaaprobować, skoro bowiem strona składa wniosek, dla rozpoznania którego niezbędne jest wskazanie okoliczności sytuacji rodzinnej i materialnej, nie może ona zasłaniać się chronioną konstytucyjnie sferą jej prywatności. Składając taki wniosek strona powinna się liczyć z koniecznością ujawnienia tych danych i ewentualnymi negatywnymi skutkami ich nie ujawnienia, zwłaszcza że w wezwaniu do nadesłania informacji o dochodach i wydatkach była informowana o skutkach w postaci odmowy przyznania pomocy w razie nie nadesłania tych danych. Tym samym sytuacja skarżącej nie została wyjaśniona, a nie wyjaśnienie tej sytuacji nastąpiło z przyczyn leżących po stronie wnioskodawczyni i to pomimo wezwania przez referendarza sądowego z dnia [...] roku do wskazania danych dotyczących tej sytuacji. W konsekwencji skarżąca uniemożliwiła Sądowi rozpoznanie jej wniosku z punktu widzenia określonych w art. 246 § 1 pakt 2 przesłanek. Podkreślić też należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia co do sytuacji materialnej, gdy uchyla się on od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Powinnością wnioskodawcy jest bowiem, jak już podniesiono, wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. Sz.Ch.