I SA/Łd 371/15

Dnia 21 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej Z.P. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 300 zł (trzysta złotych); 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. A.Rz. Z. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku ustalającą skarżącej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1 504 zł skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPF rozszerzyła swój wniosek domagając się także ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, który wystąpił w jej imieniu do sądu ze skargą w przedmiotowej sprawie. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, akt sprawy wynika, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jej źródłem dochodu jest renta z ZUS, w wysokości 619 zł miesięcznie oraz dochód z dzierżawy nieruchomości w wysokości 1 200 zł miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 180 m2, w którym zamieszkuje oraz stanowiącej przedmiot dzierżawy nieruchomości o powierzchni 1, 2 ha. Nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego udokumentowane przez skarżącą zamykają się kwotą 88, 64 zł (opłaty za gaz i prąd). W marcu 2015 roku skarżąca miała do dopłaty za prąd kwotę 1 204 zł. Także w marcu 2015 roku przez Pana D. uregulowana została zaległość skarżącej w opłatach za wodę w wysokości 320 zł. Wnioskodawczyni nie nadesłała wyciągu z posiadanego rachunku bankowego za ostanie dwa miesiące lecz za okres od 1 października 2014 roku do 3 marca 2015 roku, z którego wynika, że saldo początkowe wynosiło 11 280 zł zaś saldo końcowe 719 zł. Wnioskodawczyni za pośrednictwem tego rachunku nie otrzymywała czynszu za dzierżawę, a jedyne uznania to wypłaty świadczenia z ZUS. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2015 roku przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 300 zł, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 2 lipca 2015 roku. Pismem z dnia 9 lipca 2015 roku skarżąca wniosła sprzeciw od w/w postanowienia, domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W jego treści wskazała, że przed sądem ma jeszcze jedną sprawę, gdzie wpis od skargi wynosi także 300 zł, co w sumie daje kwotę 600 zł. Kwota ta przekracza jej możliwości finansowe. Dodała, że choruje na schizofrenię, zaś dolegliwości nasilają się na wiosnę i na jesień, co skutkuje zwiększeniem wydatków na leki. Dodała, że od kwoty uzyskanej z dzierżawy nieruchomości musi odprowadzić podatek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Z treści art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej, jako p.p.s.a, wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jej źródłem dochodu jest renta i dochód z dzierżawy nieruchomości w łącznej kwocie 1 819 zł miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 180 m2, w którym zamieszkuje oraz stanowiącej przedmiot dzierżawy nieruchomości o powierzchni 1,2 ha. Nie posiada innego majątku. Miesięczne stałe koszty utrzymania udokumentowane przez skarżącą zamykają się kwotą ok. 100 zł. Uwzględniając powyższe wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie 1 504 zł oraz fakt, że równocześnie ze skargi wnioskodawczyni zawisła druga sprawa z wpisem w wysokości 3 051 zł, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W konsekwencji, celem zachowania prawa do sądu, zasadnym było przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie niniejszej ponad kwotę 300 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należało za nieuzasadniony. Wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodów w postaci świadczenia z ZUS oraz dochodów z dzierżawy, które w zestawieniu z udokumentowanymi wydatkami koniecznego utrzymania pozwala na wygospodarowania kwoty 300 zł ( 600 zł w obu sprawach), stanowiącej ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi, oraz poniesienie ewentualnych dalszych kosztów postępowania. Odnośnie wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w osobie A. P.. W aktach sprawy niniejszej (k-15 akt sądowych) znajduje się jednak pełnomocnictwo z dnia 20 lutego 2015 roku udzielone przez skarżącą temu pełnomocnikowi do sporządzenia, wniesienia i popierania przed tutejszym sądem jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów. Pełnomocnik ten jak wynika z akt administracyjnych sprawy reprezentował stronę także w postępowaniu podatkowym. Prawo pomocy nie dopuszcza instytucji podstawienia (zob. J.P. Tarno Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012 wyd. 5, str. 621). Wobec powyższego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu uznać należy za bezzasadny. W toczącym się postępowaniu jest ona już bowiem reprezentowany przez fachowego pełnomocnika z wyboru, co stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a. wyklucza możliwość jego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy. Pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (zob. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 roku, w sprawie o sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 roku, w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700). W tej sytuacji, na podstawie art. 260, w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji.