I SA/Łd 38/16

Dnia 22 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA: Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 19 lutego 2016 roku odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. znak [...] UNP: [...] w przedmiocie: ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. K. B. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie: ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Postanowieniem z 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 38/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W treści zażalenia wniesionego na powyższe postanowienie K. B. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia. Postanowieniem z 19 lutego 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem i babką, a łączny dochód rodziny zamyka się w kwocie 6700 zł, na którą składa się renta skarżącego w wysokości 1100 zł, wynagrodzenie za pracę ojca w wysokości 4000 zł oraz emerytura babci w wysokości 1600 zł. Zatem z prostego zestawienia kwoty dochodów w rodzinie oraz kwoty wymaganego wpisu od zażalenia, od którego zwolnienie strona wnosi (100 zł), wynika, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki niezbędne do jego uiszczenia bez uszczerbku dla utrzymania. Od powyższego postanowienia skarżący 8 marca 2016 r. złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że jest uczniem, którego czeka egzamin dojrzałości, a dysponując kwotą 1100 zł miesięcznie trudno jest sprostać wymaganiom, jakie wiążą się z dostaniem się na wymarzony kierunek studiów. Skarżący nie może dwa miesiące przed maturą podjąć pracy, a nauka wiąże się z wydatkami na korepetycje i książki, nie mówiąc o opłatach rekrutacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Sprzeciw jest niezasadny. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"), modyfikująca m.in. zasady rozpoznawania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosków o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z brzmieniem art. 2 ustawy zmieniającej, w sprawach wszczętych od tej daty, a taką bez wątpienia jest rozpoznawana sprawa, bowiem skarga wniesiona została w dniu 23 grudnia 2015 r., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a więc wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy - art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Natomiast zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej zasady jest określona w rozdziale 3 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy. Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego winna wykazać, że dochowała należytej staranności w próbach przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawca w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że jest uczniem klasy maturalnej technikum i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem oraz babcią. Sam z tytułu renty rodzinnej otrzymuje dochód miesięczny w wysokości 1100 zł. Natomiast ojciec strony uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 4000 zł miesięcznie, zaś babcia emeryturę w wysokości 1600 zł. Skarżący jest współwłaścicielem (1/4) domu o pow. 140 m² oraz niezabudowanej nieruchomości położonej w D. W. o wartości ok. 4000 zł. Ponadto oświadczył, że w miarę możliwości stara się partycypować w kosztach utrzymania domu i ponoszenia części kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności i nie kwestionując przy tym twierdzenia strony, że zarówno przygotowania do matury oraz studiów wiążą się z ponoszeniem wydatków należy wskazać, że referendarz sądowy prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od zażalenia. Zestawienie wysokości miesięcznego dochodu wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego – 6700 zł z wymaganą kwotą wpisu – 100 zł pozwala w ocenie sądu stwierdzić, iż wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, strona jest w stanie wygospodarować kwotę niezbędną do uiszczenia wpisu od zażalenia bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.