I SA/Łd 380/13

Dnia 9 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. S. i M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. M. i S. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok. Z akt sprawy wynika, że w niniejszym postępowaniu doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, z uwagi na to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w dniu 31 grudnia 2009 r. wystawił na skarżącym tytuł wykonawczy o numerze SM [...], obejmujący zaległość wynikającą z decyzji organu pierwszej instancji. Zawiadomieniem z dnia 31 grudnia 2009 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego należącego do S. S. w A. Bank O/S. oraz w dniu 5 stycznia 2010 r. zawiadomieniem z dnia 31 grudnia 2009 r. dokonano zajęcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego wypłacanych z ZUS o czym podatnik został zawiadomiony w dniu 8 stycznia 2010 roku. Z akt sprawy wynika również, że zobowiązanie skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych zostało zabezpieczone przez ustanowienie hipoteki przymusowej kaucyjnej na podstawie wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 31.12.2009 r., samego wpisu zaś dokonano w dniu 8 stycznia 2010 r., o czym skarżący zostali poinformowani w dniu 11 lutego 2010 r. Natomiast w dniach 13 marca, 20 marca i 25 marca 2010 r. zobowiązanie wynikające z zaskarżonej decyzji zostało uregulowane, zaś w dniu 14 kwietnia 2010 r. dokonano wykreślenia z hipoteki, a więc w dacie doręczenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. – 16 czerwca 2010 r. zobowiązanie nie było już zabezpieczone hipoteką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że w świetle art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej: "p.p.s.a.", Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W niniejszej sprawie wyłaniają się dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze kwestia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek zapłaty oraz kwestia wyłączenia przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką. W odniesieniu do pierwszej kategorii należy wskazać, że problematyka wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek przedawnienia albo zapłaty była w przeszłości przedmiotem bogatego orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Ostatnio w tej materii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale z dnia 3 grudnia 2012 r. o sygn. akt I FPS 1/12 stwierdził, że w świetle art. 70 § 1 oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej) – (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA – opubl. "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych" z 2013 r. Nr 3, poz. 37). Sąd zwrócił uwagę, że zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości dotyczy nie tylko zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług, lecz również podatków dochodowych od osób fizycznych i osób prawnych. Z kolei odnosząc się do istoty sprawy NSA stwierdził, iż bez znaczenia jest okoliczność, że termin przedawnienia upłynie po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, a przed orzeczeniem organu odwoławczego, gdyż postępowanie organu odwoławczego, którego celem jest również wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, podobnie jak postępowanie organu pierwszej instancji, ze względu na bezprzedmiotowość postępowania spowodowaną przedawnieniem zobowiązania podatkowego powinno w takiej sytuacji zostać umorzone. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie zauważa jednak, że w dniu 19 czerwca 2013 r., zwykły skład NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, postanowił przedstawić do rozpoznania składowi siedmiu sędziów następujące zagadnienie prawne : "czy w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. dopuszczalne jest w każdym czasie prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych, które wygasło przez zapłatę ? " (por. postanowienie NSA o sygn. akt II FSK 513/13 - dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że rozpoznanie skargi kasacyjnej wymagałoby zastosowania w sprawie treści uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 3 grudnia 2012 r. o sygn. akt I FPS 1/12, ale skład rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w powyższej uchwale, jak również wspierającej go argumentacji i w związku z tym zachodzi konieczność ponownego przedstawienia zagadnienia prawnego składowi poszerzonemu do rozstrzygnięcia. W odniesieniu zaś do kwestii wyłączenia przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową należy wskazać, że w dniu 8 października 2013 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt SK 40/12 orzekł, iż sprzeczne z ustawą zasadniczą jest całkowite wyłączenie przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową. Zakwestionowany na tej podstawie art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (t.j. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) utracił moc obowiązującą 31 grudnia 2002 r., jednak jego obecny odpowiednik w postaci art. 70 § 8 O.p. w ocenie Trybunału budzi poważne wątpliwości i wymaga pilnej interwencji ustawodawcy. Do chwili obecnej nie zostało sporządzone uzasadnienie wskazanego wyroku. W tych okolicznościach Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że skoro – z jednej strony – zagadnienie upływu terminu przedawnienia i jego wpływ na dopuszczalność prowadzenia postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę, nadal budzi różnice stanowisk, a z drugiej strony - w niniejszej sprawie Sąd musiałby dokonać oceny prawidłowości postępowania organu odwoławczego w świetle powołanej wyżej uchwały o sygn. akt I FPS 1/12 oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 40/12 to zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ) mak