I SA/Łd 37/12
PostanowienieWSA w Łodzi2012-04-25
Skład orzekający: Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna, która uiściła wpis od skargi, może zostać zwolniona z kosztów postępowania sądowego w trybie prawa pomocy, jeśli mimo wezwania nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację finansową oraz sytuację wspólników?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego) dla spółki cywilnej został odmówiony, ponieważ spółka nie wykazała, że nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania. Mimo uiszczenia wpisu od skargi, spółka nie przedstawiła wymaganych dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację finansową ani sytuację wspólników, co jest warunkiem koniecznym do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.Stan faktyczny
Spółka cywilna wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą podatku VAT. W trakcie postępowania spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mimo wezwania do uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające jej trudną sytuację finansową oraz sytuację wspólników, spółka nie przedstawiła wymaganych informacji. Wpis od skargi został przez spółkę uiszczony.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania spółce cywilnej prawa pomocy w zakresie całkowitym.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 kwietnia 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" spółki cywilnej W. O., A. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi "A" spółki cywilnej W. O., A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące od maja do października 2004 roku p o s t a n a w i a: odmówić "A" spółce cywilnej W. O., A. O. przyznania prawa pomocy.
W dniu 9 grudnia 2011 "A" spółka cywilna W. O., A. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie podatku od towarów i usługa za miesiące od maja do października 2004 roku.
W dniu 20 lutego 2012 roku spółka uiściła wpis sądowy od skargi w wymaganej wysokości (1.370 zł)
W dniu 12 marca 2012 roku Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. przekazał do sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego złożony przez skarżącą w dniu 12 grudnia 2011 roku.
W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że działalność spółki została zawieszona z dniem 1 listopada 2009 roku, spółka nie posiada majątku ani żadnych dochodów z prowadzenia działalności gospodarczej. Strata firmy za rok 2010 wyniosła ok. 581.070 zł. spółka wskazała, iż jej majątek trwały stanowi samochód ciężarowy VOLVO oraz przyczepa, oba środki trwale zostały zakupione na kredyt, który obecnie jest przedmiotem windykacji bankowej. Zarządzeniem z dnia 15 marca 2012 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: ostatniego bilansu spółki, rachunku zysków i strat, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 3 ostatnie okresy rozliczeniowe, wyciągów za ostatnie 2 miesiące z rachunków bankowych skarżącej oraz udzielenia informacji dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wspólników spółki, wskazania źródeł ich utrzymania, składników posiadanego majątku z podaniem ich wartości, a także udokumentowania wysokości miesięcznych dochodów i kosztów utrzymania, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Do chwili obecnej wezwanie pozostało bez odpowiedzi.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek skarżącej nie jest zasadny.
Zgodnie z przepisem art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r, poz. 270) – dalej "p.p.s.a." zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień. Skoro skarżąca spółka cywilna była podatnikiem podatku od towarów i usług to ma zdolność sądową, a wobec tego w sprawach dotyczących tego podatku jest stroną postępowania, a złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy uznać należy za dopuszczalny.
Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej gdy wykaże, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca spółka nie prowadzi działalności gospodarczej nie osiąga żadnych dochodów, a posiadane przez nią składniki majątku trwałego są przedmiotem windykacji banku, który udzielił kredytu na ich zakup. Powyższe okoliczności nie zostały przez skarżącą jednak w żaden sposób wykazane. Dodatkowo minio skierowanego do niej wezwania nie przedstawiła ona żadnych danych dotyczących aktualnej kondycji finansowej i możliwości płatniczych jej wspólników. Uwzględniając powyższe, oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Należy podkreślić, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłaby ponieść koszty procesu, bowiem nie przedłożonych ona żadnych dokumentów okoliczności te potwierdzających, poprzestając jedynie na słownych deklaracjach w tym zakresie, zaś wpis od skargi w przedmiotowej sprawie został przez stronę uiszczony.
Reasumując, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Skoro strona skarżąca uiściła wymagany wpis od przedmiotowej skargi, oraz mimo stosownego wezwania nie przedstawia żadnych dokumentów potwierdzających złą kondycję finansową jej oraz jej wspólników, pozostających w dalszym ciągu podmiotami wszelkich praw i obowiązków związanych ze spółką, nie można mówić o wykazaniu braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło