I SA/Łd 382/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Zirk-Sadowski, Sędziowie NSA T. Porczyńska, , P. Kiss (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 roku sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z o.o. A 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 729,10 (siedemset dwadzieścia dziewięć 10/100) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. Urząd Skarbowy Ł. decyzją z dn. [...] nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na przepisy art. 207, art. 107, art. 116 par.1 i 2 oraz art. 51 ustawy z dn.29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm./ uznał Z.P. odpowiedzialną za zaległości podatkowe spółki z o.o. A w Ł. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r. w wysokości 36.450,40 zł oraz z tytułu należnych od powyższej zaległości odsetek za zwłokę. W motywach decyzji organ podał, iż Z.P. w okresie od 17.11.1997r. do 09.06.1999r. stanowiła jednoosobowy zarząd wymienionej spółki, w stosunku do której decyzją organu kontroli skarbowej z dn. [...] /decyzja nie została zaskarżona przez spółkę/ określono zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r. w ogólnej wysokości 37.385 zł. Na poczet powyższej zaległości spółka dokonała wpłaty jedynie niewielkiej kwoty, a wszczęte wobec niej postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Ponadto Urząd Skarbowy w odniesieniu się do pisemnych wyjaśnień strony powołującej się, iż nie ponosi ona winy za brak wcześniejszego złożenia wniosku o upadłość lub o wszczęcie postępowania układowego stwierdził, "że ze złożonego za 1998 rok rozliczenia finansowego nie wynikało, iż takie czynności podjęte w 1998 roku byłyby zasadne i zgodne z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, ponieważ Spółka na dzień 31.12.1998 r. zadeklarowała w zeznaniu CIT-8 podatek w wysokości 660 zł i wykazała nadpłatę w kwocie 22.137 zł, zgodną z ewidencją księgową Urzędu." W odwołaniu od powyższej decyzji Z.P. wniosła o jej uchylenie zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 116 oraz art. 121-124, art. 178 i 210 par.4 Ordynacji podatkowej. W szerokim uzasadnieniu odwołania, a także w piśmie uzupełniającym odwołanie strona podniosła, że Urząd Skarbowy bezpodstawnie nie uznał jej wyjaśnień wskazujących na wystąpienie przesłanki wyłączającej jej odpowiedzialność za przedmiotowe zaległości podatkowe spółki A. Strona podniosła, że art. 116 Ordynacji podatkowej przewiduje trzy łączne przesłanki zwalniające od odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki i wystąpienie jednej z tych przesłanek powoduje brak możliwości przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na członka zarządu. Zdaniem strony wykazała ona, że niezgłoszenie upadłości oraz brak wszczęcia postępowania układowego nastąpiło bez jej winy. W powyższym zakresie strona powołała się na okoliczność, że w okresie pełnienia przez nią funkcji członka zarządu spółki A sytuacja finansowa spółki była dobra, na koniec 1998r., a także do końca lipca 1999r. spółka wykazała dochód, a już w czerwcu 1999r. strona przestała pełnić funkcję członka zarządu i utraciła jakikolwiek wpływ na bieg spraw w spółce. Strona podniosła także, że określenie zaległości spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r. nastąpiło dopiero na podstawie decyzji z września 2000r. wydanej po kontroli skarbowej wszczętej i przeprowadzonej w 2000r. bez jakiegokolwiek jej udziału. Według skarżącej ustalenia kontroli skarbowej i wydana decyzja określająca zaległość podatkową spółki za 1998r. są nieprawidłowe, a błąd wynika z braku przedstawienia przez późniejsze kierownictwo spółki odpowiednich dokumentów uzasadniających wykazany wcześniej przychód i dochód spółki za 1998r. W uzasadnieniu swojego stanowiska o naruszeniu przez organy orzekające w jej przypadku przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej strona szeroko przytoczyła stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn.19.11.2001r. sygn. akt I S.A./Ka 1734/00, dotyczącym podobnej sprawy. W toku postępowania odwoławczego Z.P. została na jej wniosek przesłuchana w charakterze strony oraz dodatkowo złożyła do akt sprawy kserokopie bilansu spółki A na koniec 1998r. oraz deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu spółki za okres do końca lipca 1999r., potwierdzające dobrą sytuacje finansową spółki w powyższych okresach. Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa decyzją z dn. [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego uznając, że podniesione w odwołaniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 116 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie żadna z sytuacji przewidzianej w tym przepisie nie miała miejsca. Organ podał, że żaden z kolejnych zarządów spółki nie zgłosił wniosku o upadłość lub o wszczęcie postępowania układowego, bowiem ocena "sytuacji finansowej spółki tak w okresie, w którym strona pozostawała członkiem zarządu, jak i później, nie dawała żadnych podstaw do wystąpienia z wnioskiem o upadłość". W związku z powyższym zdaniem organu argument strony o braku możliwości wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak pełnienia funkcji członka zarządu spółki jest bez znaczenia w sprawie. Stwierdzono również, że pozostałe zarzuty odwołania kwestionujące prawidłowość decyzji wymiarowej określającej wysokość zaległości podatkowej dla spółki oraz uniemożliwienie zapoznania się strony z materiałem dowodowym nie zasługują na uwzględnienie. W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze Z.P. wnosząc o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w Ł. i zasadzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania powtórzyła swój wcześniejszy zarzut rażącego naruszenia prawa, a w szczególności art. 116 i innych wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej. Skarżąca podniosła, że w wszczętym przeciwko niej postępowaniu wykazała w sposób dostateczny, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz brak wszczęcia postępowania układowego w zakresie przedmiotowych zaległości spółki z o.o. A nastąpiło bez jej winy, w związku z czym przeniesienie na nią odpowiedzialności podatkowej z powyższego tytułu jest niezgodne z art. 116 Ordynacji podatkowej. Skarżąca stwierdziła, że stanowisko Izby Skarbowej wydaje się jej niezrozumiałe, gdyż organ ten zgadza się z jej stwierdzeniem, iż sytuacja finansowa spółki w okresie, w którym skarżąca była członkiem zarządu nie dawała żadnych podstaw do wystąpienia z wnioskiem o upadłość lub o wszczęcie postępowania układowego. Skarżąca podtrzymała również wcześniejsze zarzuty dotyczące uniemożliwienia jej przez organ pierwszej instancji zapoznania się z pełnym materiałem dowodowym oraz w zakresie kwestionowania merytorycznej zasadności decyzji określającej dla spółki zaległy podatek dochodowy od osób prawnych za 1998rok. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. wniosła o jej oddalenie jako nieuzasadnionej podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W ustosunkowaniu się do głównego zarzutu skargi organ podał, że dla stwierdzenia , czy skarżąca ponosi winę / czy też nie / za niezgłoszenie wniosku o upadłość ważne jest, aby to strona wykazała, iż wystąpiły /i kiedy/ ustawowe przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości bądź o wszczęcie postępowania układowego, czego skarżąca nie uczyniła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Skarga w zakresie żądania uchylenia zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w Ł. zasługuje na uwzględnienie, albowiem należy podzielić główny zarzut skarżącej, iż została ona wydana z naruszeniem w szczególności art. 116 par.1 ustawy z dn.29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm./. Na wstępie należy stwierdzić, że instytucja odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe właściwego podatnika ma charakter wyjątkowy, stanowiący odstępstwo od podstawowej zasady ponoszenia odpowiedzialności przez samego podatnika. Stąd też przepisy prawa podatkowego przewidujące taką odpowiedzialność muszą być stosowane przez organy orzekające z wyjątkową rozwagą i w szczególności nie tylko katalog osób trzecich, w stosunku do których taka odpowiedzialność może być orzeczona, ale również wystąpienie wszystkich niezbędnych warunków takiej odpowiedzialności osób trzecich musi w pełni odpowiadać wymogom wynikającym z odpowiednich przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca od początku wszczętego przeciwko niej postępowania w przedmiocie orzeczenia jej odpowiedzialności podatkowej za zaległość podatkową spółki z o.o. A z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r. powoływała się na okoliczność, iż nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość lub brak postępowania układowego wymienionej spółki, związanych z wymienioną zaległością podatkową. W powyższym zakresie skarżąca podnosiła, że w całym okresie pełnienia przez nią obowiązków członka zarządu spółki, tj. w okresie od 17.11.1997r. do 09.06.1999r. sytuacja finansowa spółki była dobra, gdyż za cały ten okres /a zwłaszcza za 1998r./ wystąpił po stronie spółki dochód, w związku z czym brak było jakiegokolwiek uzasadnienia do dokonania przez skarżącą wymienionych wyżej czynności przewidzianych w art. 116 par.1 Ordynacji podatkowej /- w brzmieniu obecnie obowiązującym w art. 116 par.1 pkt 1 lit. b /. Dobra kondycja finansowa spółki w ówczesnym okresie znajduje potwierdzenie w załączonych przez skarżącą kserokopiach bilansu spółki na koniec 1998r. oraz deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu na dzień 31.07.1999r. /wykazane dochody spółki/, a ponadto okoliczność ta jest przyznana przez organy orzekające obu instancji, co wynika z treści uzasadnień wydanych decyzji. Okolicznością niesporną jest również fakt, iż przedmiotowe zaległości spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r. zostały określone dopiero w decyzji organu kontroli skarbowej z dn. [...], w wyniku wszczętej i przeprowadzonej w tym samym roku kontroli skarbowej. Skarżąca została natomiast odwołana z funkcji członka zarządu spółki na początku czerwca 1999r. i jak wynika z jej wyjaśnień i załączonych dokumentów po tym terminie utraciła całkowicie możliwość wpływu na bieg spraw w spółce /skarżąca przestała być pracownikiem spółki, a kolejny zarząd spółki nie pozwalał jej na jakiegokolwiek zajmowanie się sprawami spółki/. Dodatkowo należy zauważyć, że organy podatkowe nie wykazały również, iż skarżąca ponosi bezpośrednią winę za spowodowanie powstania przedmiotowych zaległości podatkowych, a argumentacja Izby Skarbowej, iż kolejne zarządy spółki nie złożyły wniosku o upadłość lub o wszczęcie postępowania układowego nie może powodować odpowiedzialności podatkowej skarżącej. W tych warunkach według oceny Sadu należy uznać, ze skarżąca wykazała, że niezgłoszenie upadłości oraz brak wszczęcia postępowania układowego spółki A, związanego ze złą sytuacją finansową tej spółki, powstałą w okresie po zaprzestaniu pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu /w okolicznościach zaistniałych po wydaniu decyzji określającej spółce przedmiotową zaległość podatkową/ nie nastąpiło z jej winy, a więc nie została spełniona jedna z przewidzianych w art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej niezbędnych przesłanek orzeczenia jej odpowiedzialności podatkowej. Wyrażony w powyższym zakresie w motywach zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę odmienny pogląd Izby Skarbowej wydaje się niezrozumiały i nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. Należy jedynie podzielić stanowisko organów podatkowych, iż podniesione zarzuty skarżącej odnoszące się do kwestionowania decyzji i postępowania organu orzekającego w sprawie określenia dla spółki zaległego podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r. nie mogły być przedmiotem rozpatrywania organów w niniejszym postępowaniu, dotyczącym wyłącznie kwestii przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności podatkowej za przedmiotowe zaległości podatkowe. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt.1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dn. 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ w związku z art. 97 par.1 i 2 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami adminstracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.